Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή για την Ελλάδα μεταφράζεται σε μεγάλες οικονομικές απώλειες και οικονομική πίεση για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις. Σε μια οικονομία όπου το 2025 το έλλειμμα στο Εμπορικό Ισοζύγιο ανήλθε σε –33,52 δισ. ευρώ και οι εισαγωγές καυσίμων διαμορφώθηκαν στα 15,63 δισ. ευρώ, κάθε διεθνής αναταραχή μεταφέρεται άμεσα στο κόστος ζωής του μέσου Έλληνα πολίτη.
Η Eurostat παρουσιάζει τη χώρα μας με αυξανόμενη ενεργειακή εξάρτηση 77,7% το 2024 έναντι περίπου 57,2% στην ΕΕ και να φιγουράρει διαχρονικά στις 4-5 χειρότερες θέσεις. Η Ελλάδα δεν απορροφά τις διεθνείς αναταράξεις διότι η κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν μερίμνησε να λάβει μέτρα, τις εισάγει και μαζί με την ενέργεια, εισάγει πληθωρισμό και αβεβαιότητα. Η έλλειψη αυτάρκειας σε βασικούς τομείς της οικονομίας στην Ελλάδα -με ευθύνη όλων των κυβερνήσεων της μεταπολιτεύσεως- γίνεται ορατή, ως ήταν αναμενόμενο, με την εκάστοτε γεωπολιτική κρίση.
Energy imports dependency
Σύμφωνα με επίσημες εκτιμήσεις (ΕΒΕΠ), η αύξηση κατά 20% στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου συνεπάγεται επιπλέον επιβάρυνση περίπου 1 δισ. ευρώ στις ενεργειακές εισαγωγές και αρνητική επίπτωση περίπου –0,4% στο ΑΕΠ. Σε περίπτωση, δε, τρίμηνης κλιμάκωσης, οι συνολικές απώλειες για την ελληνική οικονομία εκτιμώνται μεταξύ 2,1 και 2,6 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου 1% του ΑΕΠ.
Ο τουρισμός, που συνεισφέρει πάνω από το 25% της οικονομικής δραστηριότητας, απειλείται με απώλεια 10–15% των αφίξεων στην περίοδο αιχμής, γεγονός που μεταφράζεται σε 600–800 εκατ. ευρώ λιγότερα έσοδα.
Η ναυτιλία, στρατηγικός πυλώνας της χώρας, επιβαρύνεται από αυξημένα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου και ανακατεύθυνση δρομολογίων. Η εκτιμώμενη επιβάρυνση ανέρχεται σε 300–500 εκατ. ευρώ, με μείωση περίπου 1% στα καθαρά έσοδα του ελληνικού στόλου, ενώ το αυξημένο κόστος μεταφοράς μετακυλίεται στις τιμές εισαγόμενων προϊόντων.
Στο εμπόριο, οι καθυστερήσεις και τα αυξημένα μεταφορικά από την Ασία οδηγούν σε επιπλέον κόστος 200–300 εκατ. ευρώ και άνοδο 5–7% στο κόστος εισαγωγών, εντείνοντας τις πληθωριστικές πιέσεις.
Και όμως, ενώ οι επιπτώσεις αυτές είναι συγκεκριμένες, στην Εισηγητική Έκθεση του Προϋπολογισμού 2026, εξεταζόταν ρητά σενάριο «ευαισθησίας», με τιμή πετρελαίου άνω των 100 δολαρίων για ολόκληρο το 2026. Στο ενδεχόμενο αυτό ο πληθωρισμός φθάνει το 4,7%, η κατανάλωση μειώνεται κατά 0,7%, οι επενδύσεις κατά 0,9% και οι εισαγωγές εκτοξεύονται κατά 7,4%. Παράλληλα, η άνοδος των τιμών διογκώνει το ονομαστικό ΑΕΠ και ενισχύει τα δημόσια έσοδα. Θεωρείται δεδομένο ότι η άνοδος των τιμών θα οδηγήσει σε υψηλότερο ονομαστικό ΑΕΠ και σε αυξημένα δημόσια έσοδα, καθώς η φορολογική βάση διευρύνεται.
Δηλαδή, σε περιβάλλον υπερπληθωρισμού, με περιορισμό κατανάλωσης και επενδύσεων, τα κρατικά έσοδα θα ενισχυθούν. Είναι ξεκάθαρο οτι το Υπουργείο ήδη τουλάχιστον από τον Νοέμβριο 2025, θεωρούσε ένα τέτοιο σοκ ρεαλιστικό ενδεχόμενο και δεν μπορεί να επικαλείται αιφνιδιασμό. Ωστόσο, παρότι ποσοτικοποίησε με ακρίβεια τον κίνδυνο, δεν σχεδίασε ούτε ένα προληπτικό μέτρο. Στα μάτια του λαού, δηλαδή, εμφανίζεται η κυβέρνηση να δελεάζεται από το ενδεχόμενο ενίσχυσης των εσόδων, ενώ η προστασία του διαθέσιμου εισοδήματος και της αγοραστικής δύναμής του την θέλουν να αδιαφορεί πλήρως.
Όμως, σε μια περίοδο διεθνούς αστάθειας, η αδράνεια δεν είναι ουδετερότητα — αλλά καθίσταται εγκληματική οικονομική πολιτική και οι συνέπειες μεταβιβάζονται στο κόστος ζωής του μέσου Έλληνα πολίτη.
Ως ΝΙΚΗ ζητούμε – σε περίπτωση διατήρησης της έκρυθμης και επικίνδυνης κατάστασης – να δεσμευθεί δημόσια η κυβέρνηση για αυτόματη επιστροφή στην κοινωνία της πρόσθετης δημοσιονομικής απόδοσης, πέρα από τα λοιπά άμεσα μέτρα ανακούφισης και δομικής θωράκισης : α. μηδενισμό ΦΠΑ στα βασικά είδη διατροφής και στα φάρμακα β. μείωση των έμμεσων φόρων και των ειδικών φόρων κατανάλωσης στα καύσιμα γ. αυστηρούς και διαρκείς ελέγχους για την πάταξη της αισχροκέρδειας δ. κατάργηση του Χρηματιστηρίου Ενέργειας ε. ανάληψη πρωτοβουλιών ώστε να περιορισθεί το τεράστιο έλλειμα στο Εμπορικό Ισοζύγιο και ζ. σχεδιασμός και μακροπρόθεσμη προσπάθεια ώστε να ισοσκελισθεί το Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών.
Θ.Ο. Ομάδα Οικονομικών της ΝΙΚΗΣ