Στα πιο ευαίσθητα σημεία της σχεδιαζόμενης ευρωπαϊκής ψηφιακής διασύνδεσης έστρεψε τη συζήτηση η βουλευτής Β1΄ Βόρειου Τομέα Αθηνών και ειδική αγορήτρια της ΝΙΚΗΣ Ασπασία Κουρουπάκη, κατά τη δεύτερη συνεδρίαση της Διαρκούς Επιτροπής Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης για το νομοσχέδιο που εντάσσει την IMPACTS–EDIC στην ελληνική έννομη τάξη.
Απέναντι στους εκπροσώπους των φορέων, η Ασπασία Κουρουπάκη δεν περιορίστηκε στη γενική συζήτηση περί διαλειτουργικότητας. Έθεσε συγκεκριμένα τεχνικά και θεσμικά ερωτήματα για την πρόσβαση στα ελληνικά μητρώα, την ανάκληση εξουσιοδοτήσεων, τον έλεγχο του λογισμικού, τα μεταδεδομένα, τις κρίσιμες υποδομές και τα όρια που πρέπει να τίθενται όταν εμπλέκονται ζητήματα άμυνας και εθνικής ασφάλειας.
Πρώτο ζήτημα ήταν το εύρος της πρόσβασης. Απευθυνόμενη στον κ. Βασιλείου, ρώτησε ευθέως:
«Πώς θα διασφαλιστεί τεχνικά ότι η πρόσβαση σε μία υπηρεσία δεν ανοίγει πρόσβαση και σε άλλα μητρώα; Ποιος θα διαχειρίζεται τις εξουσιοδοτήσεις των ελληνικών συστημάτων και θα μπορεί να τις ανακαλεί αμέσως αν εντοπιστεί περιστατικό ασφαλείας;»
Το ερώτημα αγγίζει έναν από τους βασικούς κινδύνους κάθε μεγάλης διασύνδεσης πληροφοριακών συστημάτων. Ένα δικαίωμα πρόσβασης που δίνεται για συγκεκριμένη λειτουργία δεν μπορεί να μετατρέπεται σε γενικό κλειδί για άλλα μητρώα του Δημοσίου. Η Κουρουπάκη ζήτησε να γίνει σαφές ποιος θα έχει την ευθύνη των εξουσιοδοτήσεων και ποιος θα μπορεί να τις ανακαλεί χωρίς καθυστέρηση όταν εμφανιστεί κίνδυνος.
Στον κ. Μελίδη έθεσε ένα διαφορετικό ζήτημα: ποιος ελέγχει πραγματικά το λογισμικό που θα χρησιμοποιηθεί.
Το καταστατικό προβλέπει ανοικτή άδεια EUPL. Η βουλευτής της ΝΙΚΗΣ ρώτησε τι άλλο χρειάζεται ώστε ανεξάρτητοι ειδικοί να μπορούν να ελέγχουν τον κώδικα και τις εξαρτήσεις του λογισμικού.
«Η ασφάλεια να είναι επαληθεύσιμη και να μην εξαντλείται στις διαβεβαιώσεις του αναδόχου», ήταν η χαρακτηριστική διατύπωσή της.
Ζήτησε παράλληλα συγκεκριμένες ρήτρες για φορητότητα δεδομένων, πλήρη τεκμηρίωση και συνέχεια της συντήρησης, ώστε το ελληνικό Δημόσιο να μη βρεθεί εγκλωβισμένο σε έναν προμηθευτή ή σε ένα σύστημα που μόνο ο ίδιος ο ανάδοχος μπορεί να υποστηρίζει.
Ακόμη πιο σοβαρή διάσταση πήρε η συζήτηση όταν η Ασπασία Κουρουπάκη πέρασε στο θέμα των μεταδεδομένων και των κρίσιμων υποδομών.
Προς τον κ. Κατσούρο έθεσε το ερώτημα εάν ο συνδυασμός διοικητικών δεδομένων και μεταδεδομένων μπορεί να αποκαλύψει ευαίσθητες πληροφορίες για τη λειτουργία κρίσιμων υποδομών, ακόμη και όταν κάθε επιμέρους σύνολο δεδομένων φαίνεται από μόνο του ακίνδυνο.
