Μετωπική επίθεση στην κυβερνητική επιλογή να παραδώσει μεγαλύτερο μέρος της συνταξιοδοτικής αποταμίευσης στις αγορές και στους ιδιωτικούς διαχειριστές εξαπέλυσε από το βήμα της Βουλής η βουλευτής Β1΄ Βόρειου Τομέα Αθηνών της ΝΙΚΗΣ, Ασπασία Κουρουπάκη. Κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου για την επαγγελματική ασφάλιση, προειδοποίησε ότι οι εισφορές των εργαζομένων κινδυνεύουν να βρεθούν εκτεθειμένες σε επενδυτικές αστοχίες, αδιαφανείς χρεώσεις και αποφάσεις διοικήσεων που δεν συνοδεύονται από πραγματική λογοδοσία.
Η βουλευτής της ΝΙΚΗΣ ξεκαθάρισε ότι πίσω από τις κυβερνητικές διακηρύξεις περί περισσότερων επιλογών και συμπληρωματικής συνταξιοδοτικής αποταμίευσης διαμορφώνεται ένα σύστημα στο οποίο μεγαλύτερο μέρος της μελλοντικής σύνταξης συνδέεται με την πορεία των αγορών, τις αποφάσεις των διοικήσεων και την οικονομική δυνατότητα κάθε εργαζομένου να αποταμιεύει.
«Ο ασφαλισμένος πρέπει να γνωρίζει τι πληρώνει, ποιος διαχειρίζεται τα χρήματά του και ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη όταν κάτι πάει στραβά», τόνισε η Ασπασία Κουρουπάκη, θέτοντας στο επίκεντρο της παρέμβασής της την προστασία του εργαζομένου απέναντι σε αδιαφανείς διαδικασίες, επενδυτικούς κινδύνους και συγκρούσεις συμφερόντων.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στα πρώτα άρθρα του νομοσχεδίου, ζητώντας να αναφέρεται ρητά ότι η επαγγελματική ασφάλιση λειτουργεί αποκλειστικά συμπληρωματικά προς την κύρια και την επικουρική κοινωνική ασφάλιση.
«Η ανάπτυξη του δεύτερου πυλώνα δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο μέλλον ως επιχείρημα για περιορισμό της κρατικής χρηματοδότησης ή για υποχώρηση της Πολιτείας από τη συνταγματική της υποχρέωση απέναντι στους εργαζομένους», υπογράμμισε.
Η δημιουργία ανοιχτών Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης μπορεί να διευρύνει τη συμμετοχή μικρών επιχειρήσεων και ελεύθερων επαγγελματιών, σύμφωνα με την ίδια, απαιτεί όμως έλεγχο πριν από τη συγκέντρωση των εισφορών. Η ΝΙΚΗ προτείνει κάθε νέα προσχώρηση να γνωστοποιείται εκ των προτέρων στην Τράπεζα της Ελλάδος, ώστε η εποπτική αρχή να διαθέτει πραγματική δυνατότητα παρέμβασης.
Παράλληλα, η Ασπασία Κουρουπάκη ζήτησε πλήρη διαχωρισμό των κεφαλαίων που αφορούν παροχές υγείας από τα συνταξιοδοτικά κεφάλαια.
«Καμία αστοχία ή επιβάρυνση από τις παροχές υγείας δεν πρέπει να αγγίζει τους πόρους που προορίζονται για τη σύνταξη», επισήμανε, προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε ανάμειξη των δύο κατηγοριών δημιουργεί κίνδυνο απώλειας των αποταμιεύσεων των εργαζομένων.
Στο θέμα της αδειοδότησης των φορέων, η βουλευτής της ΝΙΚΗΣ απέρριψε την κυβερνητική λογική της τυπικής συμμόρφωσης. Όπως ανέφερε, ένας οργανισμός που πρόκειται να διαχειρίζεται τις οικονομίες μιας ολόκληρης εργασιακής ζωής χρειάζεται εξονυχιστικό έλεγχο της εμπειρίας, της αξιοπιστίας και των πιθανών συγκρούσεων συμφερόντων των διοικήσεών του.
«Οι δηλώσεις και τα τυπικά δικαιολογητικά δεν αρκούν για μία τόσο σοβαρή ευθύνη», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ιδιαίτερα επιθετική ήταν η παρέμβασή της για τις περιπτώσεις κατά τις οποίες ο εργοδότης παρακρατεί τις εισφορές από τον μισθό του εργαζομένου, χωρίς να τις αποδίδει εγκαίρως στο Ταμείο. Το νομοσχέδιο προβλέπει ενημέρωση όταν η καθυστέρηση υπερβεί τους τρεις μήνες, διάστημα που η Ασπασία Κουρουπάκη χαρακτήρισε απαράδεκτο.
«Ο εργαζόμενος έχει ήδη πληρώσει μέσω της παρακράτησης από τον μισθό του και δεν μπορεί να περιμένει ένα τρίμηνο για να μάθει ότι τα χρήματά του δεν αποδόθηκαν», ανέφερε.
Η ΝΙΚΗ ζήτησε ενημέρωση από την πρώτη ληξιπρόθεσμη καταβολή, επιβολή τόκου υπερημερίας, άμεση διαδικασία είσπραξης και πλήρη κατοχύρωση των ασφαλιστικών δικαιωμάτων του εργαζομένου, ανεξαρτήτως της παράβασης του εργοδότη.
Για τις περιπτώσεις αλλαγής των εισφορών, των παροχών ή του επενδυτικού κινδύνου, η βουλευτής τόνισε ότι η απλή ενημέρωση των μελών αφήνει τον ασφαλισμένο εκτεθειμένο. Ζήτησε να απαιτείται ρητή συναίνεση σε κάθε ουσιώδη δυσμενή μεταβολή ή να παρέχεται δικαίωμα αποχώρησης και δωρεάν μεταφοράς των ασφαλιστικών δικαιωμάτων.
Η ίδια απαίτησε πραγματική ανεξαρτησία του εποπτικού συμβουλίου, πρόσβαση σε όλα τα οικονομικά και διοικητικά στοιχεία και ουσιαστική εκπροσώπηση των ασφαλισμένων. Ζήτησε επίσης σαφή ασυμβίβαστα, ώστε το ίδιο πρόσωπο ή η ίδια οργανωτική μονάδα να μην ασκεί ταυτόχρονα καθήκοντα στο Ταμείο και στη χρηματοδοτούσα επιχείρηση.
Η Ασπασία Κουρουπάκη στάθηκε ακόμη στην υποχρέωση πλήρους και κατανοητής ενημέρωσης κάθε ασφαλισμένου. Η πρόταση της ΝΙΚΗΣ προβλέπει ετήσια ατομική κατάσταση με τις εισφορές, τις αποδόσεις, τις χρεώσεις, τη συνολική αξία του λογαριασμού και μία ρεαλιστική εκτίμηση της μελλοντικής παροχής.
«Ο εργαζόμενος πρέπει να γνωρίζει πριν από την ένταξή του εάν το Ταμείο αναλαμβάνει τον επενδυτικό ή τον βιομετρικό κίνδυνο και πόσο μπορεί να μειωθεί η μελλοντική του παροχή», τόνισε.
Στο πεδίο των επενδύσεων, η βουλευτής της ΝΙΚΗΣ απαίτησε ρητή απαγόρευση της κερδοσκοπικής χρήσης παραγώγων, συγκεκριμένα όρια έκθεσης και υποχρεωτικές δοκιμές αντοχής. Παράλληλα, ζήτησε η οικονομική αστοχία ενός προγράμματος να μην παρασύρει τα υγιή προγράμματα του ίδιου Ταμείου.
Έντονη ήταν η κριτική της και στη διάταξη που περιορίζει την ευθύνη του εκκαθαριστή μόνο σε περιπτώσεις δόλου ή βαριάς αμέλειας, αφήνοντας ουσιαστικά ακάλυπτες ζημίες που μπορεί να προκύψουν από πλημμελή επαγγελματική διαχείριση.
Η ΝΙΚΗ πρότεινε υποχρεωτική ασφάλιση επαγγελματικής ευθύνης, καθώς και ειδικό εποπτικό έλεγχο σε ολόκληρη τη διαδικασία της εκκαθάρισης. Ζήτησε επίσης οι βασικές εγγυήσεις για τη φερεγγυότητα, τη μείωση των παροχών και τα δικαιώματα των ασφαλισμένων να περιλαμβάνονται στον ίδιο τον νόμο και να μη μεταφέρονται με γενικές εξουσιοδοτήσεις στην Τράπεζα της Ελλάδος.
Στο επίκεντρο της τοποθέτησης της βρέθηκε το άρθρο 69, το οποίο επιτρέπει, σε περίπτωση ελλείμματος ενός Οργανισμού Ασφάλισης Παροχών Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης, την επιβολή πρόσθετων εισφορών, τη μείωση της παροχής ή ακόμη και τον τερματισμό του προγράμματος.
«Η μείωση των παροχών πρέπει να αποτελεί έσχατο μέτρο. Πριν επιβαρυνθούν τα μέλη, πρέπει να εξετάζονται η ευθύνη του παρόχου, η συνεισφορά της χρηματοδοτούσας επιχείρησης και η ενεργοποίηση όλων των διαθέσιμων εγγυήσεων», τόνισε.
Η θέση της ήταν απόλυτη για τις ζημίες που προκαλούνται από κακοδιαχείριση: «Ζημία που προκλήθηκε από δόλο, βαριά αμέλεια, παραβίαση εποπτικών κανόνων ή σύγκρουση συμφερόντων δεν μπορεί να μετακυλίεται στους ασφαλισμένους».
Η βουλευτής της ΝΙΚΗΣ ζήτησε επίσης εξαιρέσεις για θάνατο, αναπηρία, σοβαρή ασθένεια και μακροχρόνια ανεργία, ώστε η πρόωρη λήψη της παροχής να μη φορολογείται ως καταχρηστική επιλογή. Για τη φορητότητα των δικαιωμάτων πρότεινε ολοκλήρωση της διαδικασίας εντός τριάντα εργάσιμων ημερών και δημιουργία ατομικού λογαριασμού διατήρησης δικαιωμάτων για όσους μένουν άνεργοι, γίνονται αυτοαπασχολούμενοι ή αλλάζουν εργοδότη.
Αναφερόμενη στην αύξηση του ανώτατου ορίου εισφορών στο 35% των αποδοχών και στις 35.000 ευρώ για τους μη μισθωτούς, κατήγγειλε ότι η ρύθμιση εξυπηρετεί κυρίως όσους διαθέτουν υψηλά εισοδήματα και μεγάλη αποταμιευτική δυνατότητα.
Η ΝΙΚΗ πρότεινε επιστρεπτέα φορολογική πίστωση για τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, αυξημένη ενίσχυση για τις τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες και πλήρη δημοσιοποίηση του κόστους των φορολογικών απαλλαγών.
Κλείνοντας την παρέμβασή της, η Ασπασία Κουρουπάκη έστειλε σαφές μήνυμα προς την κυβέρνηση:
«Η επαγγελματική ασφάλιση δεν αποτελεί πεδίο πειραματισμών. Είναι ο κόπος, ο ιδρώτας και το μέλλον μιας ολόκληρης εργασιακής ζωής».
«Ο εργαζόμενος έχει αναφαίρετο δικαίωμα να γνωρίζει πού πηγαίνουν τα χρήματά του, να συμμετέχει στις κρίσιμες αποφάσεις και να προστατεύεται από αδιαφανείς χρεώσεις, σκόπιμες καθυστερήσεις και ύποπτες συγκρούσεις συμφερόντων».
Η βουλευτής κατέστησε σαφές ότι οι ασφαλισμένοι δεν μπορούν να μετατρέπονται σε τελικούς εγγυητές των λαθών, των αποτυχιών και των επιλογών όσων διαχειρίζονται ξένα χρήματα.
«Στέλνουμε τον λογαριασμό της ευθύνης αποκλειστικά σε εκείνους που διοικούν και διαχειρίζονται τα χρήματα των εργαζομένων», ανέφερε.
Και κατέληξε:
«Η εμπιστοσύνη σε έναν τέτοιο θεσμό δεν κερδίζεται με ευχολόγια και μισές αλήθειες. Αν ο νόμος αφήνει παράθυρα για ασυδοσία και δεν τιμωρεί αυστηρά όσους παίζουν με τον ιδρώτα του ελληνικού λαού, τότε μην περιμένετε το νομοσχέδιο αυτό να πετύχει».
Νωρίτερα, κατά την ακρόαση των εκπροσώπων των φορέων, η Ασπασία Κουρουπάκη έθεσε στο επίκεντρο τον κίνδυνο σταδιακής αποδυνάμωσης της δημόσιας κοινωνικής ασφάλισης και τη δημιουργία ενός συνταξιοδοτικού συστήματος δύο ταχυτήτων.
Απευθυνόμενη στον αναπληρωτή γενικό γραμματέα της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Πολιτικών Συνταξιούχων, κ. Κουμανζέλη, ζήτησε να τοποθετηθεί για το κατά πόσο η ενίσχυση του δεύτερου, κεφαλαιοποιητικού πυλώνα μπορεί να οδηγήσει σε υποχώρηση της κρατικής ευθύνης για επαρκείς δημόσιες συντάξεις. Παράλληλα, στάθηκε στο άρθρο 69 και στο οξύμωρο μιας «κατοχύρωσης» που επιτρέπει πρόσθετες εισφορές, μειώσεις παροχών ή ακόμη και τερματισμό του προγράμματος, ζητώντας συγκεκριμένες ελάχιστες εγγυήσεις για όσους καταβάλλουν εισφορές επί δεκαετίες.
Η βουλευτής της ΝΙΚΗΣ έθεσε επίσης κρίσιμα ερωτήματα προς την Ένωση Ασφαλιστικών Εταιριών Ελλάδος για το αν τα ΟΑΠΕ θα εγγυώνται την επιστροφή του κεφαλαίου ή ένα ελάχιστο ύψος συνταξιοδοτικής παροχής και με ποια βάση ο ασφαλισμένος θα καλείται να καλύψει την αποτυχία ενός προγράμματος. Προς τον εκπρόσωπο της Τράπεζας της Ελλάδος, κ. Iωάννη Χατζηβασίλογλου, ζήτησε απαντήσεις για την επάρκεια και την εξειδίκευση του εποπτικού μηχανισμού, καθώς και για τη δημοσίευση ετήσιας έκθεσης με στοιχεία αποδόσεων, χρεώσεων, καταγγελιών, κυρώσεων και σχεδίων ανάκαμψης.
Τέλος, απευθυνόμενη στον γενικό διευθυντή της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας, κ. Μεγγούλη, προειδοποίησε ότι τα φορολογικά κίνητρα και τα ανοιχτά επαγγελματικά ταμεία μπορεί να διευρύνουν την απόσταση ανάμεσα στις μεγάλες εμπορικές αλυσίδες και στις μικρές επιχειρήσεις, ζητώντας συγκεκριμένα μέτρα εξισορρόπησης.