Με κριτική στον κυβερνητικό σχεδιασμό για την απαγόρευση χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους κάτω των 15 ετών παρενέβη η βουλευτής Β1 Βόρειου Τομέα Αθηνών της ΝΙΚΗΣ, Ασπασία Κουρουπάκη, κατά την τρίτη συνεδρίαση της Επιτροπής Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης και Κοινωνικών Υποθέσεων.
Η ειδική αγορήτρια της ΝΙΚΗΣ ξεκαθάρισε εξαρχής ότι η προστασία των παιδιών από τον διαδικτυακό εθισμό αποτελεί πραγματική ανάγκη για χιλιάδες ελληνικές οικογένειες. Έθεσε, όμως, στο επίκεντρο το μοντέλο που επιλέγει η κυβέρνηση για την επαλήθευση της ηλικίας των χρηστών και τις σοβαρές συνέπειες που μπορεί να έχει για την ιδιωτικότητα εκατομμυρίων πολιτών.
«Η κυβέρνηση παρουσιάζει το νομοσχέδιο για την απαγόρευση πρόσβασης των παιδιών κάτω των 15 ετών στα κοινωνικά δίκτυα ως μία σημαντική παρέμβαση για την προστασία τους, την ώρα που ο σχεδιασμός που το συνοδεύει εγείρει σοβαρά ζητήματα για την ψηφιακή ελευθερία εκατομμυρίων Ελλήνων», ανέφερε.
Η Ασπασία Κουρουπάκη υπενθύμισε ότι η ΝΙΚΗ έχει ταχθεί υπέρ του περιορισμού της πρόσβασης των ανηλίκων στα κοινωνικά δίκτυα, επισημαίνοντας τις επιπτώσεις του διαδικτυακού εθισμού, της συνεχούς έκθεσης των παιδιών στις πλατφόρμες και της συσσώρευσης προσωπικών δεδομένων.
Η σύγκρουση με την κυβέρνηση επικεντρώθηκε στο άρθρο 4, όπου προβλέπεται η επαλήθευση της ηλικίας των χρηστών. Η βουλευτής κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι έχει ήδη εξαγγείλει μία εξαιρετικά εκτεταμένη διαδικασία επανελέγχου, χωρίς οι κρίσιμες λεπτομέρειες και οι εγγυήσεις της να αποτυπώνονται με σαφήνεια στο νομοσχέδιο.
«Για να αποκλείσετε ένα παιδί κάτω των 15 ετών από μία πλατφόρμα, σχεδιάζετε να υποβάλλετε σε ηλικιακό έλεγχο και εκατομμύρια ενήλικους χρήστες», τόνισε, ζητώντας από την πολιτική ηγεσία να εξηγήσει ποιοι φορείς θα συμμετέχουν στη διαδικασία, ποια δεδομένα θα επεξεργάζονται, για πόσο χρόνο θα διατηρούνται και ποιες τεχνικές εγγυήσεις θα εμποδίζουν την παρακολούθηση της διαδικτυακής δραστηριότητας των πολιτών.
Η κ. Κουρουπάκη επέμεινε ότι η διαθέσιμη ευρωπαϊκή τεχνολογία επιτρέπει την επιβεβαίωση της ηλικίας χωρίς αποκάλυψη της πραγματικής ταυτότητας του χρήστη προς την πλατφόρμα και χωρίς σύνδεση διαφορετικών επαληθεύσεων.
«Έχετε κάθε δυνατότητα να κατοχυρώσετε στον νόμο ότι κανένας φορέας δεν θα μπορεί να αξιοποιεί τη διαδικασία για να παρακολουθεί τις διαδικτυακές δραστηριότητες των πολιτών», υπογράμμισε.
Σε ιδιαίτερα υψηλούς τόνους ζήτησε οι εγγυήσεις αυτές να ενσωματωθούν ρητά στη νομοθεσία και να προβλεφθεί ανεξάρτητος τεχνικός έλεγχος.
«Η ζωή εκατομμυρίων Ελλήνων είναι πολύ σοβαρή υπόθεση για να εξαρτάται από καθησυχαστικές δηλώσεις της εκάστοτε κυβέρνησης», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στα Gov.gr Wallet και Kids Wallet, τα οποία εμφανίζονται στην Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης ως εργαλεία εφαρμογής του μέτρου. Η βουλευτής της ΝΙΚΗΣ ζήτησε να αποσαφηνιστεί ποια εναλλακτική θα έχει ο πολίτης που δεν επιθυμεί να χρησιμοποιεί κρατικό ψηφιακό πορτοφόλι.
Υπενθύμισε επίσης τη σταθερή θέση της ΝΙΚΗΣ απέναντι στην υποχρεωτικότητα του Προσωπικού Αριθμού και στη συνεχή επέκταση των μηχανισμών ηλεκτρονικής ταυτοποίησης.
«Η πρόσβαση στις νόμιμες διαδικτυακές υπηρεσίες πρέπει να εξασφαλίζεται χωρίς να εξαρτάται από την απόκτηση μιας συγκεκριμένης κρατικής εφαρμογής», τόνισε.
