Με μια ευθεία κατηγορία προς την κυβέρνηση ότι στρώνει το έδαφος για μεγάλες ενεργοβόρες επενδύσεις ενώ τα νοικοκυριά παλεύουν με το κόστος του ρεύματος, τοποθετήθηκε στην Ολομέλεια της Βουλής ο βουλευτής Αχαΐας της ΝΙΚΗΣ, Σπύρος Τσιρώνης, κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τον σχεδιασμό της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Ο Σπύρος Τσιρώνης άνοιξε την ομιλία του από το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, συνδέοντας τις τελευταίες εξελίξεις με τη συνολικότερη κριτική της ΝΙΚΗΣ στην ενεργειακή και εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης.
«Όλα είναι κομμάτια ενός παζλ της γεωπολιτικής σκακιέρας», ανέφερε και επανέλαβε την κατηγορία ότι υπουργοί λειτουργούν «ως CEO ξένων συμφερόντων», θέτοντας ερωτήματα για τη γαλλική ρηματική διακοίνωση σχετικά με τις έρευνες για το καλώδιο.
Ο βουλευτής της ΝΙΚΗΣ ζήτησε να διευκρινιστεί εάν η Αθήνα γνώριζε εκ των προτέρων τη γαλλική κίνηση και ποια ανάγκη εξυπηρετούσε η ενημέρωση της Τουρκίας από τη στιγμή που Ελλάδα και Κύπρος είχαν εκδώσει τις προβλεπόμενες NAVTEX.
«Από τη στιγμή που η Ελληνική Δημοκρατία και η Κύπρος βγάζουν NAVTEX, δεν χρειάζεται καμία άλλη ενημέρωση. Οποιαδήποτε ενημέρωση θα χρησιμοποιηθεί διαπραγματευτικά από την Τουρκία», υποστήριξε.
Η κυβέρνηση έχει δηλώσει ότι γνώριζε τη γαλλική ρηματική διακοίνωση και ότι αυτή αποτελούσε ενημέρωση και όχι αίτημα άδειας προς την Τουρκία. Ο Τσιρώνης επέμεινε ότι η εξέλιξη γεννά σοβαρά πολιτικά ερωτήματα για τη διαχείριση ενός έργου που συνδέεται άμεσα με τα ελληνικά και κυπριακά κυριαρχικά δικαιώματα.
Η αντιπαράθεσή του επεκτάθηκε στις δηλώσεις κυβερνητικών στελεχών για την παρουσία του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού και στην ελληνική στάση στην Ανατολική Μεσόγειο. «Γιατί εξοπλιζόμαστε;», ρώτησε, σημειώνοντας ότι η χώρα δαπανά δισεκατομμύρια για εξοπλιστικά προγράμματα με το επιχείρημα της προστασίας των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.
Στη συνέχεια πέρασε στο ίδιο το νομοσχέδιο και στην καθημερινότητα του καταναλωτή. Τα στοιχεία που παρουσίασε έδειχναν, όπως είπε, μια αγορά ηλεκτρικής ενέργειας που εξακολουθεί να πιέζει έντονα τα ελληνικά νοικοκυριά.
Η μέση χονδρεμπορική τιμή του Οκτωβρίου έφθασε περίπου στα 197 ευρώ/MWh, αυξημένη κατά 26% σε έναν μήνα.
Ο Τσιρώνης παρουσίασε ακόμη στοιχεία σύμφωνα με τα οποία το 18,1% των πολιτών στην Ελλάδα αδυνατεί να διατηρήσει επαρκώς ζεστό το σπίτι του, ενώ αναφέρθηκε σε ποσοστό 31,9% που καθυστερεί την πληρωμή λογαριασμών κοινής ωφέλειας. Για το πρώτο ποσοστό, τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Eurostat επιβεβαιώνουν το 18,1% για την Ελλάδα.
«Ακούει ο πολίτης “προστασία του καταναλωτή” και πιστεύει ότι θα έχει έναν φθηνότερο λογαριασμό», είπε, βάζοντας στο στόχαστρο και τη μείωση κατά 50% συγκεκριμένων χρεώσεων ΥΚΩ, την οποία χαρακτήρισε επικοινωνιακό τέχνασμα, υποστηρίζοντας ότι το τελικό όφελος για έναν συνήθη λογαριασμό περιορίζεται περίπου στο ένα με ενάμισι ευρώ.
Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε και για το άρθρο που προβλέπει προστασία του καταναλωτή από αποσύνδεση όσο εκκρεμεί η διαφορά ενώπιον του Ενεργειακού Διαμεσολαβητή, επισημαίνοντας το χρονικό όριο των 90 ημερών.
«Τι φταίει ο πολίτης όταν η Αρχή δεν προλάβει να εκδώσει πόρισμα; Η διοικητική ολιγωρία και η γραφειοκρατία θα γίνουν τιμωρία του καταναλωτή», ανέφερε, ζητώντας πλήρη και ουσιαστική προστασία των ευάλωτων νοικοκυριών.