Η ερώτηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο κίνδυνος δεν περιορίζεται πάντοτε στο περιεχόμενο ενός αρχείου. Ο συνδυασμός διαφορετικών πληροφοριών μπορεί να αποκαλύψει πρότυπα λειτουργίας, χρόνους, διαδρομές, σχέσεις μεταξύ συστημάτων ή κρίσιμα σημεία μιας υποδομής.
Η Κουρουπάκη ζήτησε επίσης να αποσαφηνιστεί τι θα συμβεί εάν για κάποια λειτουργία κριθεί απαραίτητη η χρήση πραγματικών προσωπικών δεδομένων.
«Ποιες δικλείδες ζητάτε, ώστε ερευνητές και ανάδοχοι να μην αποκτούν πρόσβαση πέρα από όσα είναι αναγκαία και νομίμως επιτρεπτά;», ρώτησε.
Η συζήτηση πέρασε στη συνέχεια στην ίδια τη διακυβέρνηση της IMPACTS–EDIC. Απευθυνόμενη στον κ. Χαραλαμπίδη, η βουλευτής υπενθύμισε ότι ο Κανονισμός για τη Διαλειτουργική Ευρώπη διαφυλάσσει τις εθνικές αρμοδιότητες σε ζητήματα άμυνας και ασφάλειας.
Το ερώτημά της ήταν σαφές: ποια συγκεκριμένα όρια θα τεθούν ώστε οι αποφάσεις των οργάνων της κοινοπραξίας να μην οδηγούν σε ανεξέλεγκτη πρόσβαση στα ελληνικά πληροφοριακά συστήματα;
Παράλληλα, έφερε ξανά στο προσκήνιο τον πολίτη που βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα λάθος ψηφιακού συστήματος.
«Αν μια διασυνοριακή υπηρεσία εμφανίσει λανθασμένα στοιχεία ή προκύψει αμφισβήτηση για πρόσβαση σε δεδομένα, ποια διαδικασία ανθρώπινης εξέτασης και αποκατάστασης προτείνεται;»
Η Κουρουπάκη ζήτησε σαφές σημείο επικοινωνίας και συγκεκριμένη προθεσμία απάντησης, ώστε ο πολίτης να μη βρίσκεται παγιδευμένος ανάμεσα σε διαφορετικές υπηρεσίες και διαφορετικά κράτη, αναζητώντας μόνος του ποιος έχει την ευθύνη.
«Ο πολίτης να μην αναζητά τον αρμόδιο από χώρα σε χώρα», τόνισε.
Η πιο ευαίσθητη ερώτηση της τοποθέτησής της αφορούσε ευθέως την εθνική ασφάλεια.
Προς τον κ. Αλεξάκη ζήτησε να διευκρινιστεί, σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές άμυνας και εθνικής ασφάλειας, ποιες κατηγορίες πληροφοριών πρέπει να παραμείνουν εκτός των κοινών ευρωπαϊκών ροών.
Και προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, ζητώντας απάντηση για το ποιος θα έχει την αρμοδιότητα να διακόψει άμεσα μια διασύνδεση εάν αυτή κριθεί επικίνδυνη.
«Ποιος θα έχει την αρμοδιότητα άμεσης απομόνωσης μιας επικίνδυνης διασύνδεσης, με σχέδιο συνέχισης των κρίσιμων υπηρεσιών;»
Πρόκειται για ερώτημα που αγγίζει την ίδια την επιχειρησιακή ασφάλεια του κράτους. Σε μια ψηφιακή υποδομή που συνδέεται με άλλα ευρωπαϊκά συστήματα, η δυνατότητα άμεσης απομόνωσης μιας προβληματικής σύνδεσης πρέπει να έχει ξεκάθαρο υπεύθυνο, συγκεκριμένη διαδικασία και εναλλακτικό σχέδιο ώστε οι κρίσιμες δημόσιες υπηρεσίες να συνεχίσουν να λειτουργούν.
Με τις ερωτήσεις της προς τους φορείς, η Ασπασία Κουρουπάκη έφερε στη συζήτηση όσα συχνά χάνονται πίσω από τους γενικούς όρους «διαλειτουργικότητα» και «ψηφιακή συνεργασία»: ποιος αποκτά πρόσβαση, μέχρι πού φτάνει αυτή η πρόσβαση, ποιος την ελέγχει, ποιος την ανακαλεί και ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη όταν κάτι πάει στραβά.
Δείτε εδώ τις ερωτήσεις της κ. Κουρουπάκη:
