Οι απευθείας αναθέσεις στη δημόσια διοίκηση έχουν μετατραπεί σε σταθερή πρακτική, με μεγάλα ποσά να κατευθύνονται χωρίς διαγωνισμό, εγείροντας αμφιβολίες για την ορθή χρήση του δημοσίου χρήματος. Από το 2020 έως τον Οκτώβριο του 2025 υπογράφηκαν συνολικά 1.374.580 συμβάσεις αξίας 77,412 δισ. ευρώ, εκ των οποίων οι 993.089 συμβάσεις, αξίας 12,701 δισ. ευρώ, έγιναν με απευθείας ανάθεση. Την ίδια περίοδο, μόνο 8 δισ. ευρώ δόθηκαν σε αναθέσεις μέσω διαγωνισμού με έναν συμμετέχοντα, καταδεικνύοντας τη σημαντική υπεροχή των απευθείας αναθέσεων.
Οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης και οι δημόσιοι φορείς συχνά χρησιμοποιούν το όριο των 30.000 ευρώ για να παρακάμπτουν τις διαδικασίες διαγωνισμού. Το πρώτο εξάμηνο του 2024, από 108.776 συμβάσεις, οι 80.835 ήταν απευθείας, συνολικής αξίας 1,23 δισ. ευρώ. Το 2023, από 252.799 συμβάσεις, οι 184.757 έγιναν απευθείας, ποσοστό 73%. Τα στοιχεία καταδεικνύουν σταθερή αύξηση της χρήσης αυτής της διαδικασίας τα τελευταία χρόνια.
Η συγκέντρωση συμβάσεων σε περιορισμένο αριθμό φορέων επηρεάζει τη λειτουργία και την ταχύτητα υλοποίησης έργων, δημιουργεί πρόσθετο δημοσιονομικό βάρος και περιορίζει τον ανταγωνισμό. Το πρόγραμμα ΑΙΓΙΣ για την προμήθεια πυροσβεστικών μέσων, προϋπολογισμού 2,1 δισ. ευρώ, καθυστέρησε λόγω της άρνησης χρηματοδότησης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για έργα που υλοποιούνταν με απευθείας αναθέσεις.
Πρόσφατη ανάθεση ύψους 7,886 εκατ. ευρώ για καμπάνια ενημέρωσης αποδήμων δόθηκε σε μία μόνο εταιρεία, με 4,979 εκατ. ευρώ να κατευθύνονται στην ίδια εταιρεία που είχε προηγουμένως λάβει ανάθεση μέσω διαγωνισμού με μικρή διαφορά προσφορών. Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνει τη συσσώρευση δημόσιου χρήματος σε περιορισμένο αριθμό φορέων.
Η χρήση κατεπειγόντων διαδικασιών για έργα μεγάλης κλίμακας, όπως τα έργα ύδρευσης και άρδευσης της Αθήνας ύψους 2,5 δισ. ευρώ, πραγματοποιείται συχνά χωρίς την τήρηση των απαιτούμενων περιβαλλοντικών διαδικασιών και χωρίς την υλοποίηση των προβλεπόμενων διαρθρωτικών παρεμβάσεων. Με εντολή του ΣτΕ, η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ περιήλθαν από το Υπερταμείο στο Δημόσιο με καταβολή άνω των 600 εκατ. ευρώ, ενώ η χρηματοδότηση έργων δόθηκε σε ιδιωτικές εταιρείες αντί για άμεση ανάληψη από το Δημόσιο, δημιουργώντας μορφή έμμεσης ιδιωτικοποίησης.
Η ΝΙΚΗ έχει παρέμβει με σειρά δράσεων και προτάσεων για τη διαφάνεια και τη λογοδοσία στις δημόσιες συμβάσεις. Ζητά άμεσο έλεγχο και αιτιολόγηση κάθε απευθείας ανάθεσης, με εφαρμογή διαφανών διαδικασιών και υπεύθυνη διαχείριση του δημοσίου χρήματος. Υπογραμμίζει την ανάγκη τήρησης των διαδικασιών όπως τις ορίζει η Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων, η οποία παρέχει και σχετική ερμηνεία των κανόνων συμμόρφωσης, καθώς και τη στρατηγική αξιοποίηση της Εθνικής Αρχής για τις Δημόσιες Συμβάσεις. Παράλληλα, προτείνεται η ενσωμάτωση των συστάσεων του ΟΟΣΑ, ώστε να διασφαλίζεται πλήρως ο ανταγωνισμός και η ορθή διαχείριση δημόσιου χρήματος.
Η κατάχρηση των απευθείας αναθέσεων πρέπει να σταματήσει άμεσα. Η συγκέντρωση δημοσίου χρήματος σε λίγους φορείς, η παράκαμψη των διαγωνισμών και η περιορισμένη «καθαρότητα», έχουν φέρει τη δημόσια διοίκηση και συνολικά το κράτος σε αδιέξοδο. Οι πολίτες δεν μπορούν πλέον να χρηματοδοτούν την αναποτελεσματικότητα και την αδιαφάνεια γι’ αυτό και χρειάζεται άμεσα αυστηρός έλεγχος και η εφαρμογή των νόμιμων κανόνων!
Κοινοβουλευτικές ερωτήσεις της ΝΙΚΗΣ για το σκάνδαλο ΑΙΓΙΣ:
1)-https://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/c0d5184d-7550-4265-8e0b-078e1bc7375a/13029249.pdf
2)-https://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/c0d5184d-7550-4265-8e0b-078e1bc7375a/12425014.pdf
3)-https://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/c0d5184d-7550-4265-8e0b-078e1bc7375a/13111213.pdf
Σχετικοί σύνδεσμοι που έχει δημοσιεύσει η ΝΙΚΗ για τα σκάνδαλα ύδρευσης:
1)-https://nikh.gr/to-kyvernitiko-schedio-kerdoskopias-gia-to-nero/
2)-https://nikh.gr/i-ellada-chreiazetai-ena-apokentromeno-ethniko-schedio-gia-to-nero/
3)-https://nikh.gr/dialyoun-tis-deua-gia-na-ekmetalleutoun-to-nero-oi-idiotes/
4)-https://nikh.gr/klimatike-allage-kai-emporeumatopoiese-tou-nerou/