Με ένα πλέγμα στοχευμένων και ιδιαίτερα πιεστικών ερωτήσεων για την ψυχική υγεία των παιδιών, την ευθύνη της Πολιτείας, την προστασία των προσωπικών δεδομένων, την πραγματική δυνατότητα ελέγχου των μεγάλων πλατφορμών και τον κίνδυνο ψηφιακού αποκλεισμού, παρενέβη η Βουλευτής Β1 Βόρειου Τομέα Αθηνών της ΝΙΚΗΣ, Ασπασία Κουρουπάκη, κατά την επεξεργασία του νομοσχεδίου για την απαγόρευση χρήσης υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους.
Η Ασπασία Κουρουπάκη έστρεψε εξαρχής τη συζήτηση στην επόμενη ημέρα της απαγόρευσης και στις ευθύνες που αναλαμβάνει το κράτος απέναντι στα παιδιά που έχουν ήδη αναπτύξει προβληματική σχέση με τα κοινωνικά δίκτυα.
«Αν από την 1η Ιανουαρίου του 2027 εφαρμοστεί η απαγόρευση, ποιες συγκεκριμένες υπηρεσίες ψυχικής υγείας, προγράμματα πρόληψης και δράσεις υποστήριξης των οικογενειών θα πρέπει να λειτουργούν ταυτόχρονα;», ρώτησε, ζητώντας παράλληλα να προσδιοριστεί με ποια επιστημονικά εργαλεία θα αξιολογείται εάν το μέτρο αποδίδει και «ποια ευθύνη οφείλει να αναλάβει η Πολιτεία για τα παιδιά που έχουν ήδη αναπτύξει προβληματική σχέση με τα κοινωνικά δίκτυα».
Το ζήτημα που έθεσε είναι πρακτικό καθώς μια ημερομηνία απαγόρευσης από μόνη της δεν αντιμετωπίζει τον εθισμό, τις ψυχολογικές επιπτώσεις, την απομόνωση ή τις οικογενειακές συγκρούσεις που έχουν ήδη δημιουργηθεί. Η απάντηση που δόθηκε στην Επιτροπή επιβεβαίωσε την ανάγκη για στρατηγικές συναισθηματικής ρύθμισης, υγιείς συνήθειες, εκπαίδευση στην ασφαλή χρήση της τεχνολογίας, ενίσχυση της ανθεκτικότητας των νέων και ουσιαστική συμμετοχή των σχολείων.
Η Βουλευτής της ΝΙΚΗΣ επανήλθε στο κρίσιμο πεδίο της οικογένειας, ρωτώντας ευθέως «πώς οι γονείς αναγνωρίζουν εγκαίρως τα συμπτώματα από την προβληματική χρήση του διαδικτύου» και ποιες υπηρεσίες συμβουλευτικής χρειάζονται. Έθεσε μάλιστα συγκεκριμένα την ανάγκη για «οργανωμένο πρόγραμμα εκπαίδευσης των γονέων σε πανελλαδικό επίπεδο».
Οι απαντήσεις των ειδικών ήταν αποκαλυπτικές για το μέγεθος του προβλήματος. Πολλοί γονείς φτάνουν αργά στην αναζήτηση βοήθειας, αγνοούν τα βασικά όρια χρήσης οθονών ανά ηλικία και δυσκολεύονται να αντιληφθούν το βάθος της επίδρασης που μπορεί να έχει το ψηφιακό περιβάλλον στο παιδί. Στη συζήτηση επισημάνθηκε ακόμη ότι η παρέμβαση χρειάζεται να καλύπτει συνολικά το παιδί, την οικογένεια, το σχολείο, τη σωματική υγεία και, ανάλογα με την περίπτωση, εξειδικευμένη ψυχιατρική ή ψυχολογική υποστήριξη.
Η Ασπασία Κουρουπάκη αναφέρθηκε στη συνέχεια ένα ακόμη πιο δύσκολο κεφάλαιο: ποια δεδομένα θα παράγει ο μηχανισμός επαλήθευσης ηλικίας και ποιος θα μπορεί να τα συσχετίζει.
Απευθυνόμενη στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, επισήμανε ότι «μία διαδικασία επαλήθευσης ηλικίας μπορεί, ανάλογα με τον τεχνικό σχεδιασμό της, να παράγει πληροφορίες για τις υπηρεσίες που επισκέπτεται ένας πολίτης και τη συχνότητα με την οποία ζητείται να επιβεβαιώσει την ηλικία του».
