Με μία εκτενή Ερώτηση και Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων προς την Υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη και τον Υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη, η Ασπασία Κουρουπάκη, βουλευτής Β1΄ Βορείου Τομέα Αθηνών της ΝΙΚΗΣ, ανοίγει το κρίσιμο ζήτημα των ελληνικών πολιτιστικών αγαθών που παραμένουν στη Βουλγαρία και ζητά να αποκαλυφθούν οι πραγματικοί όροι της πρόσφατης ελληνοβουλγαρικής συμφωνίας.
Στις 29 Σεπτεμβρίου 2026 υπογράφηκε Μνημόνιο Κατανόησης μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας και στις 3 Οκτωβρίου ακολούθησε το σχετικό πρωτόκολλο παράδοσης-παραλαβής. Στην Ελλάδα επέστρεψαν 48 εκκλησιαστικά κειμήλια, ενώ στη Βουλγαρία παραδόθηκαν τα λείψανα που έχουν ταυτοποιηθεί ως ανήκοντα στον Τσάρο Σαμουήλ, μαζί με το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό από τις τέσσερις σαρκοφάγους της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου στη Μικρή Πρέσπα.
Η συμφωνία παρουσιάστηκε από την κυβέρνηση ως σημαντική επιτυχία της πολιτιστικής διπλωματίας. Η Ασπασία Κουρουπάκη στρέφει το ενδιαφέρον σε όσα παραμένουν χωρίς δημόσια απάντηση: πόσα ελληνικά κειμήλια εξακολουθούν να βρίσκονται στη Βουλγαρία, ποιες αξιώσεις της χώρας μας παραμένουν ενεργές και με ποιες δεσμεύσεις παραδόθηκαν οριστικά τα λείψανα του Τσάρου Σαμουήλ.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν τα άρθρα 125 και 126 της Συνθήκης του Νεϊγύ του 1919. Οι συγκεκριμένες διατάξεις προβλέπουν υποχρεώσεις της Βουλγαρίας για επιστροφή αντικειμένων που αφαιρέθηκαν από την ελληνική επικράτεια κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς και αρχείων, εγγράφων και αντικειμένων αρχαιολογικού, ιστορικού ή καλλιτεχνικού ενδιαφέροντος.
Η βουλευτής της ΝΙΚΗΣ ζητά από την κυβέρνηση να ξεκαθαρίσει εάν θεωρεί ακόμη ενεργές τις ελληνικές αξιώσεις που θεμελιώνονται στη Συνθήκη του Νεϊγύ, ποιο είναι σήμερα το αντικείμενό τους και εάν οι νομικές υπηρεσίες των Υπουργείων Εξωτερικών και Πολιτισμού ή το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους έχουν εξετάσει τη σημερινή ισχύ και εφαρμογή των συγκεκριμένων διατάξεων.
Το θέμα γίνεται ακόμη σοβαρότερο λόγω του αριθμού των αντικειμένων. Τα 48 κειμήλια αποτελούν μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης ιστορικής υπόθεσης, καθώς εκκλησιαστικές και πολιτικές παρεμβάσεις έχουν αναφερθεί σε εκατοντάδες χειρόγραφα, εικόνες και άλλα πολιτιστικά αγαθά που αφαιρέθηκαν από μονές και εκκλησιαστικά ιδρύματα της Ανατολικής Μακεδονίας.
Για τον λόγο αυτό, η Ασπασία Κουρουπάκη ζητά να γνωστοποιηθούν οι επίσημοι ελληνικοί κατάλογοι των πολιτιστικών αγαθών που εξακολουθεί να διεκδικεί η χώρα μας, καθώς και οι ιστορικοί κατάλογοι που είχαν συνταχθεί ή κατατεθεί στο πλαίσιο εφαρμογής της Συνθήκης του Νεϊγύ.
Στο μικροσκόπιο τίθεται και η ίδια η διατύπωση της κυβερνητικής ανακοίνωσης. Το Υπουργείο Πολιτισμού αναφέρει ότι τα κειμήλια «μεταφέρθηκαν στη Σόφια το 1917», ενώ η συμφωνία περιγράφεται ως «αμοιβαία κατάθεση». Η βουλευτής ζητά να αποσαφηνιστεί ποια νομική έννοια αποδίδει η κυβέρνηση σε αυτούς τους όρους, καθώς και ποιο είναι πλέον το ιδιοκτησιακό καθεστώς των 48 αντικειμένων.
Παράλληλα, ζητείται να γίνει γνωστό εάν στο Μνημόνιο ή στο πρωτόκολλο της 3ης Οκτωβρίου υπάρχει ρητή ρήτρα που κατοχυρώνει ότι η παράδοση των λειψάνων δεν περιορίζει, δεν συμψηφίζει και δεν κλείνει οποιαδήποτε άλλη ελληνική αξίωση έναντι της Βουλγαρίας.
Η κοινοβουλευτική παρέμβαση αγγίζει και τις προηγούμενες ελληνοβουλγαρικές διαπραγματεύσεις. Μετά τις δημόσιες τοποθετήσεις του πρώην αναπληρωτή Υπουργού Πολιτισμού Κώστα Τζαβάρα για τις συνομιλίες της περιόδου 2012–2013, η Ασπασία Κουρουπάκη ζητά να αποκαλυφθεί ποια ήταν τότε η επίσημη ελληνική διαπραγματευτική θέση και σε ποια σημεία διαφοροποιείται από τη συμφωνία που υπεγράφη το 2026.
Συνολικά καταθέτει 13 συγκεκριμένα ερωτήματα, καλώντας τα δύο υπουργεία να εξηγήσουν με ποιο νομικό πλαίσιο πραγματοποιήθηκε η παράδοση των λειψάνων, αν εξετάστηκε το ενδεχόμενο κύρωσης του Μνημονίου από τη Βουλή και ποιο είναι το σχέδιο της κυβέρνησης για τη συνέχιση της διεκδίκησης των ελληνικών πολιτιστικών αγαθών.
Η Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων προχωρά ακόμη βαθύτερα, καθώς ζητείται να δοθούν στη Βουλή 11 κατηγορίες κρίσιμων εγγράφων. Ανάμεσά τους βρίσκονται το πλήρες υπογεγραμμένο Μνημόνιο Κατανόησης, όλα τα παραρτήματα και προσαρτήματά του, τα πρωτόκολλα της 3ης Οκτωβρίου, ο αναλυτικός κατάλογος των 48 κειμηλίων και οι σχετικές νομικές γνωμοδοτήσεις.
Ζητούνται ακόμη οι αποφάσεις των αρμόδιων συμβουλίων του Υπουργείου Πολιτισμού, οι γνωμοδοτήσεις που αφορούν την παράδοση των λειψάνων, ο πλήρης κατάλογος των ελληνικών πολιτιστικών αγαθών που έχουν ταυτοποιηθεί στη Βουλγαρία, καθώς και τα διαθέσιμα ιστορικά αρχεία που συνδέονται με την εφαρμογή των άρθρων 125 και 126 της Συνθήκης του Νεϊγύ.
Στο αίτημα περιλαμβάνονται επίσης τα μη διαβαθμισμένα πρακτικά και υπηρεσιακά έγγραφα των διαπραγματεύσεων του 2012–2013, η σχετική ελληνοβουλγαρική αλληλογραφία που οδήγησε στη συμφωνία του 2026 και οι επιστημονικές και εργαστηριακές γνωματεύσεις βάσει των οποίων έγινε η ταυτοποίηση των λειψάνων του Τσάρου Σαμουήλ.
Με την παρέμβασή της, η Ασπασία Κουρουπάκη απαιτεί πλήρη θεσμική διαφάνεια για μία συμφωνία που αφορά την ιστορική μνήμη, την πολιτιστική κληρονομιά και υφιστάμενες ή ενδεχόμενες ελληνικές αξιώσεις έναντι της Βουλγαρίας, ζητώντας να κατατεθούν τα έγγραφα και να αποσαφηνιστεί επίσημα τι ακριβώς συμφώνησε η ελληνική κυβέρνηση και τι εξακολουθεί να διεκδικεί η χώρα.
Loading Viewer...