Δύο χρόνια πέρασαν από την 1η Νοεμβρίου 2024, όταν κατέρρευσε το στέγαστρο έξω από τον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους συνολικά 16 άνθρωποι. Το κύμα διαμαρτυρίας που ξεκίνησε τότε οδήγησε τελικά στην πολιτική αλλαγή στη Σερβία, με τις εκλογές της Κυριακής 25 Οκτωβρίου 2026. Η εκλογική ήττα της παράταξης του Αλεξάνταρ Βούτσιτς και η επικράτηση της Φοιτητικής Λίστας («Οι Φοιτητές Νικούν») με ποσοστό περίπου 52,7% έχουν, για τη δική μας πατρίδα, ορισμένα ενδιαφέροντα διδάγματα.
Πρώτον, αποδεικνύεται ότι ένα λαϊκό κίνημα, το οποίο προσπάθησε να διατηρήσει έναν ευρύ, ενωτικό και αντικαθεστωτικό χαρακτήρα, μπορεί να μετατρέψει μια μακρόχρονη κοινωνική κινητοποίηση σε μεγάλη εκλογική νίκη και να ανατρέψει μια εξουσία που κυριαρχούσε επί πολλά χρόνια στην πολιτική ζωή της χώρας.
Δεύτερον, αξίζει να σημειωθεί ότι στις κινητοποιήσεις ήταν έντονη η παρουσία νέων ανθρώπων και εμφανή, μεταξύ άλλων, ορθόδοξα και εθνικά σύμβολα, όπως σταυροί και αναφορές στην ιστορική και εθνική ταυτότητα της Σερβίας. Η παρουσία αυτή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για εμάς, καθώς η Ορθοδοξία και η παράδοση αποτελούν σημαντικά στοιχεία της ιστορικής φυσιογνωμίας του σερβικού λαού.
Τρίτον, οι κινητοποιήσεις που αναπτύχθηκαν στη Σερβία τα τελευταία δύο χρόνια υπήρξαν σε μεγάλο βαθμό ειρηνικές, παρά τις εντάσεις και τα επεισόδια που σημειώθηκαν σε ορισμένες περιπτώσεις. Το στοιχείο αυτό έχει τη δική του σημασία: ένα μαζικό κίνημα κατόρθωσε να διατηρήσει επί μακρόν την κοινωνική πίεση και τελικά να τη μεταφέρει στην κάλπη.
Τέλος, η ίδια η πολιτική ανατροπή στη Σερβία δεν έλαβε, κατά τη γνώμη μας, στην ελληνική δημόσια συζήτηση την έκταση που θα άξιζε. Δίπλα μας, στην Ορθόδοξη Σερβία, ένα μεγάλο κοινωνικό και φοιτητικό κίνημα, μέσα στο οποίο συνυπήρξαν διαφορετικές πολιτικές και ιδεολογικές τάσεις, ανέτρεψε εκλογικά μια μακρόχρονη εξουσία, μέσα από μια εξαιρετικά υψηλή συμμετοχή των πολιτών στις εκλογές.
Και αυτό αποτελεί ένα ενδιαφέρον πολιτικό και κοινωνικό παράδειγμα για τη δική μας χώρα, την Ορθόδοξη Ελλάδα των ηρώων, των αναρίθμητων αγώνων για την ελευθερία και των αγίων, την Ελλάδα που είναι κληρονόμος της αυτοκρατορίας της Ρωμανίας, του «Βυζαντίου», όπως επικράτησε στη Δύση να ονομάζεται, περισσότερο ακόμη από τη Σερβία, κι ας μην έχουμε τον δικέφαλο αετό στη σημαία μας, όπως τον έχουν οι αδελφοί μας οι Σέρβοι.
Η Φοιτητική Λίστα δεν αποτελεί ένα αμιγώς παραδοσιακό ή συντηρητικό πολιτικό κίνημα. Αντιθέτως, συγκέντρωσε ανθρώπους με διαφορετικές πολιτικές και κοινωνικές αντιλήψεις και επέλεξε προεκλογικά να επικεντρωθεί κυρίως στην καταπολέμηση της διαφθοράς, στην αποκατάσταση της λειτουργίας των θεσμών, στην Παιδεία και στην κοινωνική πολιτική, αποφεύγοντας να καταστήσει κεντρικά ζητήματα της εκστρατείας της θέματα που θα μπορούσαν να προκαλέσουν εσωτερικές διαιρέσεις.
Συνεπώς, ως προς πολλά ζητήματα παραμένουμε σε αναμονή. Οι ιδεολογικές διαφοροποιήσεις στο εσωτερικό ενός τόσο ευρέος κινήματος ενέχουν πάντοτε τον κίνδυνο εσωτερικών αντιπαραθέσεων.
Παρουσιάζει, ωστόσο, ιδιαίτερο ενδιαφέρον το γεγονός ότι στελέχη της Φοιτητικής Λίστας εξακολουθούν να θεωρούν το Κόσσοβο τμήμα της Σερβίας και δηλώνουν ότι η πορεία προς την Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ανεξάρτητα από το εθνικό συμφέρον και τη βούληση του σερβικού λαού. Η νέα πολιτική κατάσταση στη Σερβία θα κριθεί, ασφαλώς, από τον τρόπο με τον οποίο αυτές οι θέσεις θα μεταφραστούν σε συγκεκριμένη κυβερνητική πολιτική.
Ελπίζουμε οι εκατοντάδες χιλιάδες Σέρβοι νεομάρτυρες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, μαζί με τον Άγιο Σάββα, τον Άγιο Λάζαρο της Σερβίας, τον Άγιο Νικόλαο Αχρίδος, τον Άγιο Ιουστίνο Πόποβιτς και όλους τους άλλους αγίους και τις αγίες που αποτελούν θεμέλια του σερβικού πολιτισμού, να δείξουν τον δρόμο για μια ουσιαστική απελευθέρωση, όχι μόνο της πολιτικής ζωής, αλλά και της κοινωνίας και των συνειδήσεων, που δέχονται διεθνώς πυρά προπαγάνδας από τον «βελούδινο ολοκληρωτισμό» της εποχής μας.
Το νέο κεφάλαιο που ανοίγεται στη Σερβία περνά τώρα στη δυσκολότερη φάση: το κίνημα οφείλει να κυβερνήσει και να νομοθετήσει για την οικονομία, την εξωτερική πολιτική και τα κοινωνικά θέματα, με όλες τις πτυχές τους. Θα κριθεί πλέον όχι μόνο από όσα κατήγγειλε, αλλά και από όσα θα μπορέσει να εφαρμόσει στην πράξη.
Εμείς, από τη ρωμαίικη γειτονιά της Χερσονήσου του Αίμου, κρατώντας ψηλά τη σημαία και τα ιδανικά της Ρωμηοσύνης, είμαστε έτοιμοι να παρακολουθήσουμε με ενδιαφέρον και να συμπαρασταθούμε σε κάθε υγιή προσπάθεια για ένα πραγματικά διαφορετικό και αυθεντικά καλύτερο μέλλον.
Θεόδωρος Ι. Ρηγινιώτης
Επικεφαλής της Θεματικής
Ομάδας Ρωμηοσύνης της ΝΙΚΗΣ