Τα αρχεία Epstein, όπως έχουν αναρτηθεί στην πλατφόρμα του Υπουργείου Δικαιοσύνης των ΗΠΑ, αποτελούνται από 3,5 εκατ. έγγραφα. Όσα έχουμε μέχρι στιγμής μελετήσει και αφορούν την Ελλάδα (τουλάχιστον 1.545 αναφορές), είναι μόνο ένα μικρό μέρος. Αρκούν όμως για να αποκαλύψουν την ωμή λογική των μνημονίων: η ελληνική κρίση αντιμετωπίστηκε όχι ως οικονομικό και κοινωνικό ζήτημα, αλλά ως διαχειρίσιμο πρόβλημα των μνημονιακών κυβερνήσεων για την εξασφάλιση των συμφερόντων των δανειστών και των τραπεζών τους.
Συγκεκριμένα και ενδεικτικά :
- Στο έγγραφο με κωδικό EFTA02498054 (25.06.2015), ο Γιώργος Μαντζαβινάτος, τότε επικεφαλής της Alvarez & Marsal Greece, ενημερώνει τον Jeffrey Epstein ότι επίκειται συμφωνία με ΕΕ και ΔΝΤ που θα κρατήσει τη χώρα «ζωντανή μέχρι Σεπτέμβριο». Προσθέτει ότι θα απαιτηθούν επιπλέον € 35 – 40 δισ. και ότι ανοίγονται «ευκαιρίες» στην Ελλάδα, με σαφή υπαινιγμό πολιτικής αλλαγής.
- Στο έγγραφο EFTA01165215 (23.05.2011), η JPMorgan προτείνει στον Epstein αγορά ελληνικών κρατικών ομολόγων με κερδοσκοπία απόδοσης 11,20%. Η απάντηση «remind me next week» αποτυπώνει τη λογική των αγορών πάνω σε μια χώρα υπό κατάρρευση.
- Στο έγγραφο EFTA00850041 (31.07.2015), σε αλληλογραφία Epstein – Noam Chomsky, αναφέρεται ότι από τα περίπου € 230 δισ. που εκταμιεύθηκαν προς την Ελλάδα –από τις συμβάσεις δανειακής διευκόλυνσης των δυο πρώτων μνημονίων-, μόλις € 27 δισ. κατέληξαν στη λειτουργία του κράτους. Λίγους μήνες αργότερα (2016), από τη μελέτη : Where did the Greek bailout money go? ESMT White Paper No. WP–16–02, μάθαμε ότι : από τα € 215,9 δισ. που εκταμιεύθηκαν συνολικά με τα δύο πρώτα μνημόνια, μόλις € 9,7 δισ. (ούτε 4,5%) εντάχθηκαν στον προϋπολογισμό.
Το υπόλοιπο 95,5% διοχετεύθηκε:
- € 139,2 δισ. (64,5%) σε αποπληρωμή παλαιού χρέους και τόκων δηλαδή αποπληρωμή στο ακέραιο ομολόγων που διακρατούσαν οι τράπεζες των δανειστών χωρίς να γίνει αναδιάρθρωση-κούρεμα, κάτι που επιβαλλόταν, ώστε να επιμεριστούν και σε αυτούς οι ζημίες και όχι να φορτωθούν όλες στο Δημόσιο Χρέος και στις πλάτες των Ελλήνων φορολογουμένων
- € 37,3 δισ. (17%) σε ανακεφαλαιοποίηση ελληνικών τραπεζών
- € 29,7 δισ. (14%) σε πληρωμές για το PSI (κίνητρα προς ιδιώτες ομολογιούχους)
Τα έγγραφα αυτά συγκλίνουν σε ένα συμπέρασμα: τα μνημόνια δεν σχεδιάστηκαν για να σωθεί η ελληνική κοινωνία και οικονομία, αλλά για να προστατευθούν οι αγορές και οι τράπεζες των δανειστών, πρωτίστως αυτές της Γερμανίας και της Γαλλίας.
