Μια καίρια πλευρά των μεγάλων υποθέσεων φοροδιαφυγής, που συχνά χάνεται πίσω από τα εκατομμύρια των καταλογισμών και τις ανακοινώσεις συλλήψεων, ανέδειξε από το βήμα της Ολομέλειας ο βουλευτής Β2΄ Δυτικού Τομέα Αθηνών της ΝΙΚΗΣ Ανδρέας Βορύλλας: πόσα από τα χρήματα που αποκαλύπτεται ότι οφείλονται στο Δημόσιο φτάνουν τελικά στα κρατικά ταμεία.
Με αφορμή τις μεγάλες έρευνες που έχουν απασχολήσει το τελευταίο διάστημα τη δημοσιότητα στον χώρο της εστίασης και της νυχτερινής διασκέδασης, ο Ανδρέας Βορύλλας έθεσε ευθέως το ερώτημα προς την κυβέρνηση:
«Όταν αποκαλύπτεται μια μεγάλη υπόθεση φοροδιαφυγής, πόσα από τα χρήματα που οφείλονται στο Δημόσιο εισπράττονται τελικά και σε πόσο χρόνο;»
Αναφέρθηκε στις υποθέσεις που έχουν συνδεθεί δημοσίως με επιχειρήσεις εστίασης, την Pizza Fan και την αλυσίδα φούρνων «Χωριάτικο», ξεκαθαρίζοντας ότι η εργασία των ελεγκτικών και διωκτικών αρχών πρέπει να αναγνωρίζεται. Έστρεψε, όμως, τη συζήτηση στο επόμενο στάδιο: τον καταλογισμό, την πραγματική είσπραξη και τον εντοπισμό εκείνων που ασκούν ουσιαστικά τον έλεγχο μιας επιχείρησης.
«Η ευθύνη της Πολιτείας συνεχίζεται μετά τη δημοσιοποίηση μιας υπόθεσης, με τεκμηριωμένο καταλογισμό, έγκαιρη δικαστική κρίση και είσπραξη των οφειλών», τόνισε.
Ο βουλευτής της ΝΙΚΗΣ περιέγραψε ως κρίσιμη προϋπόθεση την ταχεία εξακρίβωση του πραγματικού ελέγχου πίσω από εταιρικά σχήματα. Ποιος δίνει τις εντολές, ποιος κινεί τους λογαριασμούς και ποιος καρπώνεται το οικονομικό όφελος. Όταν εμφανίζονται διαχειριστές που ενεργούν για λογαριασμό τρίτων, υποστήριξε, ο φορολογικός έλεγχος πρέπει να ακολουθεί τη διαδρομή του χρήματος.
«Όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι ο εμφανιζόμενος διαχειριστής ενεργεί για λογαριασμό άλλων, ο έλεγχος πρέπει να ακολουθεί τις συναλλαγές και να φτάνει στους πραγματικούς ιδιοκτήτες και δικαιούχους».
Η δεύτερη μεγάλη αδυναμία που ανέδειξε αφορά την ταχύτητα με την οποία διασφαλίζεται η περιουσία από την οποία μπορεί να ικανοποιηθεί το Δημόσιο. Εφόσον διαπιστώνεται κίνδυνος μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων ή εκκένωσης τραπεζικών λογαριασμών, ζήτησε να ενεργοποιούνται έγκαιρα τα νόμιμα μέτρα προστασίας των απαιτήσεων του Δημοσίου.
Το πρόβλημα, όπως το περιέγραψε, βρίσκεται στο χρονικό κενό μεταξύ αποκάλυψης, καταλογισμού και είσπραξης.
«Αν μεσολαβήσουν χρόνια, πιθανότατα στο τέλος θα υπάρχει βεβαιωμένη οφειλή, η οποία κάθε μέρα θα τοκίζεται, αλλά θα είναι ανεπίδεκτη είσπραξης».
