Τις πραγματικές συνέπειες του νομοσχεδίου για τις συνταξιοδοτικές αποταμιεύσεις των εργαζομένων ανέδειξε η βουλευτής Β1΄ Βόρειου Τομέα Αθηνών της ΝΙΚΗΣ, Ασπασία Κουρουπάκη, κατά την τοποθέτησή της στη Διαρκή Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων. Με συγκεκριμένες αναφορές στα επίμαχα άρθρα, κατήγγειλε ότι η κυβέρνηση διευρύνει το πεδίο δράσης των ιδιωτικών ασφαλιστικών εταιρειών, περιορίζει κρίσιμες δικλίδες εποπτείας και αφήνει τον ασφαλισμένο εκτεθειμένο σε επενδυτικές ζημίες, μειώσεις παροχών και πρόσθετες επιβαρύνσεις.
Η κ. Κουρουπάκη αμφισβήτησε ευθέως την κυβερνητική παρουσίαση του νομοσχεδίου ως εργαλείου διεύρυνσης των επιλογών των εργαζομένων και έθεσε στο επίκεντρο το κρίσιμο ζήτημα της προστασίας των εισφορών, της λογοδοσίας των διαχειριστών και της ευθύνης σε περίπτωση ζημίας.
«Ο εργαζόμενος πρέπει να γνωρίζει πού πηγαίνουν τα χρήματά του, ποιος τα διαχειρίζεται, ποιος ευθύνεται όταν κάτι πάει στραβά και ποιο ποσό θα λάβει τελικά», τόνισε, υπογραμμίζοντας ότι «η σύνταξη αποτελεί τον κόπο μιας ολόκληρης ζωής και συχνά τη μοναδική οικονομική ασφάλεια ενός ανθρώπου όταν σταματήσει να εργάζεται».
Η πρώτη σοβαρή ένσταση της βουλευτού της ΝΙΚΗΣ αφορούσε τη δημιουργία του Ομαδικού Ασφαλιστικού Προϊόντος Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης, του λεγόμενου ΟΑΠΕΣ. Ζήτησε να εξηγηθεί ποιο πραγματικό κενό έρχεται να καλύψει το νέο προϊόν, τη στιγμή που στην αγορά λειτουργούν ήδη ομαδικά και ατομικά συνταξιοδοτικά προγράμματα.
«Γιατί χρειάζεται ένα ξεχωριστό φορολογικό και κανονιστικό πλαίσιο, το οποίο δημιουργεί μια νέα και θεσμικά κατοχυρωμένη αγορά για τις ιδιωτικές ασφαλιστικές επιχειρήσεις;» διερωτήθηκε.
Η κ. Κουρουπάκη συνέδεσε την επιλογή αυτή με τις ισχυρές πιέσεις που δέχεται ο πρώτος πυλώνας από το δημογραφικό, τη μείωση των εργαζομένων και την αύξηση των συνταξιούχων. Κατήγγειλε ότι η κυβέρνηση μεταφέρει σταδιακά μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης και του επενδυτικού κινδύνου στον ίδιο τον ασφαλισμένο, αποκαλύπτοντας την έλλειψη εμπιστοσύνης της στη μακροπρόθεσμη επάρκεια του δημόσιου συστήματος.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στα άρθρα 6 και 47, τα οποία επιτρέπουν σε νέες επιχειρήσεις να εντάσσονται σε ανοιχτά Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης ή σε προγράμματα ΟΑΠΕΣ χωρίς προηγούμενη ξεχωριστή έγκριση της Εποπτικής Αρχής.
«Η κυβέρνηση επικαλείται την ανάγκη για ταχύτερες διαδικασίες. Εδώ έχουμε να κάνουμε με χρήματα που προορίζονται για τη σύνταξη των εργαζομένων. Ο προληπτικός έλεγχος είναι αναγκαίος», σημείωσε.
Ζήτησε κάθε νέα συμφωνία να γνωστοποιείται πριν ενεργοποιηθεί και η Εποπτική Αρχή να διαθέτει επαρκές χρονικό περιθώριο για τον έλεγχο των στοιχείων και την έγκαιρη παρέμβασή της.
Για το άρθρο 11, με το οποίο επιταχύνεται η αδειοδότηση των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης, η βουλευτής της ΝΙΚΗΣ ξεκαθάρισε ότι οι απλές δηλώσεις των υποψήφιων μελών των διοικήσεων δεν αποτελούν ουσιαστική εγγύηση.
«Η Πολιτεία έχει υποχρέωση να ελέγχει ουσιαστικά όσους αναλαμβάνουν να διαχειριστούν εισφορές που θα συγκεντρώνονται επί 20, 30 ή και 40 χρόνια», ανέφερε, ζητώντας πραγματική αξιολόγηση της εμπειρίας, των γνώσεων, της οικονομικής επάρκειας και της αξιοπιστίας των διοικήσεων.
Στο στόχαστρο της κ. Κουρουπάκη βρέθηκαν και τα άρθρα 17 και 68, τα οποία προβλέπουν ενημέρωση της αρμόδιας αρχής και των ασφαλισμένων όταν οι καθυστερούμενες εισφορές ξεπεράσουν τους τρεις μήνες.
