Για αδιαφάνεια λειτουργίας των Σχολικών Επιτροπών χωρίς ουσιαστικό έλεγχο δαπανών, χωρίς υποχρέωση τήρησης διαγωνιστικών διαδικασιών και χρέη πολλών εκατομμυρίων έκανε λόγο ο υπουργός Εσωτερικών Θ. Λιβάνιος, κατά τη συζήτηση στην Ολομέλεια της Βουλής σχετικής επίκαιρης ερώτηση του Βουλευτή της ΝΙΚΗΣ Σπύρου Τσιρώνη.
«Υπήρχαν χρέη δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ που αποκαλύφθηκαν μόνο μετά το κλείσιμό τους», είπε χαρακτηριστικά ο υπουργός Εσωτερικών, τονίζοντας ότι οι δήμοι βρέθηκαν αιφνιδίως αντιμέτωποι με απλήρωτους λογαριασμούς ρεύματος, θέρμανσης και νερού, καθώς και με «κρυμμένες» δικαστικές αποφάσεις.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η αναφορά του υπουργού σε περιπτώσεις διασπάθισης δημοσίου χρήματος, ακόμη και σε «επενδύσεις σε στοιχηματικές εταιρείες» με χρήματα σχολικών επιτροπών, αποδίδοντας τέτοια φαινόμενα στην έλλειψη θεσμικού ελέγχου.
“Γνωρίζετε ότι μέχρι την κατάργηση των σχολικών επιτροπών ουδείς, μα ουδείς είχε εικόνα τι χρωστούσαμε όχι μόνο σε προμηθευτές κάθε είδους, αλλά σε παρόχους ηλεκτρικού ρεύματος, σε παρόχους θέρμανσης και με το κλείσιμο εμφανίστηκαν χρέη και υποχρεώσεις αόρατες μέχρι εκείνη τη στιγμή και ύψους δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ από σχεδόν όλους τους δήμους της χώρας;” διερωτήθηκε ο υπουργός και σημείωσε: “Πάρα πάρα πολλοί δήμοι, αρκετοί δήμοι, ναι, πέρασαν τον πρώτο καιρό μια αναταραχή για τον λόγο ότι ξαφνικά βρέθηκαν μπροστά σε χρέη τα οποία δεν τα είχαν δει, δεν τα ήξεραν, δεν τα γνώριζαν ή μπροστά σε δικαστικές αποφάσεις οι οποίες ήταν κρυμμένες στα συρτάρια ενός προέδρου μιας σχολικής επιτροπής”.
Αύξηση της πάγιας προκαταβολής
Ο υπουργός Εσωτερικών ανακοίνωσε ότι υπάρχει σκέψη αύξησης της πάγιας προκαταβολής και σύνδεσής της με τον αριθμό των μαθητών, μετά από συζητήσεις με συλλόγους διευθυντών.
Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι πάγιες δαπάνες, όπως οι λογαριασμοί ενέργειας και θέρμανσης, δεν μπορούν να θεωρούνται έκτακτες και, κατά συνέπεια, δεν είναι δυνατόν να διαχειρίζονται αποσπασματικά από σχολικές μονάδες.
Ο Θ. Λιβάνιος υποστήριξε ότι οι άμεσες ανάγκες των σχολείων καλύπτονται πλέον μέσω της πάγιας προκαταβολής των διευθυντών, ύψους από 1.000 έως 3.000 ευρώ, η οποία –όπως είπε– προορίζεται ακριβώς για έκτακτες δαπάνες, όπως σπασμένα τζάμια ή μικροεπισκευές.
Ο υπουργός Εσωτερικών υπερασπίστηκε με ένταση την κυβερνητική επιλογή, υποστηρίζοντας ότι η κατάργηση των Σχολικών Επιτροπών εξυπηρετεί τη διαφάνεια και την αποτελεσματική διαχείριση του δημόσιου χρήματος.
Ο κ. Λιβάνιος παρουσίασε τις Σχολικές Επιτροπές ως Νομικά Πρόσωπα:
- χωρίς προσωπικό,
- χωρίς προϋπολογισμό,
- χωρίς ουσιαστικό έλεγχο δαπανών,
- χωρίς υποχρέωση τήρησης διαγωνιστικών διαδικασιών.
«Ο συγκεντρωτισμός λειτουργεί εις βάρος της εκπαίδευσης»
Ο Σπ. Τσιρώνης, αμφισβητώντας ότι η μεταφορά των αρμοδιοτήτων στους δήμους εξασφαλίζει από μόνη της διαφάνεια, θέτοντας το ερώτημα: «Τι εμποδίζει να υπάρχει αδιαφάνεια και στους δήμους;».
Υποστήριξε ότι σήμερα τα σχολεία:
- δεν γνωρίζουν ποια κονδύλια τους αναλογούν,
- δεν έχουν δυνατότητα άμεσης αυτοδιαχείρισης,
- αδυνατούν να καλύψουν ακόμη και στοιχειώδεις ανάγκες χωρίς πολύπλοκες εγκρίσεις.
«Ένα σχολείο δεν μπορεί να αγοράσει ούτε μια γόμα χωρίς να περάσει από τον δήμο», σημείωσε, ενώ έκανε ιδιαίτερη αναφορά στα ειδικά σχολεία, όπου –όπως είπε– οι καθυστερήσεις θέτουν ακόμη και ζήτημα ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Ο Βουλευτής κάλεσε τον υπουργό να επανεξετάσει την πολιτική αυτή «την ύστατη στιγμή», προτείνοντας ενίσχυση των ελέγχων αντί για πλήρη κατάργηση των Σχολικών Επιτροπών.
Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε λίγες ημέρες πριν την ψήφιση του νομοσχεδίου στη Βουλή, το οποίο –με το άρθρο 31– ολοκληρώνει την πλήρη κατάργηση των Σχολικών Επιτροπών έως την 1η Αυγούστου 2026, μεταφέροντας οριστικά τις αρμοδιότητές τους στους δήμους.
Ο κ. Τσιρώνης περιέγραψε με μελανά χρώματα την κατάσταση που, όπως υποστήριξε, έχει διαμορφωθεί μετά την εφαρμογή του ν. 5056/2023, τονίζοντας ότι η κατάργηση των Σχολικών Επιτροπών έχει οδηγήσει σε σοβαρά προβλήματα χρηματοδότησης και λειτουργίας των σχολικών μονάδων.
Σύμφωνα με τον βουλευτή, η μεταφορά των αρμοδιοτήτων στους δήμους:
- επιβάλλει χρονοβόρες διαδικασίες προμηθειών για βασικά υλικά,
- επιβαρύνει τους διευθυντές σχολείων με γραφειοκρατικές υποχρεώσεις,
- οδηγεί σε δέσμευση κονδυλίων που δεν μπορούν να εκταμιευθούν,
- προκαλεί καθυστερήσεις ακόμη και σε απλές επισκευές και έκτακτες συντηρήσεις.
«Υπάρχουν σχολεία όπου μαθητές και καθηγητές πληρώνουν από την τσέπη τους τη γραφική ύλη», ανέφερε χαρακτηριστικά, ενώ έκανε ειδική αναφορά στα ΕΠΑΛ, τα οποία –όπως είπε– στερούνται πλέον βασικά υλικά για τα εργαστήριά τους.
Ο κ. Τσιρώνης χαρακτήρισε την επιλογή του Υπουργείου ως υπερσυγκεντρωτική και αντίθετη στην αυτονομία των σχολικών μονάδων, υποστηρίζοντας ότι επιδεινώνει τον «υδροκεφαλισμό» του εκπαιδευτικού συστήματος, τον οποίο –όπως σημείωσε– αναδεικνύουν και σχετικές έρευνες.
Η συζήτηση στη Βουλή επιβεβαίωσε αυτό που η ΝΙΚΗ επισημαίνει από την πρώτη στιγμή: το πρόβλημα δεν λύνεται με πρόχειρες καταργήσεις και μεταφορές αρμοδιοτήτων, αλλά με ουσιαστικό έλεγχο, διαφάνεια και σεβασμό στη λειτουργία του σχολείου.
Η αποκάλυψη χρεών δεκάδων εκατομμυρίων και φαινομένων διασπάθισης δεν αποτελεί άλλοθι για έναν νέο συγκεντρωτισμό που απομακρύνει τη λήψη αποφάσεων από τη σχολική κοινότητα και μετατρέπει τους διευθυντές σε διαχειριστές γραφειοκρατίας.
Η παιδεία δεν μπορεί να λειτουργεί με «αόρατα» κονδύλια, ούτε με σχολεία που περιμένουν εγκρίσεις για τα αυτονόητα. Δεν μπορεί μαθητές, εκπαιδευτικοί και γονείς να καλούνται να καλύπτουν από την τσέπη τους βασικές ανάγκες, την ώρα που το κράτος μιλά για μεταρρυθμίσεις.
Η ΝΙΚΗ πιστεύει σε σχολεία με πραγματική αυτονομία, σαφείς κανόνες, τακτικούς ελέγχους και λογοδοσία, όχι σε δομές που αλλάζουν όνομα αλλά κρατούν τα ίδια αδιέξοδα.
Μέχρι την τελευταία στιγμή θα επιμένουμε: ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών, ξεκάθαρη χρηματοδότηση, άμεση κάλυψη των αναγκών των σχολικών μονάδων και σεβασμός στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια, ιδίως στα ειδικά σχολεία.
Γιατί η παιδεία είναι ευθύνη απέναντι στα παιδιά μας και στο μέλλον της πατρίδας.