Με σφοδρή κριτική στις προβλέψεις για την επαλήθευση της ηλικίας των χρηστών των κοινωνικών δικτύων και με σαφή απαίτηση για ρητές νομοθετικές εγγυήσεις απέναντι σε κάθε δυνατότητα ψηφιακής παρακολούθησης, τοποθετήθηκε η βουλευτής Β1 Βόρειου Τομέα Αθηνών της ΝΙΚΗΣ, Ασπασία Κουρουπάκη, στη Διαρκή Επιτροπή Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης, κατά τη συζήτηση του σχεδίου νόμου για την απαγόρευση χρήσης υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους.
Η βουλευτής της ΝΙΚΗΣ ξεκαθάρισε εξαρχής ότι η αγωνία των γονέων για τα παιδιά τους στο διαδίκτυο είναι πραγματική, όπως πραγματικοί είναι οι κίνδυνοι από την αδιάκοπη ροή περιεχομένου, τους αλγορίθμους που ενισχύουν την εξάρτηση και την έκθεση ανηλίκων σε ακατάλληλο υλικό, με συνέπειες στον ύπνο, στην ψυχική υγεία και στη σχέση των παιδιών με την οικογένεια και το σχολείο.
Υπενθύμισε ότι η ΝΙΚΗ έχει ήδη ταχθεί υπέρ του περιορισμού της πρόσβασης στα κοινωνικά δίκτυα πριν από τα δεκαπέντε έτη, σε συνδυασμό με ουσιαστική στήριξη των γονέων, ενίσχυση της ψηφιακής παιδείας και περιορισμό της υπερβολικής χρήσης οθονών ακόμη και στις μικρότερες σχολικές ηλικίες.
Η Ασπασία Κουρουπάκη έστρεψε στη συνέχεια τα πυρά της στον σχεδιασμό της κυβέρνησης για την «καθολική επανεπαλήθευση ηλικίας» των υφιστάμενων λογαριασμών, επισημαίνοντας ότι ένας τέτοιος μηχανισμός αφορά στην πράξη εκατομμύρια ενήλικους πολίτες.
«Για να αποκλειστεί ένας δεκατετράχρονος από μια πλατφόρμα, θα κληθούν και ενήλικοι πολίτες να αποδείξουν την ηλικία τους, άνθρωποι που χρησιμοποιούν αυτές τις υπηρεσίες για να ενημερώνονται, να εργάζονται, να επικοινωνούν και να εκφράζουν ελεύθερα τις απόψεις τους», τόνισε.
Η βουλευτής ζήτησε από την κυβέρνηση να εξηγήσει πού ακριβώς αποτυπώνεται στο νομοσχέδιο η καθολική επανεπαλήθευση, με ποια συχνότητα θα πραγματοποιείται, ποια δεδομένα θα χρησιμοποιούνται και ποιες τεχνικές και νομικές δικλίδες θα αποκλείουν τη συσχέτιση της ταυτότητας ενός πολίτη με τη διαδικτυακή δραστηριότητά του.
«Ετοιμάζετε έναν μηχανισμό ελέγχου που θα αφορά εκατομμύρια πολίτες και ζητάτε να τον αποδεχθούμε χωρίς να έχετε παρουσιάσει τις εγγυήσεις που θα αποκλείουν τη μετατροπή του σε εργαλείο παρακολούθησης της διαδικτυακής τους δραστηριότητας», υπογράμμισε.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο Gov.gr Wallet και στο KidsWallet, τα οποία περιλαμβάνονται στην αιτιολογική έκθεση ως ενδεικτικές λύσεις. Η κ. Κουρουπάκη έθεσε ευθέως το ζήτημα των πολιτών που δεν επιθυμούν να χρησιμοποιούν κρατικό ψηφιακό πορτοφόλι ή δεν διαθέτουν κατάλληλο κινητό τηλέφωνο, ζητώντας να κατοχυρωθεί στην πράξη η δυνατότητα εναλλακτικής επαλήθευσης της ηλικίας.
Όπως επισήμανε, η τεχνολογία επιτρέπει την πιστοποίηση της ηλικίας χωρίς αποκάλυψη της ταυτότητας του χρήστη. Για τον λόγο αυτό κάλεσε την κυβέρνηση να εισαγάγει ρητή διάταξη που θα απαγορεύει τη χρήση του μηχανισμού επαλήθευσης για άλλους σκοπούς και να δεχθεί ανεξάρτητο έλεγχο της εφαρμογής του.
«Η ελευθερία των πολιτών δεν μπορεί να εξαρτάται από την καλή θέληση της εκάστοτε κυβέρνησης», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η βουλευτής του Β1 Βόρειου Τομέα υπενθύμισε παράλληλα τη σταθερή αντίθεση της ΝΙΚΗΣ στην υποχρεωτικότητα του Προσωπικού Αριθμού και στη διαρκή επέκταση των υποδομών ψηφιακής ταυτοποίησης, επισημαίνοντας τον κίνδυνο μία υποδομή που δημιουργείται για συγκεκριμένη χρήση να αποκτήσει στο μέλλον πολύ ευρύτερες λειτουργίες.
Αναφέρθηκε στις προηγούμενες κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις της για το KidsWallet, στις 17 Αυγούστου και στις 25 Σεπτεμβρίου, και ζήτησε από την κυβέρνηση να καταθέσει στη Βουλή τις τεχνικές προδιαγραφές, τις μελέτες προστασίας δεδομένων και τις γνωμοδοτήσεις των αρμόδιων αρχών, προκειμένου να γνωρίζουν οι πολίτες τι ακριβώς εφαρμόζεται, ποια δεδομένα εμπλέκονται και ποιος ασκεί τον έλεγχο.
Η κ. Κουρουπάκη κορύφωσε την κριτική της απευθυνόμενη στον αρμόδιο υπουργό:
«Επικαλείστε την προστασία των παιδιών και ανοίγετε τον δρόμο για έναν γενικευμένο ψηφιακό έλεγχο εκατομμυρίων πολιτών, απαιτώντας να εμπιστευτούμε τις διαβεβαιώσεις σας για την ασφάλεια των προσωπικών μας δεδομένων».
Και πρόσθεσε σε ακόμη υψηλότερους τόνους: «Η ιδιωτική ζωή των Ελλήνων δεν είναι στη διάθεση της κυβέρνησης Μητσοτάκη και η προστασία της δεν μπορεί να επαφίεται στις προθέσεις κανενός υπουργού».
Στο στόχαστρο της βουλευτού βρέθηκε και ο τρόπος υπολογισμού της ηλικίας στο άρθρο 4. Όπως εξήγησε, η διάταξη αντιμετωπίζει όσους γεννήθηκαν μέσα στο ίδιο έτος σαν να έχουν γεννηθεί την 1η Ιανουαρίου. Έτσι, όπως ανέφερε, παιδί γεννημένο στις 31 Δεκεμβρίου 2012 θα μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση από την 1η Ιανουαρίου 2027, σε ηλικία μόλις δεκατεσσάρων ετών και μίας ημέρας.
«Την ωριμότητα, κύριε Υπουργέ, δεν μπορείτε να τη χαρίσετε με μια παράγραφο νόμου», σχολίασε, ζητώντας εξηγήσεις για μία πρόβλεψη που επιτρέπει σε ορισμένους ανηλίκους να αποκτούν πρόσβαση σχεδόν έναν χρόνο πριν συμπληρώσουν το όριο ηλικίας που θέτει η ίδια η κυβέρνηση.
Η Ασπασία Κουρουπάκη έβαλε στο κάδρο και τις ίδιες τις πολυεθνικές πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, καταγγέλλοντας ότι οι τεχνολογικοί κολοσσοί έχουν μετατρέψει την προσοχή των παιδιών σε πηγή τεράστιων κερδών μέσω αλγορίθμων που τα κρατούν καθηλωμένα στις οθόνες.
«Πολύ εύκολα επιβάλλετε διαδικασίες ελέγχου στους πολίτες, κύριε Υπουργέ. Από τις πολυεθνικές που κερδοσκοπούν πάνω στην εξάρτηση των ανηλίκων τι ακριβώς απαιτείτε;», ανέφερε, ζητώντας συγκεκριμένα μέτρα και για τους εφήβους 15 έως 18 ετών, οι οποίοι εξακολουθούν να εκτίθενται στους ίδιους κινδύνους.
Παράλληλα, κατηγόρησε την κυβέρνηση για σοβαρά κενά στην προετοιμασία του νομοσχεδίου, αναφερόμενη στην Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης, στην απουσία αναλυτικής αποτίμησης κόστους και κινδύνων, στους απαιτούμενους πόρους για την εποπτεία και στην έκθεση της δημόσιας διαβούλευσης.
Ζήτησε ακόμη να κατατεθούν η αιτιολογημένη γνώμη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η απάντηση της ελληνικής πλευράς και οι αλλαγές που πραγματοποιήθηκαν μετά την ευρωπαϊκή παρέμβαση, καθώς και να αποσαφηνιστεί με ποιους ανθρώπινους και τεχνικούς πόρους θα ασκούν εποπτεία το ΕΣΡ, η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα και η ΕΕΤΤ απέναντι σε παγκόσμιες πλατφόρμες με έδρα στο εξωτερικό.
Κλείνοντας, η Ασπασία Κουρουπάκη κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι αφήνει τις ελληνικές οικογένειες να παλεύουν μόνες με τον διαδικτυακό εθισμό, ενώ προωθεί νέους ψηφιακούς μηχανισμούς χωρίς ολοκληρωμένο σχέδιο υποστήριξης γονέων και παιδιών.
Η θέση της ΝΙΚΗΣ, όπως την διατύπωσε, είναι σαφής: νομοθετική απαγόρευση κάθε δυνατότητας παρακολούθησης της διαδικτυακής δραστηριότητας μέσω της επαλήθευσης ηλικίας και καμία υποχρεωτική σύνδεση της πρόσβασης στα κοινωνικά δίκτυα με κρατικό ψηφιακό πορτοφόλι.
Κλείνοντας την τοποθέτησή της, η Ασπασία Κουρουπάκη έστειλε σαφές μήνυμα προς την κυβέρνηση:
«Η αγωνία των γονέων για την ασφάλεια των παιδιών τους δεν σας παρέχει κανένα δικαίωμα να απαιτείτε από ολόκληρη την ελληνική κοινωνία να υποβάλλεται σε διαρκείς ψηφιακούς ελέγχους, χωρίς ξεκάθαρα όρια και δεσμευτικές εγγυήσεις. Η ελευθερία των Ελλήνων δεν αποτελεί κυβερνητικό προνόμιο που θα παραχωρείται υπό προϋποθέσεις και η ιδιωτική τους ζωή δεν είναι πεδίο πειραματισμών για κανέναν υπουργό και καμία κυβέρνηση».