Η δραματική κατάσταση που επικρατεί σήμερα στον πρωτογενή τομέα της χώρας αποτυπώνεται με σαφήνεια στην επιστολή που απέστειλε ο Ελευθέριος Καφάτσος, Μέλος της Επιτροπής Αγροτικής Ανάπτυξης του Δήμου Δέλτα στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, προς τον πρόεδρο της ΝΙΚΗΣ, Δημήτρη Νατσιό. Πρόκειται για μια τεκμηριωμένη παρέμβαση που καταγράφει την οριακή κατάσταση στην οποία έχουν περιέλθει οι Έλληνες παραγωγοί, ειδικά με την ορυζοκαλλιέργεια, αλλά και συνολικά την αγροτική οικονομία.
Στην επιστολή παρουσιάζονται συγκεκριμένα στοιχεία που αναδεικνύουν το μέγεθος του προβλήματος, όπως οι εκατοντάδες χιλιάδες τόνοι αδιάθετου ρυζιού, η αδυναμία διάθεσης της παραγωγής και η ασφυκτική πίεση που δημιουργεί το αυξημένο κόστος παραγωγής. Παράλληλα, καταγράφεται η μαζική εγκατάλειψη του αγροτικού επαγγέλματος, με δεκάδες χιλιάδες παραγωγούς να αποχωρούν μέσα σε ένα μόλις έτος, γεγονός που εντείνει τον κίνδυνο ερημοποίησης της υπαίθρου και αποδυνάμωσης της εγχώριας παραγωγής.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης, καθώς και στις αυξήσεις τιμών που αναμένεται να επηρεάσουν άμεσα τον Έλληνα καταναλωτή το επόμενο διάστημα. Μέσα από την επιστολή διατυπώνεται ένα συνεκτικό πλαίσιο προτάσεων για άμεσες παρεμβάσεις, με στόχο τη στήριξη των παραγωγών, τη διασφάλιση της επισιτιστικής επάρκειας και τη σταθεροποίηση της αγοράς.
Η παρέμβαση αυτή αποτελεί μια ξεκάθαρη αποτύπωση της πραγματικότητας που βιώνει σήμερα η ελληνική ύπαιθρος. Διαβάστε την παρακάτω:
Παρασκευή 27 Μαρτίου
Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε
κ. Δημήτριε Νατσιέ
Κατόπιν επικοινωνίας που προηγήθηκε και με άλλες παραγωγικές δυνάμεις και τάξεις αλλά και με αγροδιατροφικές και συνεταιριστικές ενώσεις στις κυριότερες αγροτικές περιφέρειες της Ελλάδας, προέκυψαν συμπεράσματα για συγκεκριμένα αγροτικά ζητήματα για τα οποία πρέπει να σας ενημερώσω αναλυτικά για την οριακή κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει ο πρωτογενής τομέας της χώρας μας, με επίκεντρο την ορυζοκαλλιέργεια, αλλά και για το πρωτοφανές κύμα εγκατάλειψης της αγροτικής παραγωγής που αποτυπώνεται πλέον στα επίσημα στοιχεία.
Η ελληνική ρυζοκαλλιέργεια έχει παρέλθει σε δρόμο χωρίς επιστροφή οριστικά, καθώς ύστερα και με την τελευταία ενημέρωση από τους συνεταιρισμούς δυτικής Θεσσαλονίκης (Χαλάστρα-Μάλγαρα) αλλά και Σερρών (Βαμβακιά) προέκυψαν τα εξής στοιχεία:
- 4.000 τόνοι ρυζιού παραμένουν αδιάθετοι στις Σέρρες, ποσότητα που αντιστοιχεί σε παραγωγή περίπου 40–50 μεγάλων εκμεταλλεύσεων.
- 200.000 τόνοι αδιάθετοι στη Θεσσαλονίκη, δηλαδή 50 φορές μεγαλύτερη ποσότητα από αυτή των Σερρών.
- Συνολικά, 204.000 τόνοι ρυζιού παραμένουν στα «αζήτητα», ποσότητα που αντιστοιχεί σε ποσοστό άνω του 30% της ετήσιας ελληνικής παραγωγής (με βάση τα μέχρι τώρα στοιχεία).