«Το διάστημα αυτό είναι υπερβολικά μεγάλο. Μπορεί να πρόκειται για χρήματα που έχουν ήδη παρακρατηθεί από τον μισθό του εργαζομένου», τόνισε.
«Ο ίδιος έχει πληρώσει την εισφορά του, όμως αυτή δεν έχει καταλήξει στον ατομικό του λογαριασμό. Δεν υπάρχει λόγος να περιμένει τρεις μήνες μέχρι να ενημερωθεί», πρόσθεσε, ζητώντας άμεση ειδοποίηση από την πρώτη καθυστέρηση, τόκους, ουσιαστικές κυρώσεις και ταχεία διαδικασία είσπραξης.
Για το άρθρο 18, το οποίο δίνει στο Διοικητικό Συμβούλιο ενός Ταμείου τη δυνατότητα να αλλάζει ένα πρόγραμμα με ενημέρωση των μελών τριάντα ημέρες πριν από την καταχώρηση της αλλαγής, η κ. Κουρουπάκη υπογράμμισε ότι μια τυπική ενημέρωση δεν προστατεύει τον ασφαλισμένο όταν μεταβάλλονται οι εισφορές, οι αναμενόμενες παροχές, ο επενδυτικός κίνδυνος ή οι όροι κατοχύρωσης των δικαιωμάτων του.
«Σε κάθε σοβαρή αλλαγή που επιβαρύνει τα μέλη πρέπει να ζητείται η ρητή συναίνεσή τους», δήλωσε, ζητώντας παράλληλα δικαίωμα αποχώρησης ή μεταφοράς των δικαιωμάτων χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση.
Το ίδιο, όπως επισήμανε, πρέπει να ισχύει κατά την εκκαθάριση ενός προγράμματος. Πριν επιστραφεί οποιοδήποτε ποσό στη χρηματοδοτούσα επιχείρηση, οφείλουν να έχουν εξοφληθεί πλήρως οι εργαζόμενοι και οι υπόλοιποι δικαιούχοι.
Στο άρθρο 24, η βουλευτής της ΝΙΚΗΣ κατήγγειλε τον περιορισμό του προηγούμενου ελέγχου της Εποπτικής Αρχής σε περιπτώσεις σύγκρουσης συμφερόντων.
«Το ίδιο πρόσωπο ή η ίδια υπηρεσία μπορεί να έχει καθήκοντα τόσο στο Ταμείο όσο και στην επιχείρηση που το χρηματοδοτεί. Το Ταμείο καλείται να εξηγήσει μόνο του πώς σκοπεύει να αντιμετωπίσει αυτή τη σύγκρουση. Αυτό δεν αποτελεί επαρκή προστασία», ανέφερε.
Ζήτησε πραγματικά ασυμβίβαστα, προηγούμενη έγκριση κάθε εξαίρεσης και ειδική αιτιολόγηση από την Εποπτική Αρχή, επισημαίνοντας ότι όποιος διαχειρίζεται τις οικονομίες των εργαζομένων πρέπει να ενεργεί αποκλειστικά προς το συμφέρον τους.
Αναφερόμενη στο άρθρο 34, προειδοποίησε για τη διεύρυνση των επενδυτικών δυνατοτήτων των Ταμείων και τη χρήση σύνθετων χρηματοοικονομικών εργαλείων, όπως τα παράγωγα και οι επενδύσεις σε διαφορετικά νομίσματα.
«Ο εργαζόμενος πρέπει να ενημερώνεται με απλά λόγια για το πόσα χρήματα μπορεί να χάσει και κάτω από ποιες συνθήκες», τόνισε.
Ζήτησε κάθε πρόγραμμα να διαθέτει μια ασφαλέστερη βασική επενδυτική επιλογή για όσους δεν επιθυμούν υψηλό κίνδυνο, ενώ η χρήση παραγώγων να περιορίζεται αποκλειστικά στην προστασία από συγκεκριμένους κινδύνους και να ελέγχεται αυστηρά.
Στα άρθρα 58 και 61, όπου αναγνωρίζεται η πιθανότητα σύγκρουσης συμφερόντων κατά την πώληση των ΟΑΠΕΣ, η κ. Κουρουπάκη απαίτησε πλήρη διαφάνεια στις προμήθειες και στα οικονομικά κίνητρα των διανομέων.
«Δεν αρκεί να πληροφορείται γενικά ο πελάτης ότι υπάρχει σύγκρουση. Πρέπει να γνωρίζει πόση προμήθεια λαμβάνει ο διανομέας και αν αμείβεται περισσότερο για να προωθεί ένα ακριβότερο προϊόν», επισήμανε.