Και έθεσε το ερώτημα που βρίσκεται στον πυρήνα της προστασίας της ιδιωτικότητας: «Μπορείτε να μας διαβεβαιώσετε ότι αποκλείεται τεχνικά και νομικά η συσχέτιση διαδοχικών επαληθεύσεων, η δημιουργία προφίλ διαδικτυακής δραστηριότητας και η αξιοποίησή τους για άλλους σκοπούς;»
Η παρέμβασή της άγγιξε έτσι το πιο ευαίσθητο σημείο ενός συστήματος υποχρεωτικής επιβεβαίωσης ηλικίας. Ποιος βλέπει την επαλήθευση, τι αποθηκεύεται, για πόσο χρόνο, αν μπορούν διαφορετικές επαληθεύσεις να συνδεθούν μεταξύ τους και ποιες πρόσθετες ασφαλιστικές δικλείδες απαιτούνται για να παραμείνει η διαδικασία αποκλειστικά εργαλείο προστασίας των ανηλίκων.
Ιδιαίτερα πιεστική ήταν και προς την ΕΕΤΤ για την πραγματική δυνατότητα επιβολής του νόμου στους διεθνείς ψηφιακούς κολοσσούς. «Ποιος είναι ακριβώς ο νομικός μηχανισμός με τον οποίο θα επιβάλλεται η ελληνική απαγόρευση σε μια πλατφόρμα εγκατεστημένη, για παράδειγμα, στην Ιρλανδία;», ρώτησε.
Ζήτησε να αποσαφηνιστεί ποια αρχή ενεργεί όταν διαπιστώνεται παράβαση, πότε παρεμβαίνει η χώρα εγκατάστασης της πλατφόρμας, ποιος επιβάλλει την κύρωση όταν μια εταιρεία αρνείται να συμμορφωθεί και πόσος χρόνος απαιτείται μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία. Πρόκειται για ερωτήματα που μεταφέρουν τη συζήτηση από τις κυβερνητικές εξαγγελίες στην πραγματική εφαρμογή απέναντι σε εταιρείες με έδρα εκτός Ελλάδας.
Η κ. Κουρουπάκη έφερε ταυτόχρονα στο τραπέζι το EU KIDS Act, ζητώντας να εξηγηθεί εάν έχει εξεταστεί η σχέση του ελληνικού νομοσχεδίου με το ευρωπαϊκό πλαίσιο που ήδη διαμορφώνεται. Υπενθύμισε την πρόβλεψη για περιορισμένους λογαριασμούς υπό γονική διαχείριση στις μικρότερες ηλικίες και ζήτησε να πληροφορηθεί η Βουλή «ποιες νομικές ή τεχνικές προσαρμογές ενδέχεται να απαιτηθούν εφόσον υιοθετηθούν οι σχετικές ευρωπαϊκές ρυθμίσεις».
Αναφέρθηκε και στους εφήβους 15 έως 18 ετών, για τους οποίους η Πολιτεία εξακολουθεί να έχει ευθύνη προστασίας. Η Βουλευτής της ΝΙΚΗΣ ζήτησε συγκεκριμένες απαντήσεις για τους μηχανισμούς των πλατφορμών που κρατούν τους νέους διαρκώς μπροστά στην οθόνη: «Πώς θα πρέπει να αντιμετωπιστούν χαρακτηριστικά των πλατφορμών όπως η ατελείωτη κύλιση περιεχομένου, οι μηχανισμοί συνεχούς επιβράβευσης και οι αλγόριθμοι που ενθαρρύνουν την παρατεταμένη χρήση;»
Η τελευταία παρέμβασή της αφορούσε την ισότιμη πρόσβαση και μια πλευρά του νομοσχεδίου που μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά προβληματική στην πράξη. «Τι θα συμβαίνει με έναν πολίτη που πληροί το νόμιμο ηλικιακό όριο και δεν διαθέτει smartphone ή δεν επιθυμεί να χρησιμοποιεί εφαρμογή ψηφιακού πορτοφολιού;», ρώτησε.
Ζήτησε ρητές εγγυήσεις για πραγματικά προσβάσιμες εναλλακτικές μεθόδους επαλήθευσης ηλικίας, καθώς και σαφή διαδικασία για όσους αποκλείονται λανθασμένα: «Ποιος θα εξετάζει τις περιπτώσεις εσφαλμένου αποκλεισμού και πώς θα διασφαλίζεται η γρήγορη αποκατάσταση της πρόσβασης;»
Με τις παρεμβάσεις της, η Ασπασία Κουρουπάκη έθεσε στο τραπέζι όσα θα κρίνουν τελικά το συγκεκριμένο νομοσχέδιο στην πράξη, δηλαδή την προστασία του παιδιού, στήριξη της οικογένειας, επιστημονική αξιολόγηση, πραγματικός έλεγχος των πλατφορμών, θωράκιση των προσωπικών δεδομένων και δικαίωμα κάθε πολίτη να μην αποκλείεται από υπηρεσίες επειδή δεν διαθέτει το ψηφιακό εργαλείο που επιλέγει το κράτος.
Δείτε εδώ το βίντεο των παρεμβάσεων της κ. Κουρουπάκη: