Βαριά μηχανήματα, γερανοί βάρους έως 45 τόνων και εκτεταμένες εργασίες στο εσωτερικό της Αγίας Σοφίας προκαλούν σοβαρές ανησυχίες για την προστασία ενός από τα σημαντικότερα μνημεία της Ορθοδοξίας και της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Την ώρα που η Τουρκία προχωρεί σε παρεμβάσεις στον ιστορικό ναό, η ελληνική κυβέρνηση καλείται να παρουσιάσει συγκεκριμένα αποτελέσματα από τις διεθνείς πρωτοβουλίες που είχε εξαγγείλει ήδη από το 2020.
Ο βουλευτής Λαρίσης και αντιπρόεδρος της ΝΙΚΗΣ, Γιώργος Ρούντας, φέρνει το ζήτημα στη Βουλή με Ερώτηση και Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων προς τους υπουργούς Εξωτερικών και Πολιτισμού, ζητώντας πλήρη ενημέρωση για τις ενέργειες της Ελλάδας, την τήρηση των αποφάσεων της UNESCO και την επιστημονική εποπτεία των εργασιών που πραγματοποιούνται στην Αγία Σοφιά.
Η κοινοβουλευτική παρέμβαση αναδεικνύει τις ανησυχίες για τη στατική ασφάλεια του ιστορικού οικοδομήματος, την προστασία των βυζαντινών ψηφιδωτών, των μαρμάρινων δαπέδων και των αρχαιολογικών καταλοίπων, καθώς και τις συνέπειες που ενδέχεται να έχουν οι εκτεταμένες κατασκευαστικές εργασίες στον ιδιαίτερα ευαίσθητο χαρακτήρα του μνημείου.
Στις 12 Οκτωβρίου 2026, η Έδρα UNESCO του Ιονίου Πανεπιστημίου απέστειλε επίσημη επιστολή προς τον Διευθυντή του Κέντρου Παγκόσμιας Κληρονομιάς, ζητώντας ανεξάρτητη διεθνή επιστημονική εποπτεία και επαλήθευση των πληροφοριών για τις εργασίες αποκατάστασης. Η επιστολή δημοσιοποιήθηκε στις 15 Οκτωβρίου και αφορά παρεμβάσεις στον κεντρικό τρούλο, στο ανατολικό ημιθόλιο, στα ψηφιδωτά, στις ορθομαρμαρώσεις και στις υπόγειες κατασκευές της Αγίας Σοφίας.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η χρήση βαρέων μηχανημάτων στο εσωτερικό του ναού. Οι τουρκικές αρχές έχουν αναφερθεί σε γερανό βάρους 45 τόνων, υποστηρίζοντας ότι προηγούνται ειδικές τεχνικές μελέτες και εφαρμόζεται σύστημα προστασίας των ιστορικών δαπέδων.
Ο Γιώργος Ρούντας ζητά να γνωστοποιηθούν οι τεχνικές μελέτες που τεκμηριώνουν την ασφάλεια αυτών των παρεμβάσεων και να πραγματοποιηθεί ανεξάρτητη επιστημονική αξιολόγηση των στατικών επιβαρύνσεων. Η προστασία ενός μνημείου ηλικίας σχεδόν 1.500 ετών απαιτεί πλήρη τεκμηρίωση και διαρκή έλεγχο από εξειδικευμένους επιστήμονες.
Η Έδρα UNESCO του Ιονίου Πανεπιστημίου επισημαίνει ότι στο δημόσια προσβάσιμο αρχείο του διεθνούς οργανισμού δεν κατέστη δυνατό να εντοπιστούν πλήρεις Μελέτες Επιπτώσεων στην Κληρονομιά, ολοκληρωμένη τεχνική τεκμηρίωση και αξιολόγηση του ICOMOS για το τρέχον πρόγραμμα εργασιών.
Η επιστημονική παρέμβαση ζητά να εξακριβωθεί εάν τα συγκεκριμένα έγγραφα έχουν υποβληθεί στις αρμόδιες υπηρεσίες και εάν έχουν εξεταστεί σύμφωνα με τις διεθνείς διαδικασίες προστασίας.
Οι προειδοποιήσεις της UNESCO είχαν προηγηθεί των πρόσφατων εξελίξεων. Με την απόφαση 47 COM 7B.131 του 2025, η Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς είχε εκφράσει ανησυχία για τη μη συστηματική εφαρμογή των προβλεπόμενων διαδικασιών προστασίας από την Τουρκία και για τις καθυστερήσεις στην υποβολή τεχνικών μελετών και αξιολογήσεων.
Η ίδια απόφαση ζητούσε από την Τουρκία να καταθέσει έως την 1η Φεβρουαρίου 2026 ολοκληρωμένο οδικό χάρτη προστασίας των Ιστορικών Περιοχών της Κωνσταντινούπολης, να δεχθεί νέα αποστολή UNESCO και ICOMOS εντός του 2026 και να υποβάλει επικαιροποιημένη έκθεση για την κατάσταση των μνημείων έως την 1η Δεκεμβρίου 2026.
Ο βουλευτής της ΝΙΚΗΣ απαιτεί να διευκρινιστεί εάν η Άγκυρα εκπλήρωσε τις συγκεκριμένες υποχρεώσεις και ποιες πρωτοβουλίες ανέλαβε η ελληνική κυβέρνηση για την παρακολούθηση της διαδικασίας. Ζητά επίσης να πληροφορηθεί εάν τα αρμόδια υπουργεία έχουν ζητήσει εγγράφως την τεχνική τεκμηρίωση των εργασιών και ποιες απαντήσεις έλαβαν.
Στις 22 Οκτωβρίου 2026, η τουρκική Γενική Διεύθυνση Βακουφίων ανακοίνωσε ότι εμπειρογνώμονες της UNESCO και του ICOMOS πραγματοποίησαν επιτόπιες επισκέψεις σε ιστορικά μνημεία της Κωνσταντινούπολης, στο πλαίσιο αποστολής παρακολούθησης. Κατά την επίσκεψή τους ενημερώθηκαν από τις τουρκικές αρχές για τις εργασίες στην Αγία Σοφιά και σε άλλα μνημεία.
Η επίσκεψη αυτή καθιστά ιδιαίτερα σημαντική τη δημοσιοποίηση των επίσημων επιστημονικών διαπιστώσεων. Ο Ρούντας ζητά να μάθει εάν η Αθήνα έχει ενημερωθεί για τα σημεία που ελέγχθηκαν, τα τεχνικά δεδομένα που εξετάστηκαν και τα συμπεράσματα των εμπειρογνωμόνων. Ζητά ακόμη να εξεταστούν ειδικά οι επισημάνσεις του Ιονίου Πανεπιστημίου.
Η παρέμβασή του επαναφέρει στο προσκήνιο και τις κυβερνητικές εξαγγελίες του 2020. Τον Ιούνιο εκείνης της χρονιάς, όταν η Τουρκία προωθούσε τη μετατροπή της Αγίας Σοφίας από μουσείο σε τέμενος, η ελληνική κυβέρνηση είχε ανακοινώσει διεθνείς διπλωματικές πρωτοβουλίες, με ιδιαίτερη έμφαση στην UNESCO.
Έξι χρόνια αργότερα, ο Γιώργος Ρούντας ζητά από την κυβέρνηση Μητσοτάκη πλήρη απολογισμό αυτών των δεσμεύσεων. Απαιτεί να γνωστοποιηθούν οι επίσημες επιστολές, τα διαβήματα, οι παρεμβάσεις στους διεθνείς οργανισμούς και τα αποτελέσματα που έχουν προκύψει για την προστασία της Αγίας Σοφίας.
Η κοινοβουλευτική Ερώτηση εξετάζει επίσης την προστασία της χριστιανικής εικονογραφίας και την προσβασιμότητα των βυζαντινών ψηφιδωτών μετά τη μετατροπή του μνημείου σε τέμενος. Ζητείται ενημέρωση για την εφαρμογή των συστάσεων της UNESCO σχετικά με τη διαχείριση των επισκεπτών, την παρακολούθηση της εσωτερικής υγρασίας και την προστασία του συνόλου του μνημειακού συγκροτήματος.
Παράλληλα, ο βουλευτής ζητά να εξεταστεί η συγκρότηση διεθνούς διεπιστημονικής επιτροπής, με συμμετοχή ειδικών στη βυζαντινή αρχιτεκτονική και συντήρηση, η οποία θα μπορεί να αξιολογεί ανεξάρτητα τις εργασίες και τα μέτρα προστασίας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το αίτημα να εξεταστεί, εφόσον τεκμηριωθούν οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις, η ένταξη των Ιστορικών Περιοχών της Κωνσταντινούπολης στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς σε Κίνδυνο της UNESCO. Μια τέτοια διαδικασία θα μπορούσε να ενισχύσει τη διεθνή παρακολούθηση της κατάστασης και να αναδείξει την ανάγκη πρόσθετων μέτρων προστασίας.
Με την Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων, ο Γιώργος Ρούντας ζητά να ανοίξει ολόκληρος ο μη διαβαθμισμένος φάκελος των ελληνικών ενεργειών για την Αγία Σοφιά από το 2020 μέχρι σήμερα.
Συγκεκριμένα, ζητά την αλληλογραφία των Υπουργείων Εξωτερικών και Πολιτισμού με την UNESCO, τις ελληνικές παρεμβάσεις στις συνεδριάσεις της Επιτροπής Παγκόσμιας Κληρονομιάς, τις τεχνικές μελέτες που έχουν περιέλθει στις ελληνικές αρχές και τις υπηρεσιακές αξιολογήσεις για τις εργασίες στο μνημείο.
Απαιτεί ακόμη να κατατεθούν οι επίσημες ενημερώσεις για την πρόσφατη αποστολή UNESCO και ICOMOS, καθώς και τα έγγραφα που αφορούν αιτήματα ανεξάρτητης επιστημονικής εποπτείας και προστασίας των ιστορικών ψηφιδωτών.
Για κάθε έγγραφο που δεν υπάρχει ή δεν έχει περιέλθει στην κατοχή των υπουργείων, ζητείται ρητή διευκρίνιση, ώστε η Βουλή να αποκτήσει σαφή εικόνα για τις ενέργειες που έχουν πραγματοποιηθεί.
Η Αγία Σοφιά αποτελεί κορυφαίο σύμβολο της Ορθοδοξίας και αναπόσπαστο μέρος της ιστορικής και πνευματικής κληρονομιάς του Ελληνισμού. Η προστασία της έχει παγκόσμια σημασία και αποτελεί υποχρέωση που απορρέει από τις διεθνείς συμβάσεις για τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Με την παρέμβασή του, ο Γιώργος Ρούντας ζητά από την ελληνική κυβέρνηση να αποδείξει με επίσημα έγγραφα, συγκεκριμένες διπλωματικές ενέργειες και αποτελέσματα ότι παρακολουθεί ενεργά τις εξελίξεις και αξιοποιεί τις δυνατότητες διεθνούς παρέμβασης.
Έξι χρόνια μετά τις εξαγγελίες του 2020, η κυβέρνηση Μητσοτάκη καλείται να παρουσιάσει τι ακριβώς έχει πετύχει για την προστασία της Αγίας Σοφίας, ποιες απαιτήσεις έχει διατυπώσει προς την UNESCO και την Τουρκία και πώς προτίθεται να διασφαλίσει την ανεξάρτητη επιστημονική εποπτεία των εργασιών.
Η ιστορική και θρησκευτική σημασία της Αγίας Σοφίας επιβάλλει διαρκή επαγρύπνηση, πλήρη διαφάνεια και συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για την προστασία της από κάθε παρέμβαση που θα μπορούσε να αλλοιώσει την αυθεντικότητα και την ακεραιότητά της.
Loading Viewer...