Η αντιπαράθεση οξύνθηκε όταν η κ. Κουρουπάκη υπενθύμισε ότι έχει ήδη καταθέσει κοινοβουλευτικές ερωτήσεις για το Kids Wallet, στις 17 Αυγούστου και στις 25 Σεπτεμβρίου, χωρίς να έχει λάβει μέχρι σήμερα τις απαντήσεις που ζήτησε.
«Για ένα τόσο σοβαρό ζήτημα, από τη στιγμή που ήρθε και νομοσχέδιο στην Επιτροπή, θα έπρεπε ήδη να έχετε απαντήσει. Οφείλετε λόγω της θέσης σας», σημείωσε απευθυνόμενη στην κυβέρνηση.
Ζήτησε να κατατεθούν οι τεχνικές προδιαγραφές και οι μελέτες προστασίας δεδομένων, ώστε ο κοινοβουλευτικός έλεγχος να προηγηθεί της εφαρμογής ενός συστήματος που θα επηρεάζει εκατομμύρια πολίτες.
Στη συνέχεια ανέδειξε ένα ακόμη προβληματικό σημείο του άρθρου 4, σύμφωνα με το οποίο όλοι όσοι έχουν γεννηθεί μέσα στο ίδιο ημερολογιακό έτος θεωρείται ότι έχουν ημερομηνία γέννησης την 1η Ιανουαρίου.
Όπως εξήγησε, ένα παιδί που γεννήθηκε στις 31 Δεκεμβρίου 2012 θα μπορεί με αυτή τη ρύθμιση να αποκτήσει πρόσβαση στις πλατφόρμες από την 1η Ιανουαρίου 2027, δηλαδή σχεδόν έναν χρόνο πριν συμπληρώσει πραγματικά το όριο των 15 ετών.
Η κ. Κουρουπάκη απαίτησε σοβαρή αιτιολόγηση για μία επιλογή που, όπως υπογράμμισε, δημιουργεί διαφορετική πραγματική διάρκεια προστασίας για παιδιά της ίδιας ηλικιακής κατηγορίας.
Στο άρθρο 5 έστρεψε τα πυρά της στην επιχειρησιακή ετοιμότητα του κράτους. Οι νέες αρμοδιότητες που ανατίθενται στο Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης και στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, όπως επεσήμανε, δεν συνοδεύονται από σαφή αποτίμηση των αναγκαίων πόρων, του προσωπικού και των τεχνικών μέσων.
«Εξηγήστε μας πώς σκοπεύετε να ελέγξετε τους μεγαλύτερους τεχνολογικούς κολοσσούς του κόσμου όταν δεν έχετε παρουσιάσει ακόμη ολοκληρωμένη εκτίμηση για τις ανάγκες εφαρμογής του μέτρου και την επιχειρησιακή ενίσχυση των αρμόδιων αρχών», είπε.
Η βουλευτής της ΝΙΚΗΣ άνοιξε παράλληλα ένα μέτωπο που, όπως τόνισε, η κυβέρνηση αποφεύγει να αντιμετωπίσει ουσιαστικά: τους αλγορίθμους των ίδιων των πλατφορμών, οι οποίοι είναι σχεδιασμένοι ώστε να κρατούν τους χρήστες όσο το δυνατόν περισσότερο μπροστά στην οθόνη.
«Τι σκοπεύετε να κάνετε απέναντι στους αλγορίθμους που κρατούν τα παιδιά καθηλωμένα στις οθόνες, αυξάνοντας τα κέρδη των πλατφορμών μέσα από τη συνεχή κατανάλωση περιεχομένου;», ρώτησε, υπενθυμίζοντας ότι το ίδιο ερώτημα είχε τεθεί και στην προηγούμενη συνεδρίαση χωρίς ουσιαστική απάντηση.
Έθεσε επίσης το ζήτημα των εφήβων 15 έως 18 ετών, για τους οποίους εξακολουθούν να υπάρχουν αυξημένοι κίνδυνοι εθισμού, χειραγώγησης και εμπορικής εκμετάλλευσης της προσοχής τους.
«Για τους πολίτες έχετε ανακοινώσει καθολική επανεπαλήθευση ηλικίας. Από τις πολυεθνικές που αποκομίζουν τεράστια κέρδη από την προσοχή των ανηλίκων ποια πρόσθετα μέτρα προστασίας σκοπεύετε να απαιτήσετε;», ανέφερε.
Κλείνοντας, η Ασπασία Κουρουπάκη έστειλε σαφές μήνυμα προς την κυβέρνηση ότι η αγωνία των γονέων δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως πολιτικό άλλοθι για την εισαγωγή συστημάτων μαζικού ψηφιακού ελέγχου χωρίς σαφείς νομοθετικές εγγυήσεις.
«Η κυβέρνηση έχει ήδη ανακοινώσει έναν γενικευμένο ηλικιακό έλεγχο και οφείλει να αναλάβει την ευθύνη να αποτρέψει κάθε δυνατότητα μετατροπής του σε εργαλείο ψηφιακής επιτήρησης», τόνισε.
Και κατέληξε με μία σαφή θέση της ΝΙΚΗΣ:
«Η ελευθερία των Ελλήνων αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα και η προστασία της πρέπει να κατοχυρώνεται με νόμο, χωρίς να επαφίεται στις προθέσεις κανενός υπουργού και καμίας κυβέρνησης».