Η Θράκη, η εσχατιά της Ελλάδας, συνεχίζει να βιώνει έναν απαράδεκτο σιδηροδρομικό αποκλεισμό που μετρά πάνω από πέντε χρόνια (από το καλοκαίρι του 2019), με την κατάσταση να επιδεινώνεται περαιτέρω μετά το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών. Ενώ η Ευρώπη σχεδιάζει τρένα υψηλών ταχυτήτων και ενισχύει τη διασυνοριακή της διασύνδεση, η δική μας ακριτική περιοχή παραμένει αποκομμένη από τη Θεσσαλονίκη και την υπόλοιπη χώρα. Οι όποιες αμαξοστοιχίες υπήρχαν, έχουν αντικατασταθεί από λεωφορεία.
Μια απλή ματιά στα δρομολόγια καταδεικνύει την απομόνωση: ένα ταξίδι από την Αλεξανδρούπολη στη Θεσσαλονίκη με το υφιστάμενο δίκτυο μπορεί να διαρκέσει περισσότερες από 15 ώρες, καθιστώντας τον σιδηρόδρομο πρακτικά άχρηστο για την επιβατική κίνηση. Επιπλέον, το κλείσιμο 34 εκδοτηρίων σε σταθμούς-κλειδιά της Θράκης, όπως η Δράμα, η Ξάνθη, η Κομοτηνή και η Αλεξανδρούπολη, ενισχύει την εικόνα της πλήρους απαξίωσης του δικτύου.
Δεν πρόκειται απλώς για ένα ζήτημα ταλαιπωρίας των πολιτών και των επισκεπτών. Πρόκειται για ένα εθνικό θέμα με πολλαπλές, κρίσιμες πτυχές.
Σε μια περιοχή με τόσο ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, η πλήρης λειτουργία ενός σύγχρονου σιδηροδρομικού άξονα αποτελεί πρωταρχικό στοιχείο εθνικής ασφάλειας. Η ταχεία μετακίνηση προσωπικού και υλικών, καθώς και η διατήρηση ισχυρών υποδομών σε κατάσταση πλήρους ετοιμότητας, είναι αδιαπραγμάτευτη. Το να αφήνουμε την περιοχή χωρίς σιδηρόδρομο ισοδυναμεί με πράξη παραίτησης από τη θωράκιση της εσχατιάς μας.
Η Θράκη έχει ανάγκη από ισχυρά αναπτυξιακά εργαλεία, με κεντρικό πυλώνα τα λιμάνια της. Τα λιμάνια της Αλεξανδρούπολης και της Καβάλας (Φίλιππος Β’), τα οποία έχουν στρατηγικό ρόλο για τη χώρα ως πύλες εισόδου προς τα Βαλκάνια και τη Μαύρη Θάλασσα (έργο Sea2Sea), αδυνατούν να αναπτύξουν το πλήρες δυναμικό τους στις εμπορευματικές μεταφορές. Το λιμάνι της Καβάλας δεν διαθέτει καν σιδηροδρομική πρόσβαση αυτή τη στιγμή ενώ το αντίστοιχο της Αλεξανδρούπολης, αν και συνδέεται με το δίκτυο, υποφέρει από την απαξίωση της γραμμής.
Οι καθυστερήσεις στη Σιδηροδρομική Εγνατία (σύνδεση Θεσσαλονίκης – Καβάλας – Ξάνθης – Αλεξανδρούπολης) είναι καταδικαστέες. Το τμήμα Νέα Καρβάλη – Τοξότες (σύνδεση του λιμανιού Καβάλας με το δίκτυο) έχει μεν εξασφαλίσει χρηματοδότηση 212 εκατ. ευρώ από τον Μηχανισμό CEF2, αλλά η ολοκλήρωσή του αναμένεται στο τέλος του 2028. Η πρόσφατη δε προσωρινή αναστολή της Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) για τη σύνδεση του λιμένα Καβάλας με το δίκτυο δημιουργεί σοβαρές ανησυχίες. Η κυβέρνηση οφείλει να εξηγήσει γιατί οι ευρωπαϊκοί πόροι δεν αξιοποιούνται ταχύτατα, με ορατά αποτελέσματα στο σύνολο του άξονα.
Ο αποκλεισμός επίσης επιδεινώνει τη δημογραφική αιμορραγία. Όταν οι νέοι άνθρωποι βλέπουν ότι η περιοχή τους δεν διαθέτει ούτε τις βασικές υποδομές, ωθούνται προς τα μεγάλα αστικά κέντρα. Ο σιδηρόδρομος είναι μέσο σύνδεσης, κινητικότητας και, εν τέλει, κοινωνικής ισότητας. Η έλλειψή του μετατρέπει τη Θράκη από ακριτική περιοχή σε αποκομμένη.
Η ΝΙΚΗ προτείνει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για την Θράκη, εντάσσοντάς την στον χάρτη της Περιφερειακής Αναγέννησης της χώρας. Απαιτούμε άμεσα:
1) Χρηματοδότηση και υλοποίηση της Σιδηροδρομικής Εγνατίας: Το έργο (σύνδεση Θεσσαλονίκης – Καβάλας – Ξάνθης – Αλεξανδρούπολης) πρέπει να ανακηρυχθεί εθνικό έργο ύψιστης προτεραιότητας, με αυστηρά χρονοδιαγράμματα και συνεχή κοινοβουλευτική εποπτεία για την άρση των γραφειοκρατικών και άλλων εμποδίων (όπως η πρόσφατη αναστολή της ΑΕΠΟ).
2) Κατεπείγουσα αναβάθμιση του υφιστάμενου δικτύου: Μέχρι την ολοκλήρωση των μεγάλων έργων, πρέπει να γίνει κατεπείγουσα αναβάθμιση των υφιστάμενων τμημάτων του δικτύου (π.χ. Δράμα-Αλεξανδρούπολη) ώστε να αρθεί ο αποκλεισμός και να επανέλθουν τα κανονικά δρομολόγια, με ταυτόχρονη εξασφάλιση της πλήρους ασφάλειας των μετακινήσεων και των υποδομών.
Η σιδηροδρομική διασύνδεση είναι ο βασικός καταλύτης για την οικονομική αναγέννηση της Θράκης. Με τη σύνδεση των λιμανιών της Αλεξανδρούπολης και της Καβάλας μέσω ενός σύγχρονου σιδηροδρόμου, η Θράκη μετατρέπεται από απλά ακριτική περιοχή σε πύλη εισόδου και εμπορικό κόμβο της Ελλάδας προς τη Βαλκανική και τον Εύξεινο Πόντο.
Αυτή η εξωστρέφεια θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας, θα ενισχύσει τις τοπικές επιχειρήσεις, και θα δώσει κίνητρο στους νέους να παραμείνουν και να δημιουργήσουν στον τόπο τους, θωρακίζοντας έτσι τη δημογραφική και εθνική μας άμυνα στην πιο ευαίσθητη περιοχή της πατρίδας μας.
Χριστόδουλος Μολύβας
Επικεφαλής της Θεματικής Ομάδας Ανάπτυξης & Επενδύσεων της ΝΙΚΗΣ