Ο ευρωβουλευτής της ΝΙΚΗΣ Νικόλαος Αναδιώτης αναδεικνύει δύο κρίσιμες προκλήσεις για την ελληνική και ευρωπαϊκή Παιδεία, την υποχώρηση των μαθησιακών επιδόσεων και τα αυξανόμενα οικονομικά εμπόδια που δυσκολεύουν την πρόσβαση των νέων στις σπουδές.
Σε άρθρο του στην εφημερίδα «δημοκρατία» επισημαίνει ότι η οικονομική κατάσταση μιας οικογένειας δεν μπορεί να καθορίζει τις μορφωτικές ευκαιρίες ενός παιδιού και τονίζει την ανάγκη για άμεσες παρεμβάσεις, πριν οι συνέπειες για την εκπαίδευση γίνουν μη αναστρέψιμες.
Γράφει συγκεκριμένα:
«Περίπου 400 επιτυχόντες δεν εγγράφηκαν φέτος στο Πανεπιστήμιο Πατρών, σύμφωνα με τον πρύτανή του. Ανάμεσά τους, εννέα στην Ιατρική, έντεκα στη Φαρμακευτική και είκοσι δύο στο Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών. Ο πρύτανης ανέδειξε, μεταξύ άλλων, τις οικονομικές δυσκολίες, τα ακριβά ενοίκια και το κόστος μετακίνησης. Δεν γνωρίζουμε ακριβώς τον λόγο κάθε μη εγγραφής. Η προειδοποίηση, όμως, για τα οικονομικά εμπόδια στις σπουδές είναι σαφής και ξεκάθαρη.
Πίσω από κάθε τέτοιο εμπόδιο βρίσκεται μία οικογένεια που κάνει τον προϋπολογισμό της και προσπαθεί να κόψει από παντού, για να καταφέρει να σπουδάσει το παιδί ή τα παιδιά της. Αλλά, δυστυχώς, όχι μόνο δεν περισσεύουν χρήματα για τις σπουδές των παιδιών, αλλά περισσεύει μήνας από τη μισθοδοσία των γονέων.
Ένα παιδί μπορεί να πέρασε τις εξετάσεις, αλλά αυτό δεν αρκεί για να καθίσει στα πανεπιστημιακά έδρανα. Το ενοίκιο, το ρεύμα, το φαγητό και τα εισιτήρια αποτελούν εμπόδιο για τις σπουδές του. Η πρόσβαση στην ήδη υποβαθμισμένη δημόσια εκπαίδευση κρίνεται έτσι ξεκάθαρα και από το οικογενειακό εισόδημα.
Δεν είναι, όμως, μόνο αυτό το πρόβλημα στην εκπαίδευση. Τα αποτελέσματα της PISA 2025, που δημοσιεύτηκαν στις 8 Σεπτεμβρίου, προσθέτουν έναν ακόμη λόγο ανησυχίας. Σύμφωνα με την παρουσίαση του Υπουργείου Παιδείας, στην Ελλάδα οι επιδόσεις υποχώρησαν κατά δεκαέξι μονάδες στην κατανόηση κειμένου, έξι στα μαθηματικά και επτά στις φυσικές επιστήμες. Στην Ε.Ε. οι αντίστοιχες μειώσεις ήταν δεκαοκτώ, δώδεκα και πέντε μονάδες και οι επιδόσεις συνεχώς χειροτερεύουν.
Διαπιστώνουμε ότι οι μαθητές στερούνται βασικών γνώσεων. Οι αιτίες του προβλήματος είναι, λίγο πολύ, γνωστές. Απ’ ό,τι φαίνεται, όμως, οι κυβερνήσεις στα κράτη της Ε.Ε. δεν φαίνεται να διαθέτουν τη βούληση να αντιστρέψουν την κατάσταση.
Η Ευρώπη αντιμετωπίζει, λοιπόν, δύο σοβαρές προκλήσεις: υποχώρηση των μαθησιακών επιδόσεων και οικονομικά εμπόδια στην πρόσβαση στις σπουδές. Πρόκειται για διαφορετικά, φαινομενικά, προβλήματα, τα οποία όμως συναντιούνται στην ίδια υποχρέωση, δηλαδή να προσφέρουμε σε κάθε παιδί ουσιαστικές ευκαιρίες.
Η ακρίβεια στη στέγη, την ενέργεια, τα τρόφιμα και τις μετακινήσεις πιέζει τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, το 2025 το 26,4% του πληθυσμού στην Ελλάδα ζούσε σε νοικοκυριά που δαπανούσαν πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στέγαση, έναντι 7,7% στην Ε.Ε. Ακόμη και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έχει αναγνωρίσει ότι φοιτητές εγκαταλείπουν τις σπουδές, επειδή δεν μπορούν να πληρώσουν το ενοίκιο.
Είναι γεγονός ότι υπάρχει ισχυρή σύνδεση της κοινωνικοοικονομικής θέσης με τις μαθησιακές επιδόσεις. Δημόσια Παιδεία σημαίνει να μπορείς να κατακτήσεις τη γνώση και να ολοκληρώσεις τις σπουδές σου. Το πορτοφόλι της οικογένειας δεν πρέπει να αποτελεί εμπόδιο σε αυτά.
Τα καμπανάκια ηχούν απειλητικά για το μέλλον της εκπαίδευσης και αν δεν πάρουμε άμεσα μέτρα, η κατάσταση θα είναι μη αναστρέψιμη.»
Νικόλαος Αναδιώτης
Ευρωβουλευτής
Ανεξάρτητο Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
Δημοκρατικό Πατριωτικό Λαϊκό Κίνημα «ΝΙΚΗ»