Εκεί ακριβώς ενέταξε τα στοιχεία της μεγάλης υπόθεσης των «αχυρανθρώπων», κάνοντας λόγο για 2.000 επιχειρήσεις, 1.300 πρόσωπα που εμφανίζονταν ως τυπικοί διαχειριστές και συνολικά χρέη άνω των 203 εκατ. ευρώ. Από αυτά, όπως επισήμανε, περίπου 135 εκατ. ευρώ αφορούν ασφαλιστικές εισφορές.
Ο Βορύλλας στάθηκε στη βασική αντίφαση που δημιουργείται όταν οι οφειλές βεβαιώνονται σε πρόσωπα χωρίς περιουσιακά στοιχεία και πραγματική οικονομική επιφάνεια.
«Τα ποσά αυτά, κύριε Υπουργέ, κατά το μεγαλύτερο μέρος δεν θα εισπραχθούν ποτέ. Θα καταλογιστούν, θα βεβαιωθούν, θα τοκίζονται κάθε μήνα και θα προστεθούν στα ληξιπρόθεσμα».
Και συμπύκνωσε την κριτική του σε μία από τις χαρακτηριστικότερες φράσεις της ομιλίας:
«Με αυτή την πρακτική, το Δημόσιο αποκτά τίτλους και όχι έσοδα.»
Για τον βουλευτή της ΝΙΚΗΣ, καταλογισμοί εκατομμυρίων που παραμένουν στα χαρτιά δεν μπορούν να παρουσιάζονται ως ολοκληρωμένη πάταξη της φοροδιαφυγής. Πραγματικό αποτέλεσμα υπάρχει όταν οι Αρχές φτάνουν εγκαίρως στα υποκρυπτόμενα πρόσωπα, εντοπίζουν το οικονομικό όφελος και διασφαλίζουν περιουσιακά στοιχεία πριν αυτά εξαφανιστούν.
Η τοποθέτησή του πέρασε στη συνέχεια σε μια δυσκολότερη πτυχή της συζήτησης: στο ίδιο το φορολογικό και λειτουργικό περιβάλλον της εστίασης.
Ο Ανδρέας Βορύλλας ήταν σαφής ότι η οικονομική πίεση δεν μπορεί να δικαιολογεί τη φοροδιαφυγή. «Όποιος κρύβεται πίσω από έναν άπορο ή έναν άρρωστο άνθρωπο για να μην πληρώσει έχει ευθύνη και πρέπει να λογοδοτεί», ανέφερε.
Όταν, όμως, ένα φαινόμενο αποκτά τέτοια έκταση, υποστήριξε ότι η Πολιτεία οφείλει να εξετάσει τους φόρους, τις ασφαλιστικές εισφορές, την προκαταβολή φόρου, το τεκμαρτό εισόδημα, τα ενοίκια και το ενεργειακό κόστος που συνθέτουν το περιβάλλον λειτουργίας μιας επιχείρησης.
«Για πολλές επιχειρήσεις εστίασης ο λογαριασμός δεν βγαίνει», είπε, προειδοποιώντας ότι ο νόμιμος επαγγελματίας που πληρώνει το σύνολο των υποχρεώσεών του βρίσκεται πολλές φορές αντιμέτωπος με αθέμιτο ανταγωνισμό από εκείνον που παρακάμπτει το σύστημα.
Η πρόταση της ΝΙΚΗΣ, όπως την παρουσίασε, στηρίζεται σε δύο άξονες: λογικότερο φορολογικό πλαίσιο και αυστηρή αντιμετώπιση της οργανωμένης φοροδιαφυγής.
Ζήτησε χαμηλότερο συντελεστή ΦΠΑ στην εστίαση, μικρότερη επιβάρυνση της εργασίας και απλούστερους φορολογικούς κανόνες, ώστε, όπως χαρακτηριστικά είπε, «να συμφέρει τον επιχειρηματία να είναι νόμιμος».
