Με αιχμές για καθυστερημένες κυρώσεις διεθνών συμφωνιών, ήδη καταβληθείσες δαπάνες και ελλιπή ενημέρωση της Βουλής, τοποθετήθηκε στην Ολομέλεια ο βουλευτής Ανατολικής Αττικής της ΝΙΚΗΣ, Τάσος Οικονομόπουλος, κατά τη συζήτηση των δύο σχεδίων νόμου του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας που αφορούν τη Νατοϊκή Αντιβαλλιστική Άμυνα και τη συνεκπαίδευση ελληνικών και γερμανικών μονάδων αεράμυνας.
Πριν περάσει στην ουσία των συμφωνιών, ο βουλευτής αναφέρθηκε στην απώλεια δύο στελεχών της Πολεμικής Αεροπορίας, εκφράζοντας τα συλλυπητήρια της ΝΙΚΗΣ προς τις οικογένειες και τους συναδέλφους τους.
«Πίσω από τα οπλικά συστήματα, τις συμφωνίες και τις επιχειρησιακές δυνατότητες βρίσκονται άνθρωποι. Απέναντι σε αυτούς τους ανθρώπους η Πολιτεία οφείλει ασφάλεια, σοβαρότητα και λογοδοσία».
Από εκεί πέρασε στο πρώτο σχέδιο νόμου, το οποίο αφορά την τεχνική διασύνδεση της ελληνικής συνεισφοράς με τη Νατοϊκή Αντιβαλλιστική Άμυνα, με αρχικό σύστημα το PATRIOT.
Ο Τάσος Οικονομόπουλος αναγνώρισε τη σημασία της σύγχρονης πολυεπίπεδης αεράμυνας, της έγκαιρης προειδοποίησης και της διαλειτουργικότητας, έθεσε όμως ευθέως το όριο που, κατά τη ΝΙΚΗ, πρέπει να συνοδεύει κάθε τέτοια συμφωνία.
«Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε συμφωνία πρέπει να γίνεται αποδεκτή χωρίς πλήρη ενημέρωση, σαφή κοστολόγηση και ουσιαστικό κοινοβουλευτικό έλεγχο».
Και εκεί έθεσε το πρώτο μεγάλο ερώτημα:
Γιατί μία συμφωνία που υπογράφηκε το 2018 έφτασε στη Βουλή για κύρωση το 2026;
«Άλλο η αποφυγή μιας βεβιασμένης διαδικασίας και άλλο η οκταετής καθυστέρηση», τόνισε, υπογραμμίζοντας ότι η έγκαιρη κύρωση δεν αποτελεί διαδικαστική πολυτέλεια, αλλά προϋπόθεση πραγματικού κοινοβουλευτικού ελέγχου.
Ο βουλευτής επισήμανε ακόμη ότι ζητήθηκε να διευκρινιστεί εάν τμήματα της συμφωνίας είχαν ήδη εφαρμοστεί κατά το προηγούμενο διάστημα και, εφόσον αυτό συνέβη, με ποια νομική βάση.
Η απάντηση, όπως ανέφερε, δεν υπήρξε επαρκής.
«Το ερώτημα δεν απαντήθηκε με την απαιτούμενη σαφήνεια».
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο οικονομικό σκέλος. Σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν στην κοινοβουλευτική διαδικασία, προβλέπεται ετήσια δαπάνη περίπου 10.000 ευρώ, χωρίς όμως, όπως επισήμανε, να υπάρχει πλήρης οικονομική εικόνα για την εγκατάσταση και λειτουργία του εθνικού σημείου διασύνδεσης ή για πιθανή μελλοντική ένταξη πρόσθετων συστημάτων.
«Η Βουλή πρέπει να γνωρίζει το πραγματικό συνολικό κόστος της δεκαετούς εφαρμογής και τις πιθανές πρόσθετες υποχρεώσεις της χώρας».
Ο Οικονομόπουλος στάθηκε ιδιαίτερα και στο ζήτημα των εθνικών επιχειρησιακών δεδομένων, ζητώντας σαφείς εγγυήσεις για το ποιος θα έχει πρόσβαση στις πληροφορίες, ποια δεδομένα θα διακινούνται και υπό ποιες προϋποθέσεις θα μπορούν να κοινοποιηθούν σε άλλα κράτη του ΝΑΤΟ.
Το μήνυμά του ήταν σαφές:
«Η Ελλάδα πρέπει να διατηρεί την κυριότητα των πληροφοριών της, τον έλεγχο των συστημάτων της και την αυτονομία των εθνικών αποφάσεων».
Η ένταση της παρέμβασής του ανέβηκε ακόμη περισσότερο στο δεύτερο σχέδιο νόμου, που αφορά την ελληνογερμανική Τεχνική Διευθέτηση για τη συμμετοχή της 350 Πτέρυγας Κατευθυνόμενων Βλημάτων με PATRIOT και της 180 Μοίρας Κατευθυνόμενων Βλημάτων HAWK σε πολυεθνική τακτική βολή στην Κρήτη.
Εδώ ο βουλευτής της ΝΙΚΗΣ έβαλε στο επίκεντρο μία συγκεκριμένη χρονική ακολουθία:
Η διευθέτηση υπογράφηκε στις 15 Σεπτεμβρίου 2021. Η δραστηριότητα πραγματοποιήθηκε. Η σχετική δαπάνη καταβλήθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2023. Και η κύρωση έφτασε στη Βουλή το 2026.
«Δεν πρόκειται για ουσιαστικό κοινοβουλευτικό έλεγχο όταν το Κοινοβούλιο καλείται να εγκρίνει εκ των υστέρων μια δραστηριότητα που έχει ολοκληρωθεί και μια δαπάνη που έχει ήδη εξοφληθεί».
Το ποσό που ανέφερε ανέρχεται σε 208.503,46 ευρώ, από τα οποία 196.378 ευρώ αφορούσαν την παροχή στόχου Τακτικού Βαλλιστικού Βλήματος και συναφών υπηρεσιών.
Και εδώ ο κ. Οικονομόπουλος έθεσε το ερώτημα που αποτέλεσε έναν από τους βασικούς άξονες ολόκληρης της ομιλίας του:
«Με ποια νομική και δημοσιονομική βάση αναλήφθηκε και καταβλήθηκε αυτή η δαπάνη πριν από την κύρωση;»
Ακολούθησε ακόμη πιο ευθεία αναφορά στην ίδια την Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης.
«Εάν όμως η κύρωση ήταν αναγκαία, γιατί δεν προηγήθηκε της εκτέλεσης και της πληρωμής;»
Ο βουλευτής της ΝΙΚΗΣ ζήτησε επίσης να παρουσιαστούν στη Βουλή τα πραγματικά επιχειρησιακά αποτελέσματα της συνεκπαίδευσης: τι έδειξε η αξιολόγηση των PATRIOT και HAWK, ποια προβλήματα διαλειτουργικότητας εντοπίστηκαν, ποια διδάγματα ενσωματώθηκαν στην ελληνική αεράμυνα και ποια είναι σήμερα η επιχειρησιακή κατάσταση των HAWK.
«Δεν ζητούμε να δημοσιοποιηθούν διαβαθμισμένες πληροφορίες. Ζητούμε τη θεσμικά αναγκαία ενημέρωση για το εάν μια δραστηριότητα που χρηματοδοτήθηκε από το ελληνικό Δημόσιο απέδωσε συγκεκριμένα επιχειρησιακά αποτελέσματα».
Στο ίδιο πλαίσιο κατέθεσε και συγκεκριμένη πρόταση για τη δημιουργία Ελληνικού Διακλαδικού Κέντρου Μελέτης Πολέμου και Επιχειρησιακών Διδαγμάτων, ενός μόνιμου μηχανισμού που θα συγκεντρώνει την εμπειρία από σύγχρονες συγκρούσεις και ασκήσεις και θα τη μετατρέπει σε εκπαίδευση, δόγμα και εξοπλιστικό σχεδιασμό.
Στο τέλος της παρέμβασής του, ο Τάσος Οικονομόπουλος ξεκαθάρισε τη στάση της ΝΙΚΗΣ στα δύο νομοσχέδια.
«Παρών» και στα δύο.
Και εξήγησε με σαφή τρόπο το πολιτικό περιεχόμενο αυτής της ψήφου:
«Το “παρών” δεν αποτελεί ουδετερότητα ούτε υπεκφυγή. Εκφράζει την άρνησή μας να παράσχουμε λευκή επιταγή στην κυβέρνηση, όταν παραμένουν αναπάντητα κρίσιμα ζητήματα κόστους, νομιμότητας, διαφάνειας και εθνικού ελέγχου».
Για τη δεύτερη συμφωνία, μάλιστα, συμπύκνωσε το θεσμικό πρόβλημα σε μία φράση:
«Η άσκηση πραγματοποιήθηκε, η δαπάνη καταβλήθηκε και η Βουλή καλείται εκ των υστέρων να κυρώσει τετελεσμένα γεγονότα».
Κλείνοντας, συνέδεσε την επιχειρησιακή ετοιμότητα των Ενόπλων Δυνάμεων με τη θεσμική λειτουργία του ίδιου του Κοινοβουλίου:
«Η εθνική άμυνα απαιτεί επιχειρησιακή ετοιμότητα και σοβαρό σχεδιασμό. Απαιτεί, όμως, εξίσου έγκαιρο κοινοβουλευτικό έλεγχο, καθαρές διαδικασίες και πλήρη λογοδοσία».