Αυτό σημαίνει ότι 1 στους 3 τόνους ελληνικού ρυζιού δεν βρίσκει αγοραστή, οδηγώντας κάθε μέρα που περνάει όλο και περισσότερους αγρότες σε ακόμη μεγαλύτερο χρέος (αδυναμία έναρξης νέας καλλιεργητικής περιόδου, αδυναμία αποπληρωμής οικονομικών υποχρεώσεων αγροεφόδια-μισθοί-ενοικιαστήρια και αδυναμία εν τέλει βιοπορισμού) και ορισμένους προς εγκατάλειψη οριστική του τομέα αλλά και ολόκληρου του επαγγέλματος (ήδη απελευθερώθηκαν άνω των 50.000 στρεμμάτων παραγωγής σε σχέση με πέρυσι λόγω του κόστους παραγωγής και της έλλειψης οικονομικής ρευστότητας λόγω αδιάθετου προϊόντος).
Δεδομένης της ιδιαιτερότητας αυτής της καλλιέργειας («βαριά χώματα» λόγω της υπερβολικής απαίτησης του ρυζιού σε νερό), δεν υπάρχει δυνατότητα εναλλακτικής καλλιέργειας και λαμβάνοντας υπόψη ότι αυτές οι 2 γεωγραφικές περιφέρειες καλύπτουν το 80% της συνολικής ορυζοκαλλιέργειας σε όλη την Ελλάδα, η εγκατάλειψη αυτών των εκτάσεων θα επιφέρει:
• απώλεια εισοδήματος για χιλιάδες οικογένειες (400–500 ορυζοκαλλιεργητές συνολικά στο σύνολο Κεντρικής Μακεδονίας),
• ερημοποίηση ολόκληρων περιοχών (240.000 στρέμματα, σχεδόν 80%, βρίσκονται στην Κεντρική Μακεδονία),
• σοβαρές περιβαλλοντικές επιπτώσεις, καθώς οι ορυζώνες λειτουργούν ως υγροτοπικά οικοσυστήματα υψηλής βιοποικιλότητας (Συνθήκη Ραμσάρ στο Δέλτα Αξιού–Λουδία–Αλιάκμονα για προστασία υδροβιότοπων).
Με βάση όλα τα παραπάνω, σας παραθέτω και θεωρώ αναγκαίο να τεθούν στη Βουλή συγκεκριμένα μέτρα, τα οποία συνοψίζονται ως εξής:
• Να επανεξεταστεί ο μηχανισμός αυτόματης προστασίας, ώστε να ενεργοποιείται άμεσα όταν οι εισαγωγές ρυζιού ξεπερνούν τα ανεκτά επίπεδα και προκαλούν διαταραχές στην ευρωπαϊκή αγορά.
• Να εφαρμοστεί πλήρως η αρχή της ισοτιμίας στους κανόνες παραγωγής, διασφαλίζοντας ότι τα προϊόντα που εισέρχονται στην ΕΕ συμμορφώνονται με αντίστοιχα περιβαλλοντικά και κοινωνικά πρότυπα με αυτά που υποχρεώνονται να τηρούν οι Ευρωπαίοι παραγωγοί.
• Να χαρακτηριστεί το ρύζι ως προϊόν υψηλής ευαισθησίας στις διεθνείς εμπορικές συμφωνίες, με ταυτόχρονη ενίσχυση των ελέγχων στις εισαγωγές, ώστε να προστατευθεί αποτελεσματικά η ευρωπαϊκή και ελληνική παραγωγή.
Έπειτα και με τις τελευταίες ενημερώσεις που προέκυψαν από τις εταιρίες παραγωγής πολλαπλασιαστικού υλικού (φυτώρια, αγροτικά ινστιτούτα, γεωτεχνικοί οργανισμοί και επιμελητήρια), καθώς και από παράγοντες της αγοράς (αγροτικοί συνεταιρισμοί, κεντρικές αγορές Θεσσαλονίκης και Ρέντη) και λαμβάνοντας υπόψη και τις νέες ανατιμήσεις στην ενέργεια λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή, θεωρούμε οι παραγωγοί όλων των αγροτικών κλάδων αδύνατο να εισέλθουμε σε καθεστώς νέας καλλιεργητικής περιόδου για το 2026 αξιοποιώντας όλο το στρεμματικό δυναμικό, γεγονός που θα οδηγήσει σε περιορισμένη εγχώρια παραγωγή και καθεστώς ανατιμήσεων για τα νέα παραγόμενα προϊόντα.