Το μεγαλύτερο μέρος της κριτικής του στράφηκε στις διατάξεις για τα data centers, εκεί όπου ο βουλευτής της ΝΙΚΗΣ θεωρεί ότι αποκαλύπτεται η πραγματική κατεύθυνση του νομοσχεδίου.
«Εδώ καταλήγουμε. Για ποιους εργάζεστε; Για ποιους νομοθετείτε; Ποιων τα συμφέροντα εξυπηρετείτε;», είπε από το βήμα της Βουλής.
Οι αιτήσεις σύνδεσης data centers στον ΑΔΜΗΕ έχουν ήδη ξεπεράσει τα 10 GW, όταν το μέσο ωριαίο φορτίο ολόκληρης της χώρας κινείται περίπου στα 5 έως 5,5 GW.
Για τον Σπύρο Τσιρώνη αυτή η αναλογία αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς αγρότες, βιοτεχνίες και ενεργειακές κοινότητες αντιμετωπίζουν επί χρόνια περιορισμούς ηλεκτρικού χώρου.
«Δεσμεύονται εκατοντάδες MW πολύτιμου ηλεκτρικού χώρου για ελάχιστους πολυεθνικούς ομίλους, την ώρα που ο αγρότης, ο βιοτέχνης και οι ενεργειακές κοινότητες τρώνε πόρτα με το επιχείρημα του κορεσμένου δικτύου», τόνισε.
Στο ίδιο σημείο αναφέρθηκε στη συμφωνία της ΔΕΗ με την Amazon Web Services για data center στον Άγιο Δημήτριο Κοζάνης. Η συμφωνία προβλέπει ότι η AWS θα μισθώσει το κέντρο δεδομένων για 15 χρόνια, ενώ η ΔΕΗ θα διαθέσει την έκταση, τα κτίρια και τις υποστηρικτικές ενεργειακές υποδομές.
Ο Τσιρώνης χαρακτήρισε τις σχετικές προβλέψεις του νομοσχεδίου «προκλητικά φωτογραφικές», συνδέοντάς τες με τη συνολικότερη μεταμόρφωση της Δυτικής Μακεδονίας μετά την απολιγνιτοποίηση.
«Βήμα βήμα η γη που έπρεπε να γυρίσει στους ανθρώπους του τόπου πηγαίνει σε όποιον έχει το κεφάλαιο να τη νοικιάσει και να την εκμεταλλευτεί», ανέφερε, θέτοντας παράλληλα ζήτημα προστασίας της γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας.
Ένα ακόμη μέτωπο ήταν το νερό. Ο βουλευτής Αχαΐας ζήτησε δεσμευτικά ανώτατα όρια κατανάλωσης για τα μεγάλα κέντρα δεδομένων και σαφείς υποχρεώσεις με βάση το υδατικό ισοζύγιο κάθε περιοχής.
«Μας είπατε ότι το κέντρο της Κοζάνης θα καταναλώνει λιγότερο νερό από ό,τι ο λιγνίτης. Βάλτε το ως όρο αυτό. Ότι θα είναι τόσο και μέχρι τόσο», είπε προς την πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ.
Το κατατεθέν πλαίσιο προβλέπει για τα data centers κάλυψη τουλάχιστον 60% της ετήσιας κατανάλωσής τους από νέες ΑΠΕ, εγγυητικές επιστολές και ειδικό τέλος 15.000 ευρώ ανά MW τον χρόνο υπέρ τοπικών καταναλωτών και δήμων.
Ο Τσιρώνης αμφισβήτησε αν ο ετήσιος υπολογισμός αρκεί για να χαρακτηρίζεται μια εγκατάσταση πραγματικά «πράσινη», επισημαίνοντας ότι στις ώρες χωρίς παραγωγή από ΑΠΕ το data center εξακολουθεί να αντλεί ηλεκτρική ενέργεια από το σύστημα μαζί με την υπόλοιπη οικονομία.
Ζήτησε επίσης μεγαλύτερο ανταποδοτικό όφελος για τις τοπικές κοινωνίες, θεωρώντας τα 15.000 ευρώ ανά MW ανεπαρκή σε σχέση με το μέγεθος των υποδομών, την ηλεκτρική ισχύ που δεσμεύουν και τις απαιτήσεις τους σε φυσικούς πόρους.
Η ομιλία του έκλεισε με την κατηγορία που διέτρεξε ολόκληρη την τοποθέτησή του:
«Είναι πεντακάθαρο στον κόσμο εκεί έξω ότι λειτουργείτε μόνο για τα μεγάλα συμφέροντα. Όλες οι εξυπηρετήσεις, όλες οι αδειοδοτήσεις, όλα τα σχέδια είναι για να εξυπηρετήσετε αυτούς και ο λογαριασμός πάντα στην πλάτη του μικρομεσαίου και του φτωχοέλληνα».
Για τον Σπύρο Τσιρώνη, η ενεργειακή πολιτική κρίνεται τελικά εκεί όπου συναντώνται ο λογαριασμός του νοικοκυριού, ο ηλεκτρικός χώρος που ζητά μια μικρή επιχείρηση, το νερό μιας τοπικής κοινωνίας και οι τεράστιες απαιτήσεις των νέων πολυεθνικών επενδύσεων.