Στο χάσμα ανάμεσα στη νομοθέτηση και στην πραγματική δυνατότητα του κράτους να ελέγξει τους μεγάλους πολυεθνικούς ομίλους στάθηκε ο βουλευτής Β2΄ Δυτικού Τομέα Αθηνών της ΝΙΚΗΣ Ανδρέας Βορύλλας, κατά την εξέταση στην Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων του σχεδίου νόμου για την κύρωση της Πολυμερούς Συμφωνίας Αρμόδιων Αρχών σχετικά με την Ανταλλαγή Πληροφοριών GloBE.
Η θέση που διατύπωσε ήταν σαφής: η διεθνής ανταλλαγή φορολογικών πληροφοριών αποτελεί χρήσιμο εργαλείο, η πραγματική της αξία θα κριθεί όταν το ελληνικό κράτος καταφέρει να μετατρέψει τα δεδομένα που θα λαμβάνει σε ελέγχους, βεβαιωμένους φόρους και πραγματικές εισπράξεις.
«Η φορολογική δικαιοσύνη απαιτεί να μπορεί το κράτος να ελέγχει αποτελεσματικά και τους μεγάλους ομίλους που δραστηριοποιούνται πέρα από τα σύνορά του», ανέφερε ο Ανδρέας Βορύλλας, δίνοντας από την αρχή κοινωνική διάσταση σε ένα ιδιαίτερα τεχνικό φορολογικό νομοσχέδιο.
Και εξήγησε ποιον αφορά αυτή η συζήτηση:
«Όταν ο μισθωτός, ο συνταξιούχος και η μικρή ελληνική επιχείρηση εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους, δικαιούνται να απαιτούν ουσιαστικό έλεγχο και των ισχυρών. Η δυνατότητα ενός ομίλου να οργανώνει τη δραστηριότητά του σε πολλές χώρες δεν πρέπει να μετατρέπεται σε πλεονέκτημα αποφυγής της φορολογικής συνεισφοράς».
Ο βουλευτής της ΝΙΚΗΣ ξεκαθάρισε παράλληλα τι ακριβώς κάνει η συμφωνία GloBE, αποφεύγοντας να της αποδώσει δυνατότητες που δεν έχει. Η κύρωση δεν επιβάλλει από μόνη της έναν νέο φόρο. Δημιουργεί το πλαίσιο για την αυτόματη ανταλλαγή των πληροφοριών που απαιτούνται για την εφαρμογή των κανόνων της παγκόσμιας ελάχιστης φορολόγησης και λειτουργεί συμπληρωματικά προς τον ν. 5100/2024.
«Η παραλαβή μιας δήλωσης δεν συνεπάγεται αυτομάτως πρόσθετη φορολογική οφειλή στην Ελλάδα», υπογράμμισε, επιμένοντας ότι το πραγματικό αποτέλεσμα εξαρτάται από το τι θα κάνει στη συνέχεια η φορολογική διοίκηση.
Εκεί ακριβώς έστρεψε την κριτική του προς την κυβέρνηση.
Η κύρωση της συμφωνίας, όπως είπε, δεν σημαίνει ότι την επόμενη ημέρα η Ελλάδα θα ανταλλάσσει αυτομάτως πληροφορίες με όλες τις χώρες. Χρειάζονται ενεργές σχέσεις ανταλλαγής, τήρηση συγκεκριμένων προϋποθέσεων και λειτουργικοί μηχανισμοί συνεργασίας.
Ο Ανδρέας Βορύλλας ζήτησε από το Υπουργείο να απαντήσει συγκεκριμένα με ποιες δικαιοδοσίες θα ενεργοποιηθεί στην πράξη ο μηχανισμός, ποιες σημαντικές σχέσεις ανταλλαγής παραμένουν ανενεργές και τι θα συμβαίνει όταν οι πληροφορίες που φθάνουν από το εξωτερικό είναι καθυστερημένες, ελλιπείς ή ανακριβείς.
«Διαφορετικά κινδυνεύουμε να διαθέτουμε περισσότερα δεδομένα χωρίς να τα αξιοποιούμε εγκαίρως για την προάσπιση των φορολογικών δικαιωμάτων της χώρας», προειδοποίησε.
Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν στο ζήτημα των εσόδων. Η συνοδευτική δημοσιονομική έκθεση, όπως επισήμανε, αναφέρεται σε ενδεχόμενη αύξηση των κρατικών εσόδων στον βαθμό που θα αποκαλυφθεί πρόσθετη φορολογητέα ύλη, χωρίς συγκεκριμένη ποσοτική εκτίμηση.
Για τον Βορύλλα, επομένως, δεν χωρούν εύκολοι κυβερνητικοί πανηγυρισμοί πριν υπάρξουν αποτελέσματα.
«Ζητούμε εκτίμηση με σαφείς παραδοχές. Πόσοι όμιλοι με παρουσία στην Ελλάδα εμπίπτουν στο σχετικό πλαίσιο; Ποιο είναι το διοικητικό κόστος και ποια πρόσθετα έσοδα μπορούν εύλογα να αναμένονται;»
Και έβαλε μία ακόμη ουσιαστική διαχωριστική γραμμή: άλλο ποσό είναι ο φόρος που εμφανίζεται σε μια δήλωση, άλλο εκείνος που βεβαιώνεται ύστερα από έλεγχο και άλλο το ποσό που τελικά μπαίνει στα κρατικά ταμεία.
«Ο κρατικός προϋπολογισμός χρηματοδοτείται με εισπράξεις», τόνισε χαρακτηριστικά.
Το πιο αιχμηρό τμήμα της παρέμβασής του αφορούσε, πάντως, την ετοιμότητα της ΑΑΔΕ.
Ο βουλευτής της ΝΙΚΗΣ έφερε στη συζήτηση τη διοικητική στελέχωση της Αρχής και ζήτησε από την κυβέρνηση να εξηγήσει πώς μπορεί να αναλαμβάνει συνεχώς νέες και πολύπλοκες διεθνείς φορολογικές αρμοδιότητες, όταν παραμένουν σοβαρά ερωτήματα γύρω από την πλήρωση των θέσεων των υποδιοικητών και την κατανομή των αρμοδιοτήτων τους.
«Αν η κυβέρνηση δεν εφαρμόσει τις δικές της νομοθετικές δεσμεύσεις για τη διοικητική ενίσχυση της ΑΑΔΕ, πώς εγγυάται την εφαρμογή μιας διεθνούς συμφωνίας με τόσο σύνθετες απαιτήσεις;», ρώτησε.
Η κριτική του αποκτά ιδιαίτερο βάρος, καθώς η νομοθεσία προβλέπει πλέον τέσσερις θέσεις υποδιοικητών στην ΑΑΔΕ, με ειδικά αντικείμενα που περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και τον συντονισμό του ελεγκτικού και εισπρακτικού έργου.
Ο Βορύλλας ζήτησε σαφές χρονοδιάγραμμα για τις κανονιστικές αποφάσεις που απαιτούνται, καθορισμό της υπηρεσίας που θα παραλαμβάνει και θα αξιοποιεί τις δηλώσεις και συγκεκριμένη κατανομή αρμοδιοτήτων.
Η διαχείριση των πληροφοριών GloBE, όπως σημείωσε, απαιτεί εξειδικευμένους υπαλλήλους με γνώση διεθνούς φορολογίας, λογιστικών προτύπων, ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων και σύνθετων φορολογικών υπολογισμών.
«Χρειάζεται επάρκεια προσωπικού, συστηματική εκπαίδευση και συνέχεια στη στελέχωση», ανέφερε, ζητώντας να γνωστοποιηθεί πόσοι υπάλληλοι έχουν διατεθεί για το συγκεκριμένο έργο, ποια εκπαίδευση έχουν λάβει και με ποιον τρόπο θα αποτραπεί η συσσώρευση χιλιάδων δηλώσεων που θα παραμένουν ανεπεξέργαστες λόγω έλλειψης ανθρώπων ή τεχνογνωσίας.
Ανάλογες απαιτήσεις έθεσε και για τα πληροφοριακά συστήματα. Ασφαλής αποθήκευση, έλεγχος ποιότητας των αρχείων, διασταυρώσεις, προστασία των φορολογικών δεδομένων και δοκιμές λειτουργίας αποτελούν, σύμφωνα με τον βουλευτή της ΝΙΚΗΣ, απαραίτητες προϋποθέσεις για να αποκτήσει ουσία η συμφωνία.
Έθεσε ακόμη ένα πρακτικό ζήτημα που μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμο: αφού η οντότητα που υποβάλλει τη δήλωση προσδιορίζει τα τμήματα και τις δικαιοδοσίες στις οποίες θα διανεμηθούν οι πληροφορίες, με ποιον τρόπο θα ελέγχει η ΑΑΔΕ ότι η Ελλάδα έχει παραλάβει όλα όσα πραγματικά δικαιούται;
«Η δυνατότητα ελέγχου της πληρότητας είναι απαραίτητη, ώστε η διοίκηση να μη βασίζεται αποκλειστικά στην ορθότητα της αρχικής υποβολής», τόνισε.
Η κατάληξη της παρέμβασης συμπύκνωσε και την πολιτική ουσία της συζήτησης. Για τη ΝΙΚΗ, η διεθνής φορολογική συνεργασία έχει νόημα όταν κλείνει πραγματικές οδούς φοροαποφυγής των ισχυρών και παύει να αφήνει το κύριο βάρος στους πολίτες και στις μικρές ελληνικές επιχειρήσεις που δεν διαθέτουν διεθνείς εταιρικές δομές και φορολογικούς μηχανισμούς.
«Η κυβέρνηση οφείλει τώρα να αποδείξει ότι διαθέτει σχέδιο εφαρμογής, κατάλληλους ανθρώπους και υποδομές. Οι πολίτες που σηκώνουν καθημερινά το φορολογικό βάρος δικαιούνται μετρήσιμα αποτελέσματα και δίκαιη κατανομή των υποχρεώσεων», κατέληξε ο Ανδρέας Βορύλλας.