Πιο συγκεκριμένα, οι παραγωγοί του κλάδου των κηπευτικών που ειδικεύομαι και εγώ προσωπικώς, σας μεταφέρουμε μια εικόνα με τις ενδεικτικές τιμές των παραγόμενων προϊόντων που θα αντικρύσει ο Έλληνας καταναλωτής στο λιανικό εμπόριο για άνοιξη – καλοκαίρι (λαϊκές αγορές – super market), όπως προκύψουν από τη νέα καλλιεργητική περίοδο με κόστος πετρελαίου στα 2,1 ευρώ το λίτρο:
Τομάτες: 3 – 4 ευρώ το κιλό μέχρι Ιούνιο / 2 – 2,5 ευρώ το κιλό για Ιούλιο – Αύγουστο (1 – 1,5 ευρώ το 2025)
Πιπέρια: 3,5 – 4 ευρώ το κιλό μέχρι Ιούνιο / 2 – 2,5 ευρώ το κιλό Ιούλιο – Αύγουστο (1 – 1,5 ευρώ το 2025)
Μελιτζάνες: 3 – 4 ευρώ το κιλό μέχρι Ιούνιο / 2 ευρώ το κιλό Ιούλιο – Αύγουστο (1 – 1,5 ευρώ το 2025)
Μαρούλια: 2,5 – 3 ευρώ το κιλό μέχρι Πάσχα / 2 ευρώ το κιλό από Μάιο και έπειτα (1 – 1,5 ευρώ το 2025)
Συνυπολογίζοντας ότι ο Έλληνας παραγωγός συνεχίζει να καλλιεργεί μέχρι και το φθινόπωρο, σε συνδυασμό με το σενάριο συνέχισης του πολέμου στη Μέση Ανατολή και την περαιτέρω ενεργειακή κρίση, καθώς και τα ανεπαρκή μέτρα στήριξης της κυβέρνησης στον πρωτογενή τομέα και τις εξαγγελίες της, θεωρούμε ότι οι ανατιμήσεις θα είναι μόνιμες και μεγαλύτερες.
κ. Πρόεδρε
Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το δ’ τρίμηνο του 2025 αποτυπώνουν μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης:
• 75.900 άτομα εγκατέλειψαν οριστικά τα αγροτικά επαγγέλματα μέσα σε έναν χρόνο. Αυτό αντιστοιχεί σε 21% του συνόλου των απασχολούμενων του προηγούμενου έτους.
• Μείωση 18,5% στην απασχόληση ειδικευμένων γεωργών, κτηνοτρόφων, δασοκόμων και αλιέων.
• Ο συνολικός αριθμός απασχολούμενων στον αγροτικό τομέα έπεσε στις 333.600, από 409.500 το 2024. Δηλαδή 75.900 λιγότεροι εργαζόμενοι.
• Για πολλούς, το «μοντέλο επιβίωσης» είναι πλέον 7 μήνες στον τουρισμό και 5 μήνες με το ταμείο ανεργίας.
Η ελληνική παραγωγή δεν βρίσκεται αλλά ΕΙΝΑΙ πλέον σε φθίνουσα πορεία.
Βρισκόμαστε σε επικίνδυνο σημείο όπου έχουν ξεπεραστεί τα όρια και οι κόκκινες γραμμές και η κατάσταση οδηγεί στον αφανισμό. Προτείνουμε ως Έλληνες παραγωγοί όλων των βαθμίδων και κλάδων μια ΑΜΕΣΗ δέσμη μέτρων για να αποτραπεί η καταστροφή που εξελίσσεται αυτήν τη στιγμή εις βάρος του Έλληνα παραγωγού, του Έλληνα καταναλωτή και της ελληνικής υπαίθρου.
• Θεσμοθέτηση νόμου για την άμεση κατάργηση της διπλής φορολόγησης στο αγροτικό πετρέλαιο κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης και του πολέμου στη Μέση Ανατολή, καθώς και πρόβλεψη μόνιμου πλαισίου αφορολόγητου αγροτικού πετρελαίου μετά την αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών. Τα πρόσφατα κυβερνητικά μέτρα (fuel pass 50€) είναι προσωρινά και ΔΕΝ επαρκούν για την ανατροπή της κατάστασης σε συνθήκες πολέμου, ενεργειακής αστάθειας και υψηλού κόστους παραγωγής. Το πετρέλαιο αποτελεί το «αίμα» της αγροτικής παραγωγής και τα υφιστάμενα μέτρα οδηγούν τον κλάδο σε συνεχή επιβάρυνση εν μέσω διεθνών κρίσεων.
• Θεσμοθέτηση ειδικού νόμου για την άμεση επαναλειτουργία και αξιοποίηση των λιγνιτικών μονάδων της ΔΕΗ, με στόχο τη μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας για τον πρωτογενή τομέα. Παράλληλα, δημιουργία μόνιμου θεσμικού πλαισίου που θα διασφαλίζει σταθερό και προσιτό αγροτικό τιμολόγιο ρεύματος, ανεξάρτητα από τις διεθνείς διακυμάνσεις και τις κρίσεις στην αγορά ενέργειας. Η χώρα διαθέτει σημαντικά αποθέματα λιγνίτη με δυνατότητα κάλυψης ενεργειακών αναγκών σε βάθος χρόνου και η αξιοποίησή τους αποτελεί κρίσιμο μέτρο για τη βιωσιμότητα του αγροτικού τομέα.