Ιδιαίτερα αιχμηρή υπήρξε για το άρθρο 69, το οποίο χαρακτήρισε ένα από τα σοβαρότερα σημεία του νομοσχεδίου. Όταν τα χρήματα ενός ΟΑΠΕΣ δεν επαρκούν, το σχέδιο ανάκαμψης μπορεί να προβλέπει νέες εισφορές, μείωση παροχών ή ακόμη και διακοπή του προγράμματος, με περίοδο αποκατάστασης που μπορεί να φτάσει συνολικά έως και τα επτά χρόνια.
«Ο εργαζόμενος μπορεί να έχει πληρώσει κανονικά για δεκαετίες και λίγο πριν από τη σύνταξή του να πληροφορηθεί ότι το ποσό που περίμενε θα μειωθεί», προειδοποίησε.
«Ο εργαζόμενος δεν μπορεί να καλείται να πληρώσει μόνος του τα λάθη, την κακή διαχείριση ή τις αποτυχημένες επιλογές άλλων», υπογράμμισε.
Η ΝΙΚΗ ζητά την πλήρη προστασία τουλάχιστον του μέρους της παροχής που αντιστοιχεί στις εισφορές του εργαζομένου, τη διερεύνηση της ευθύνης του παρόχου και της χρηματοδοτούσας επιχείρησης και τη δημιουργία πραγματικού μηχανισμού εγγύησης των επαγγελματικών συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων.
Σοβαρές ενστάσεις διατύπωσε και για το άρθρο 83, το οποίο επιτρέπει τη μεταβίβαση προγράμματος από Ταμείο Επαγγελματικής Ασφάλισης σε ιδιωτικό πάροχο ΟΑΠΕΣ, με το κόστος να επιβαρύνει αποκλειστικά τα μέλη και τους δικαιούχους.
«Ο εργαζόμενος δεν πρέπει να πληρώνει για μια επιχειρηματική ή διοικητική απόφαση που έλαβαν άλλοι», τόνισε, ζητώντας το σχετικό κόστος να αναλαμβάνεται από τον φορέα που αποφασίζει τη μεταβίβαση.
Η κ. Κουρουπάκη αναφέρθηκε και στο άρθρο 96, σύμφωνα με το οποίο αυξάνεται το ανώτατο όριο των εισφορών από το 20% στο 35% των ακαθάριστων αποδοχών για τους μισθωτούς και από τις 20.000 στις 35.000 ευρώ για τους μη μισθωτούς.
«Η αύξηση αυτή, μαζί με τις φορολογικές διευκολύνσεις που τη συνοδεύουν, γεννά εύλογες υποψίες ότι πίσω από την επίκληση της ενίσχυσης της επαγγελματικής ασφάλισης σχεδιάζεται μία μεγάλη μεταφορά αποταμιεύσεων προς την ιδιωτική ασφαλιστική αγορά», κατήγγειλε.
Όπως ανέφερε, οι πραγματικά κερδισμένοι θα είναι όσοι διαθέτουν υψηλά εισοδήματα και μπορούν να διοχετεύουν μεγάλα ποσά σε αυτά τα προϊόντα, εξασφαλίζοντας σημαντικές φοροαπαλλαγές, καθώς και οι εταιρείες που θα αναλάβουν τη διαχείρισή τους.
Κάλεσε την κυβέρνηση να αποκαλύψει το πραγματικό δημοσιονομικό κόστος, τους τελικούς ωφελουμένους και τους λόγους για τους οποίους προσφέρει τόσο ισχυρά κίνητρα σε μια αγορά που διεκδικεί ολοένα μεγαλύτερο μέρος της συνταξιοδοτικής αποταμίευσης των πολιτών.
Κλείνοντας, η Ασπασία Κουρουπάκη ξεκαθάρισε ότι η ΝΙΚΗ θα εξετάσει κάθε διάταξη με κριτήριο την προστασία του ασφαλισμένου, των εισφορών του και της οικογένειάς του.
«Οι εισφορές του πρέπει να προστατεύονται. Οι αποφάσεις δεν επιτρέπεται να λαμβάνονται πίσω από την πλάτη του. Όταν υπάρχει κακή διαχείριση ή ζημία, ο ίδιος δεν μπορεί να πληρώνει τον λογαριασμό», δήλωσε.
«Καμία ζημία που προκύπτει από δόλο, βαριά αμέλεια ή παραβίαση των κανόνων δεν πρέπει να μεταφέρεται στα μέλη. Καμία κατοχυρωμένη παροχή δεν πρέπει να μειώνεται χωρίς ανεξάρτητο έλεγχο και προηγούμενη έγκριση της Εποπτικής Αρχής. Κανένα κόστος δεν πρέπει να επιβάλλεται στον εργαζόμενο για αποφάσεις που λαμβάνονται χωρίς τη δική του συμμετοχή».
Η βουλευτής της ΝΙΚΗΣ κατέληξε με σαφή προειδοποίηση προς τα Ταμεία, τις ασφαλιστικές εταιρείες, τις επιχειρήσεις και την κυβέρνηση:
«Οι φορείς που λαμβάνουν τις αποφάσεις πρέπει να αναλαμβάνουν και την ευθύνη για τις επιλογές τους, αντί να μεταφέρουν κάθε ζημία στον ασφαλισμένο».