Άλλωστε το είχαν επιβεβαιώσει λίγα χρόνια νωρίτερα και οι ίδιοι οι ευρωπαίοι εμπλεκόμενοι:
Ο ευρωπαίος επίτροπος Olli Rehn (Επίτροπος για Οικονομικές και Νομισματικές υποθέσεις και το Ευρώ την περίοδο 9.2.2010 έως 1.7.2014.) σε ερώτηση Έλληνα ευρωβουλευτή να εξηγήσει γιατί δεν έγινε κούρεμα του χρέους το 2010 ώστε να αποφύγει η Ελλάδα το μνημόνιο και στο: ‘’αν επιμένει στην εφαρμογή αυτή της συνταγής’’ και αν: ‘’πιστεύει ότι μπορούν αυτά τα μέτρα να βγάλουν την Ελλάδα από την οικονομική κρίση’’ απάντησε κυνικά:
‘’Το 2010 δεν έγινε αναδιάρθρωση (κούρεμα) του ελληνικού χρέους, για να μη μεταδοθεί η οικονομική κρίση στα άλλα κράτη μέλη και στις ευρωπαϊκές τράπεζες…’’. Και συνέχισε: ‘’Στο ξεκίνημα της κρίσης, την άνοιξη του 2010, και κάποιο διάστημα μετά, αν είχε άμεσα αναδιαρθρωθεί το ελληνικό χρέος, θα είχαμε αντιμετωπίσει δραματικές συνέπειες μετάδοσης, τόσο σε άλλα κράτη μέλη όσο και μέσω του τραπεζικού διαύλου στην Ευρώπη. Άρα, ήταν λογικό να αγοράσουμε χρόνο και να προσπαθήσουμε να το κάνουμε με κανονικό τρόπο…’’
Αλλά και ο πρώην πρόεδρος του EuroGroup, Ολλανδός Jeroen Dijsselbloem (Γερούν Ντάϊσελμπλουμ) απαντώντας (7.12.2017) σε ερωτήσεις Ελλήνων ευρωβουλευτών σημείωσε:
‘’Τα πρώτα χρόνια έγιναν λάθη και στα πρώτα προγράμματα αυτοσχεδιάσαμε. Ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίσαμε τις τράπεζες ήταν δαπανηρός και μη αποτελεσματικός. Είναι αλήθεια ότι στόχος ήταν να σωθούν οι επενδυτές εκτός Ελλάδας και γι’ αυτό είμαι υπέρ των κανόνων για το bail-in, έτσι ώστε να μην διασωθούν επενδυτές με χρήματα φορολογουμένων’’.
Σε αντίστοιχη περίπτωση πάλι, ο πρώην Επικεφαλής του EuroGroup Γερούν Ντάϊσελμπλουμ και σε ερώτηση πάλι Έλληνα ευρωβουλευτή ερωτώμενος για την αντιμετώπιση της τραπεζικής και δημοσιονομικής κρίσης απάντησε:
‘’Είχαμε τραπεζική κρίση, δημοσιονομική κρίση και χρησιμοποιήσαμε πολλά από τα χρήματα του φορολογούμενου, με λάθος τρόπο κατά την γνώμη μου, για να σώσουμε τις τράπεζες και ο κόσμος που επέκρινε τα πρώτα χρόνια λέγοντας πως όλα έγιναν για τις τράπεζες, έχει κάποιο δίκαιο’’.
Η λιτότητα και η φτωχοποίηση ήταν το τίμημα μιας συνειδητής στρατηγικής, η οποία καταγράφηκε κυνικά στα αρχεία Epstein και σήμερα επιβεβαιώνεται εκ των υστέρων από τις ίδιες τις παραδοχές Ευρωπαίων αξιωματούχων.
Τέλος, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε την ευθύνη όσων πολιτικών διαχειρίστηκαν, διαπραγματεύτηκαν και εφάρμοσαν τα τρία μνημόνια. Ανεξαρτήτως κομματικών ταυτοτήτων, συμμετείχαν σε διαδικασίες που μετέτρεψαν τη χώρα σε μηχανισμό εξυπηρέτησης ξένων συμφερόντων, αποδεχόμενοι όρους που διέλυσαν την ελληνική οικονομία και κοινωνία και υπονόμευσαν τη δημοκρατική κυριαρχία.
Η Ιστορία δεν κρίνει απρόσωπες αγορές. Κρίνει εκείνους τους πολιτικούς που υπέγραψαν, συνέπραξαν ή σιώπησαν.
Αντώνης Καλόγηρος
Υπεύθυνος Ομάδας Οικονομικών ΝΙΚΗΣ