Από εκεί και πέρα, για εταιρείες-«μαϊμού» και χρήση παρένθετων προσώπων ζήτησε αυστηρότερο ποινικό πλαίσιο.
«Πρώτα λογικοί φόροι και ύστερα αυστηρές ποινές», ήταν η διατύπωσή του.
Ιδιαίτερη πρόταση κατέθεσε και για την πραγματική είσπραξη των φορολογικών οφειλών μέσα από την ποινική διαδικασία. Ζήτησε να εξεταστεί εάν η πλήρης καταβολή της οφειλής έως συγκεκριμένο στάδιο μπορεί, υπό σαφείς προϋποθέσεις, να συνδέεται με την ποινική μεταχείριση του οφειλέτη.
«Το Δημόσιο δεν ωφελείται από μια καταδίκη με αναστολή και ένα χρέος που δεν θα πληρωθεί ποτέ. Ωφελείται όταν τα χρήματα μπαίνουν στο ταμείο».
Στην ίδια κατεύθυνση πρότεινε να διερευνηθεί μια ειδική διαδικασία ποινικής διαμεσολάβησης ή διαπραγμάτευσης για φορολογικά εγκλήματα, με δικαστικό έλεγχο, συγκεκριμένες εγγυήσεις και άμεση αποκατάσταση της ζημίας του Δημοσίου.
Ο Βορύλλας άνοιξε επίσης ένα ιδιαίτερα αιχμηρό ζήτημα γύρω από τη νυχτερινή διασκέδαση, ζητώντας ο έλεγχος να μην εξαντλείται στον επιχειρηματία που εμφανίζεται ως ιδιοκτήτης του καταστήματος.
«Πού κατέληγαν όμως τα χρήματα;», ρώτησε, αναφερόμενος στις υψηλές αμοιβές γνωστών καλλιτεχνών και ζητώντας να εξετάζεται εάν ο δηλωμένος τρόπος απόκτησης εισοδήματος συμβαδίζει με τις πραγματικές αμοιβές και την οικονομική εικόνα όσων συμμετέχουν στην αλυσίδα πληρωμών.
«Ο έλεγχος δεν μπορεί να σταματά στον ιδιοκτήτη του μαγαζιού. Πρέπει να φτάνει σε όσους εισπράττουν στο τέλος της αλυσίδας, με τους ίδιους κανόνες και τις ίδιες εγγυήσεις».
Κλείνοντας, ο βουλευτής της ΝΙΚΗΣ ζήτησε από την κυβέρνηση κάτι απολύτως μετρήσιμο: ετήσιο απολογισμό των μεγάλων υποθέσεων φοροδιαφυγής, στον οποίο να αναγράφονται ξεχωριστά τα ποσά που καταλογίστηκαν, εκείνα που τελικά εισπράχθηκαν και ο χρόνος που απαιτήθηκε μέχρι να φτάσουν στα κρατικά ταμεία.
Η ΝΙΚΗ, όπως τόνισε, έχει προτείνει τα πραγματικά πρόσθετα έσοδα από τη μεγάλη φοροδιαφυγή να κατευθύνονται στην οικογένεια, στο δημογραφικό και στη στεγαστική πολιτική.
«Για να γίνει αυτό, πρέπει πρώτα να εισπραχθούν», υπογράμμισε.
Και κατέληξε με το κριτήριο πάνω στο οποίο, όπως είπε, πρέπει να αξιολογείται κάθε επιχείρηση κατά της φοροδιαφυγής:
«Καταθέστε στη Βουλή έναν ετήσιο απολογισμό. Πόσα καταλογίστηκαν, πόσα εισπράχθηκαν και σε πόσο χρόνο. Εκεί θα κριθεί αν οι έλεγχοι έχουν πραγματικό αποτέλεσμα για τον πολίτη ή απλώς γίνονται καταλογισμοί.»