Σοβαρά ζητήματα προστασίας των πολιτών που καταγγέλλουν περιστατικά διαφθοράς και κακοδιοίκησης στο Δημόσιο αναδεικνύει η βουλευτής Β1΄ Βόρειου Τομέα Αθηνών της ΝΙΚΗΣ, Ασπασία Κουρουπάκη, με Ερώτηση και Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων προς τους υπουργούς Εσωτερικών, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Αφορμή αποτελεί η νέα ηλεκτρονική πλατφόρμα καταγγελιών, στην οποία οι πολίτες καλούνται να υποβάλλουν επώνυμα αναφορές για διαφθορά, υπηρεσιακές παρατυπίες, αδικαιολόγητες καθυστερήσεις και κακοδιοίκηση, ενώ η νομοθεσία προβλέπει τη δυνατότητα γνωστοποίησης των στοιχείων τους στον υπάλληλο εναντίον του οποίου στρέφεται η καταγγελία.
Το ζήτημα προκύπτει από την κοινή υπουργική απόφαση 41252 ΕΞ 2026, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β΄ 6843 της 16ης Νοεμβρίου, με την οποία καθορίζονται οι διαδικασίες λειτουργίας της νέας ψηφιακής εφαρμογής.
Η πλέον επίμαχη πρόβλεψη βρίσκεται στην παράγραφο 4 του άρθρου 24Α του ν. 4795/2021, σύμφωνα με την οποία τα στοιχεία του καταγγέλλοντος μπορούν να τεθούν στη διάθεση του καταγγελλόμενου υπαλλήλου, κατόπιν αιτήματός του για την άσκηση νόμιμου δικαιώματος. Η συγκεκριμένη δυνατότητα καθιστά κρίσιμο τον προσδιορισμό των προϋποθέσεων γνωστοποίησης και των εγγυήσεων προστασίας του προσώπου που υποβάλλει την καταγγελία.
Η Ασπασία Κουρουπάκη ζητά από την κυβέρνηση να διευκρινίσει ποιος αποφασίζει την αποκάλυψη της ταυτότητας, ποια κριτήρια εφαρμόζονται και πώς προστατεύεται ο πολίτης όταν υπάρχει κίνδυνος αντιποίνων. Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν οι περιπτώσεις στις οποίες ο καταγγέλλων βρίσκεται σε σχέση εργασιακής, υπηρεσιακής ή οικονομικής εξάρτησης από το πρόσωπο που καταγγέλλει.
Η διαδικασία υποβολής προβλέπει υποχρεωτική ηλεκτρονική ταυτοποίηση μέσω του gov.gr, με επαλήθευση των στοιχείων των φυσικών προσώπων από το Μητρώο Προσωπικού Αριθμού και άντληση δεδομένων επικοινωνίας από τα αντίστοιχα κρατικά μητρώα. Με τον τρόπο αυτό, η ταυτότητα του πολίτη συνδέεται με την καταγγελία που καταχωρίζεται στο πληροφοριακό σύστημα.
Η βουλευτής της ΝΙΚΗΣ θέτει και το ζήτημα της δυνατότητας υποβολής ανώνυμης καταγγελίας ή αξιοποίησης άλλου ασφαλούς διαύλου αναφοράς, ιδιαίτερα για εργαζομένους και πολίτες που διαθέτουν πληροφορίες για σοβαρές παρατυπίες και φοβούνται πιθανές συνέπειες από τη δημοσιοποίηση της ταυτότητάς τους.
Εξίσου σημαντικά είναι τα ερωτήματα για την ανεξαρτησία των ελεγκτικών διαδικασιών, καθώς οι καταγγελίες παραλαμβάνονται από τον Σύμβουλο Ακεραιότητας του οικείου δημόσιου φορέα και, όταν αφορούν πειθαρχικά παραπτώματα, διαβιβάζονται στον πειθαρχικώς προϊστάμενο του καταγγελλόμενου υπαλλήλου.
Για περιστατικά που ενδέχεται να συνιστούν ποινικά αδικήματα προβλέπεται διαβίβαση στην αρμόδια εισαγγελική αρχή, ενώ κάθε καταγγελία διαβιβάζεται και στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας. Ο Σύμβουλος Ακεραιότητας παρακολουθεί την πορεία της διερεύνησής της.
Η Ασπασία Κουρουπάκη ζητά να αποσαφηνιστεί πώς αποτρέπονται συγκρούσεις συμφερόντων όταν η καταγγελία αφορά διοικητή, προϊστάμενο ή άλλο υψηλόβαθμο υπηρεσιακό παράγοντα, ο οποίος ενδέχεται να ασκεί επιρροή στα πρόσωπα που καλούνται να εξετάσουν την υπόθεση. Παράλληλα, θέτει το ζήτημα της υποχρεωτικής παραπομπής τέτοιων περιπτώσεων σε ανεξάρτητο ελεγκτικό όργανο.
Σημαντικό σκέλος της κοινοβουλευτικής παρέμβασης αφορά την προστασία των προσωπικών δεδομένων των καταγγελλόντων και τον έλεγχο των προσβάσεων στο πληροφοριακό σύστημα. Η νέα απόφαση επιτρέπει σε εξουσιοδοτημένους υπαλλήλους να διαχειρίζονται συγκεκριμένες καταγγελίες, ενώ προβλέπει καταγραφή των ενεργειών πρόσβασης και επεξεργασίας.
Η βουλευτής ζητά να γνωστοποιηθούν οι διαδικασίες ελέγχου κάθε πρόσβασης, οι προβλεπόμενες κυρώσεις για αδικαιολόγητη γνωστοποίηση στοιχείων και οι εγγυήσεις που διασφαλίζουν ότι οι πληροφορίες μιας καταγγελίας δεν θα χρησιμοποιούνται για άλλους σκοπούς.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η μακροχρόνια διατήρηση προσωπικών δεδομένων, καθώς η υπουργική απόφαση προβλέπει χρονικά όρια που, ανάλογα με τη φύση της υπόθεσης, μπορούν να φθάσουν έως και τα είκοσι έτη για δεδομένα σχετικά με ποινικά αδικήματα. Ζητούνται εξηγήσεις για τη διάρκεια αποθήκευσης, τις διαδικασίες διαγραφής και την εφαρμογή του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων.
Στο ίδιο πλαίσιο, η Ασπασία Κουρουπάκη ζητά να πληροφορηθεί εάν έχει εκπονηθεί εκτίμηση αντικτύπου για την προστασία προσωπικών δεδομένων, λαμβάνοντας υπόψη τη διασύνδεση της πλατφόρμας με τον Προσωπικό Αριθμό και άλλα κρατικά πληροφοριακά συστήματα.
Η κοινοβουλευτική Ερώτηση επεκτείνεται και στην αποτελεσματικότητα της νέας διαδικασίας. Η βουλευτής ζητά σαφείς προθεσμίες αξιολόγησης και διερεύνησης των καταγγελιών, καθώς και μηχανισμούς ελέγχου των περιπτώσεων αδικαιολόγητης καθυστέρησης ή αρχειοθέτησης χωρίς επαρκή αιτιολόγηση.
Παράλληλα, επικαλείται τον ν. 4990/2022 για την προστασία προσώπων που αναφέρουν παραβιάσεις του ενωσιακού δικαίου, ζητώντας να αποσαφηνιστεί η σχέση του συγκεκριμένου πλαισίου με τη νέα διαδικασία και ο τρόπος ενημέρωσης των πολιτών για τις πρόσθετες εγγυήσεις προστασίας από αντίποινα, όπου αυτές εφαρμόζονται.
Στο πλαίσιο της δημόσιας λογοδοσίας, θέτει επίσης ζήτημα δημοσιοποίησης ανωνυμοποιημένων συγκεντρωτικών στοιχείων ανά δημόσιο φορέα, ώστε να είναι γνωστός ο αριθμός των καταγγελιών, ο χρόνος εξέτασής τους, οι υποθέσεις που αρχειοθετούνται και εκείνες που οδηγούν σε πειθαρχικό ή ποινικό έλεγχο.
Με την Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων, η Ασπασία Κουρουπάκη ζητά να διαβιβαστούν στη Βουλή η ενδεχόμενη εκτίμηση αντικτύπου προστασίας δεδομένων, οι διαθέσιμες πράξεις αξιολόγησης της συμμόρφωσης με τον ΓΚΠΔ και τα εγκεκριμένα πρωτόκολλα πρόσβασης και γνωστοποίησης των στοιχείων των πολιτών.
Ζητά ακόμη τις προβλεπόμενες διαδικασίες αντιμετώπισης συγκρούσεων συμφερόντων, παρακολούθησης της εξέλιξης των καταγγελιών και ελέγχου των αποφάσεων αρχειοθέτησης, προκειμένου να αποτυπωθούν οι ουσιαστικές εγγυήσεις προστασίας των καταγγελλόντων και ανεξαρτησίας των ερευνών.
Loading Viewer...