• Θεσμοθέτηση ειδικού εθνικού πλαισίου ελέγχου και ρήτρας διασφάλισης για τα εισαγόμενα αγροτικά προϊόντα, με στόχο την προστασία της δημόσιας υγείας και της εγχώριας παραγωγής. Η αξιοποίηση των προβλέψεων του ευρωπαϊκού δικαίου επιτρέπει παρεκκλίσεις σε περιπτώσεις κινδύνου για την υγεία ή σοβαρής διατάραξης της αγοράς. Το πλαίσιο θα περιλαμβάνει αυστηρούς ελέγχους για υπολείμματα μη εγκεκριμένων φυτοφαρμάκων, υποχρεωτική ιχνηλασιμότητα, ενισχυμένους τελωνειακούς ελέγχους και δυνατότητα προσωρινής αναστολής εισαγωγών από χώρες που δεν συμμορφώνονται με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται ότι τα ελληνικά προϊόντα δεν εκτίθενται σε αθέμιτο ανταγωνισμό από χαμηλότερης ποιότητας εισαγωγές και αντιμετωπίζεται το φαινόμενο της «μίξης» εισαγόμενων με ελληνικά προϊόντα.
• Θεσμοθέτηση ειδικού εθνικού προγράμματος στρατηγικής ενίσχυσης των καλλιεργειών και αγροτικών προϊόντων που παρουσιάζουν υψηλές ανατιμήσεις και αποτελούν βασικά αγαθά για τους καταναλωτές. Το πρόγραμμα θα περιλαμβάνει στοχευμένες επιδοτήσεις παραγωγής και ενίσχυση εισροών, όπως λιπάσματα, σπόρους και άρδευση, ώστε να μειωθεί το κόστος παραγωγής και να ενισχυθεί η εγχώρια προσφορά. Τα πρόσφατα μέτρα, όπως η επιδότηση 15% στα λιπάσματα, είναι προσωρινά και ΔΕΝ επαρκούν για την αντιμετώπιση των αυξήσεων κόστους σε συνθήκες ενεργειακής αστάθειας.
• Θεσμοθέτηση εθνικής πρωτοβουλίας για τη διεκδίκηση και εφαρμογή ειδικού ευρωπαϊκού κονδυλίου, αξιοποιώντας υφιστάμενα εργαλεία όπως ο μηχανισμός Market Stability Reserve (MSR – Αποθεματικό Σταθερότητας της Αγοράς). Ο μηχανισμός αυτός μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο εξισορρόπησης, απορροφώντας μέρος των ανατιμήσεων μέσω συμψηφισμών στην παραγωγή και τη διακίνηση, ώστε να περιορίζεται η μετακύλιση των αυξήσεων στον καταναλωτή. Η ενεργοποίηση ενός τέτοιου εργαλείου καθίσταται αναγκαία λόγω των συνθηκών ενεργειακής αστάθειας και των αυξημένων πιέσεων στην αγορά.
Κύριε Πρόεδρε,
Η κατάσταση στον πρωτογενή τομέα έχει ξεπεράσει τα όρια της αντοχής. Οι ρυζοκαλλιεργητές και οι αγροτικές κοινότητες βρίσκονται αντιμέτωποι με μια πραγματικότητα που δεν επιτρέπει αναβολές.
Οι προτάσεις που σας καταθέτουμε είναι τεκμηριωμένες και άμεσα εφαρμόσιμες. Σας καλούμε να τις παρουσιάσετε στη Βουλή, ώστε να αναδειχθούν τα πραγματικά προβλήματα και να διεκδικηθούν λύσεις.
Η ΝΙΚΗ και εσείς προσωπικά, κύριε Νατσιέ, έχετε τη δυνατότητα να σταθείτε στο ύψος της συγκυρίας. Να εκφράσετε τη φωνή των ανθρώπων της ελληνικής γης και να καταθέσετε μια πολιτική πρόταση ουσίας.
Το μήνυμα που μεταφέρω από συναδέλφους παραγωγούς ενταγμένων και μη στην ΠΕΜ είναι σαφές: Είμαστε μαζί σας, θα αγωνιστούμε στο πλευρό σας και η ΝΙΚΗ θα επικρατήσει.
Τώρα είναι η στιγμή. Για τους παραγωγούς. Για την ελληνική γη. Για την πατρίδα.
Με εκτίμηση,
Ελευθέριος Καφάτσος
Μέλος Επιτροπής Αγροτικής Ανάπτυξης Δήμου Δέλτα
Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας