Το ζήτημα του «Μνημονίου Κατανόησης» Ελλάδας–Βουλγαρίας για τα πολιτιστικά κειμήλια, καθώς και η συνεχιζόμενη μη δημοσιοποίηση του πλήρους περιεχομένου του, βρέθηκαν στο επίκεντρο συνάντησης βουλευτών της ΝΙΚΗΣ με αντιπροσωπεία του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων (ΣΕΑ).
Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου 2026, στα γραφεία της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του Δημοκρατικού Πατριωτικού Λαϊκού Κινήματος ΝΙΚΗ, στη Βουλή. Το Κίνημα εκπροσώπησαν οι βουλευτές Γεώργιος Ρούντας και Σπύρος Τσιρώνης, ενώ από την πλευρά του ΣΕΑ συμμετείχαν η Γενική Γραμματέας Εύα Γιατρουδάκη, τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου Όλγα Σακαλή και Γιάννης Θεοχάρης, καθώς και ο Νομικός Σύμβουλος του Συλλόγου Σέργιος Σερμπέτης.
Κεντρικό θέμα της συζήτησης αποτέλεσαν οι όροι του «Μνημονίου Κατανόησης» μεταξύ των Υπουργών Πολιτισμού Ελλάδας και Βουλγαρίας. Στο πλαίσιο της συμφωνίας, η ελληνική πλευρά παρέδωσε στη Βουλγαρία σκελετικά κατάλοιπα που εντοπίστηκαν το 1965 στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου Πρεσπών, κατά τη διάρκεια αρχαιολογικής έρευνας υπό τον καθηγητή Νικόλαο Μουτσόπουλο και τα οποία αποδίδονται στον Τσάρο Σαμουήλ.
Αντίστοιχα, η Βουλγαρία παρέδωσε στην Ελλάδα 48 κειμήλια, από τα χιλιάδες που είχαν αφαιρεθεί από ιερές μονές της Μακεδονίας από βουλγαρικές δυνάμεις κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Οι εκπρόσωποι του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων εξέφρασαν σοβαρές επιφυλάξεις για τους όρους της συμφωνίας και για τις πιθανές συνέπειές της στις ελληνικές διεκδικήσεις. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη Συνθήκη του Νεϊγύ, αλλά και στο διεθνές πλαίσιο προστασίας πολιτιστικών αγαθών που αφαιρέθηκαν κατά τη διάρκεια πολεμικών συγκρούσεων.
Παράλληλα, τέθηκε με ένταση το ζήτημα της έλλειψης διαφάνειας γύρω από το πλήρες περιεχόμενο του Μνημονίου. Σύμφωνα με τους εκπροσώπους του ΣΕΑ, η μη δημοσιοποίηση των όρων του δημιουργεί εύλογα ερωτήματα τόσο για το νομικό καθεστώς της παράδοσης των κειμηλίων όσο και για το κατά πόσο η συμφωνία αποκτά χαρακτήρα ανταλλαγής.
Στη συζήτηση επισημάνθηκε ακόμη ο κίνδυνος δημιουργίας δυσμενούς προηγουμένου για πάγιες ελληνικές διεκδικήσεις επιστροφής πολιτιστικών αγαθών, μεταξύ των οποίων και τα Γλυπτά του Παρθενώνα.
Οι βουλευτές της ΝΙΚΗΣ κατήγγειλαν την επίμονη άρνηση της κυβέρνησης να δώσει στη δημοσιότητα το πλήρες κείμενο του «Μνημονίου Κατανόησης» και υπογράμμισαν ότι η Βουλή και ο ελληνικός λαός πρέπει να γνωρίζουν με σαφήνεια τι ακριβώς έχει συμφωνηθεί.
Όπως επισήμαναν, η ΝΙΚΗ έχει ήδη αναλάβει σχετικές πρωτοβουλίες στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού ελέγχου και θα στηρίξει κάθε θεσμική ενέργεια που αποσκοπεί στην πλήρη δημοσιοποίηση των όρων της συμφωνίας και στην προστασία των ελληνικών αξιώσεων.
Για τη ΝΙΚΗ, τα ιερά κειμήλια που αφαιρέθηκαν από τις βουλγαρικές δυνάμεις κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο δεν αποτελούν διαπραγματευτικό αντάλλαγμα. Αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ιστορικής, εκκλησιαστικής και πολιτιστικής κληρονομιάς του Ελληνισμού και η επιστροφή τους δεν μπορεί να συνδέεται με συμφωνίες των οποίων οι όροι παραμένουν άγνωστοι στην ελληνική κοινωνία.
Η Κοινοβουλευτική Ομάδα της ΝΙΚΗΣ και ο Πρόεδρος του Κινήματος παρακολουθούν στενά την υπόθεση και, σε συνεργασία με επιστημονικούς φορείς, τις τοπικές κοινωνίες και τις εκκλησιαστικές Αρχές των περιοχών από τις οποίες προέρχονται τα κειμήλια, προετοιμάζουν νέες πρωτοβουλίες για την πλήρη διαφάνεια, την προστασία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και την προάσπιση των δικαιωμάτων της χώρας.