Προ δύο ημερών, ο κ. Μητσοτάκης ξύπνησε από έναν εφιάλτη. Στην πολιτική ισοπέδωσης των πάντων κάτι του είχε ξεφύγει. Ηταν το Σύνταγμα. Απορώντας με τον εαυτό του για την τραγική αυτή παράλειψη, έσπευσε να εξαγγείλει συνταγματική αναθεώρηση αποβλέποντας και εδώ στην εφαρμογή των προσφιλών του “μεταρρυθμίσεων” που εντυπωσιάζουν μεν το κοπάδι, πρακτικά δε στερούνται οποιασδήποτε ουσίας και σημασίας(αν δεν κάνουν τα πράγματα χειρότερα).
Σύμφωνα με τις μητσοτακικές αντιλήψεις, η αλλαγή στο ωράριο των ΗΣΑΠ ή η τοποθέτηση καμερών καταγραφής συμβάντων σε διάφορα σημεία της Αθήνας ή οι αυξήσεις μισθών και συντάξεων και κάποιες περικοπές στη φορολογία, αποτελούν μεταρρυθμίσεις. Προφανώς, δεν θέλει να καταλάβει ότι με τον όρο αυτό νοούνται βαθειές, ουσιαστικές, δομικές και καινοτόμες αλλαγές σε κρίσιμους τομείς της κρατικής λειτουργίας και της κοινωνικής ζωής.
Είδατε καμία; Ακόμη και η “ηλεκτρονική διακυβέρνηση” Πιερρακάκη δεν αποτελεί παρά ψηφιοποίηση της γραφειοκρατίας. Ο,τι δικαιολογητικά χρειαζόσασταν πριν, τα ίδια χρειάζεστε και τώρα, μόνο που εκδίδονται με μεγαλύτερη ευκολία. Πραγματική μεταρρύθμιση θα ήταν όμως αν όλα τα έγγραφα και τα δικαιολογητικά που χρειάζονται οι πολίτες, ανεζητούντο εσωτερικά μέσω των διαφόρων τμημάτων της κρατικής λειτουργίας.
Κλείνοντας την παρένθεση αυτή και σύμφωνα με τις πρωθυπουργικές εξαγγελίες, η κυβερνητική πλειοψηφία θα κινηθεί προς την κατεύθυνση αναθεώρησης των άρθρων:
Άρθρο 16 για την ίδρυση μη κρατικών / μη κερδοσκοπικών Πανεπιστημίων, έτσι ώστε τα υπάρχοντα παραρτήματα ξένων παν/κών ιδρυμάτων να μεταβληθούν σε ιδιωτικά ΑΕΙ στα οποία ο “μη κερδοσκοπικός” χαρακτήρας κάπου θα συγχωνευθεί με τα υψηλά δίδακτρα. Οπως έλεγαν κάποτε οι αρχαίοι ημών πρόγονοι, “ου παντός πλειν ες Κόρινθον”. Η ολιγαρχική παιδεία σ’ όλο της το μεγαλείο!
Άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών, όπου Ωραία τα λόγια και οι προθέσεις, αλλά στην πολιτική μετράνε οι πράξεις. Στην κυβερνητική θητεία του αντιμετωπίστηκαν δύο τέτοιες υποθέσεις: τραγωδία των Τεμπών και σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ. Τι έγινε; Ό,τι ήθελε η πλειοψηφία. Οι δύο εμπλεκόμενοι υπουργοί Μάκης Βορίδης και Λευτέρης Αυγενάκης δεν ετέθησαν κάν στη διάθεση του Δικαστικού Συμβουλίου και απαλλάχθηκαν προκαταβολικά. Στην περίπτωση των Τεμπών, απηλλάγη ο Υπουργός Μεταφορών αλλά οι υφιστάμενοί του αντιμετωπίζουν βαρύτατες κατηγορίες. “Κόρακας κοράκου μάτι δεν βγάζει” και “όμοιος ομοίω αεί πελάζει”. Ο εξωραϊσμός του άρθρου, όχι μόνο θα θωρακίσει “κάτω απ’ το τραπέζι” το ακαταδίωκτο των υπουργών αλλά θα αφοπλίσει και όσους επιζητούν την κατάργησή του. Εν ολίγοις, ενώ φαινομενικά θα παραπέμπονται στο φυσικό δικαστή, οι όροι, οι απαιτήσεις και η διαδικασία της παραπομπής στη δικαιοσύνη, θα είναι τέτοια ώστε η όλη διάταξη να αυτοαναιρείται.
Άρθρο 30 για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας, σύμφωνα με την αναθεώρηση του οποίου, ο Πρόεδρος θα έπρεπε να ψηφίζεται για μία και μόνη 6ετή θητεία. Έτσι, κατά τον κ. Μητσοτάκη, “η συζήτηση για ανανέωση της παραμονής του στο αξίωμα δεν θα άνοιγε, κάθε τόσο, τον χορό των αντιπαραθέσεων. Και ο θεσμός θα έμενε μακριά από τις κομματικές σκοπιμότητες». Που σημαίνει ότι “ο δικός μας” ντενεκές θα μένει φορτωμένος στην καμπούρα του λαού για μία εξαετία ενώ ένας λαοπρόβλητος Πρόεδρος, όπως υπήρξε π.χ ο Κωστής Στεφανόπουλος, θα πρέπει να εγκαταλείψει στην εξαετία το αξίωμα χωρίς δικαίωμα επανεκλογής.
Άρθρο 90 για την εκλογή ηγεσίας της Δικαιοσύνης, όπου οι ανώτατοι δικαστικοί θα πρέπει να αφεθούν να ορίζουν μόνοι τους τους προέδρους των δύο Ανωτάτων Δικαστηρίων, ή, απλά, θα έπρεπε να καταλαμβάνει τη θέση ο εκάστοτε κατά σειράν αρχαιότερος, σε κάθε περίπτωση χωρίς οποιαδήποτε παρέμβαση της εκτελεστικής εξουσίας. Πέραν τούτου, ο δικαστικός θεσμός θα πρέπει να θωρακιστεί απέναντι στην εκτελεστική εξουσία με τη θέσπιση διάταξης σύμφωνα με την οποία, μετά τη συνταξιοδότηση, θα απαγορεύεται στους δικαστικούς λειτουργούς η κατάληψη οποιουδήποτε δημοσίου αξιώματος ή θέσης στον δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα.
Άρθρο 103 το οποίο αφορά στη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων και στο οποίο προβλέπεται ήδη ότι ο δημόσιος υπάλληλος μπορεί να παυθεί με απόφαση υπηρεσιακού (εν προκειμένω πειθαρχικού) συμβουλίου. Οι δε λόγοι οριστικής παύσης προβλέπονται στο Πειθαρχικό Δίκαιο και περιλαμβάνουν την παράβαση καθήκοντος (εγκλήματα του Ποινικού Κώδικα σχετικά με την υπηρεσία), την αδικαιολόγητη αποχή από τα καθήκοντα, την εξαιρετικώς σοβαρή απείθεια, την άρνηση του υπαλλήλου να συμμετάσχει στην αξιολόγηση ως αξιολογητής ή ως αξιολογούμενος. Προφανώς, ο απώτερος στόχος του κ. Μητσοτάκη είναι ο πειθαναγκασμός της δημόσιας διοίκησης να υπακούει τυφλά στην εκάστοτε εκτελεστική εξουσία. Η ανεξαρτησία και η ελεύθερη διατύπωση γνώμης των δημοσίων λειτουργών “πάει περίπατο” αφού η “αξιολόγηση” που ασφαλώς θα υπεισέλθει στο νέο άρθρο 103 δεν θα είναι “αγγλικού” τύπου.
Άρθρο 24 για την Προστασία του Περιβάλλοντος και την χωροταξία στο οποίο ο πρωθυπουργός μας υπενθύμισε τις περιβαλλοντικές του ευαισθησίες υπογραμμίζοντας πως δεν θα γίνουν εκπτώσεις από την ανάγκη προστασίας του περιβάλλοντος. Κατά τα άλλα, η ανεμογεννητρίωση της χώρας και κυρίως των δασών καλά κρατεί. Μήπως λοιπόν η αναθεώρηση του άρθρου δεν θα αποτελέσει παρά την νομική κατοχύρωση της αυθαιρεσίας στη διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος;
Να σημειωθεί πως αυτή η Βουλή θα είναι η προτείνουσα και όσα άρθρα συγκεντρώσουν πλειοψηφία 180 βουλευτών, θα μπορούν να αναθεωρηθούν από την επόμενη Βουλή με 151 «ναι». Όμως, όσα άρθρα περάσουν με πλειοψηφία από 151 έως 179 βουλευτές, θα χρειάζονται 180 θετικές ψήφους στην επόμενη Βουλή. Aυτά είναι τα τεχνικά χαρακτηριστικά. Πέραν αυτών όμως, υπάρχουν και οι αντιρρήσεις ουσίας επί των εξαγγελθέντων οι οποίες θα πρέπει ασφαλώς να μας προβληματίζουν.
Ποιες είναι γνήσιες και ποιες αποσκοπούν σε “ίδιον όφελος”; Δεν θα πρέπει να μας διαφεύγουν παράλληλα και “κρεσέντα” υποκρισίας από πλευράς συστημικής αντιπολίτευσης. Κορυφαίος ο κ. Βενιζέλος, συνταγματολόγος ο ίδιος, ο οποίος έσπευσε να παρατηρήσει ότι το Σύνταγμα είναι ο κώδικας των ηθικών κανόνων που διέπουν το κράτος και την κοινωνία, ξεχνώντας ότι αυτός υπήρξε ο εισηγητής του άρθ. 86 “περί ευθύνης” κι’ ότι ο ίδιος έχει κατακουρελιάσει τις συνταγματικές διατάξεις χρησιμοποιώντας τις ως ακορντεόν στην επιδίωξη των μικροκομματικών του συμφερόντων.
Η συνταγματική αναθεώρηση δεν είναι πολιτικό παίγνιο στα χέρια του εκάστοτε κυβερνώντος κόμματος ούτε κριός για την κοινωνική άλωση. Πρόκειται για μία ιδιαίτερα σοβαρή διαδικασία που αφορά άμεσα τους πολίτες, τη ζωή και τις δραστηριότητές τους. Οι πολίτες λοιπόν θα έπρεπε να κληθούν να δεχθούν ή να απορρίψουν μιά τέτοια διαδικασία και όχι αυτή να επαφίεται σε συγκυριακές κομματικές πλειοψηφίες και κατευθυνόμενους “δημοσίους διαλόγους”. Πότε επιτέλους θα δούμε δημοκρατία σ’ αυτή τη χώρα;
Θεόδωρος Καμαρινός
Διπλωματικός Σύμβουλος Προέδρου ΝΙΚΗΣ