Η Ρωµιοσύνη εν’ φυλή συνότζιαιρη του κόσµου
Κανένας δεν ευρέθηκεν γιά να την ηξηλείψει,
κανένας, γιατί σσέπει την πού τα ’ψη ο Θεός µου.
Η Ρωµιοσύνη εν’ να χαθει, όντας ο κόσµος λείψει!
Βασίλης Μιχαηλίδης
Αυτά τα αθάνατα και ανδρεία λόγια βάζει ο ποιητής στο στόµα του εθνοµάρτυρος αρχιεπισκόπου Κύπρου Κυπριανού, να λέει στους Τούρκους, λίγο πριν τον απαγχονίσουν στην Λευκωσία. Μαζί του αποκεφαλίζονται τρεις µητροπολίτες, ο Πάφου Χρύσανθος, ο Κιτίου Μελέτιος, ο Κυρηνείας Λαυρέντιος και εκατοντάδες άλλοι κληρικοί, ηγούμενοι µονών, προύχοντες της νήσου, ως αντίποινα για την Εθνική Επανάσταση του ’21. Κατά τα άλλα -σύμφωνα µε τούς γνωστούς διανοούμενους του συρµού, εκκλησιοµάχους- η εκκλησία στάθηκε αρνητική στον αγώνα. Όσοι ασχολούνται µε την ιστορία µας, γνωρίζουν ότι όλοι οι κατακτητές, τούς πρώτους πού κρεµούσαν ήταν οι παπάδες. Εκείνοι γνώριζαν και γνωρίζουν ότι τα λάβαρα της αντίστασης και της επανάστασης τα κρατάει, σέ τούτη την πατρίδα, το τιμημένο ράσο.
Εβδομήντα χρόνια συμπληρώθηκαν φέτος από τον επικό εκείνον αγώνα κατά της Αγγλοκρατίας στην Κύπρο. 1η Απριλίου του 1955. Δεκάδες εκρήξεις συγκλονίζουν τη Λευκωσία, σημαίνοντας την έναρξη του απελευθερωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ (Εθνική Οργάνωση Κυπρίων Αγωνιστών). Στην προκήρυξη, την οποία υπογράφει ο αρχηγός της Διγενής (ψευδώνυμο του γενναίου στρατηγού Γεωργίου Γρίβα, Κυπρίου στην καταγωγή), διαβάζουμε: Με την βοήθεια του Θεού, με πίστη εις τον τίμιον αγώνα μας, με την συμπαράσταση ολοκλήρου του Ελληνισμού και με την βοήθεια των Κυπρίων αναλαμβάνουμε τον αγώνα για την αποτίναξη του αγγλικού ζυγού, με σύνθημα εκείνο, το οποίον μας κατέλιπαν οι πρόγονοί μας ως ιερά παρακαταθήκη. Ή ΤΑΝ Ή ΕΠΙ ΤΑΣ».
Μια χούφτα απόλεμα παιδιά, τα περισσότερα από τα Κατηχητικά Σχολεία της Κύπρου, πιάνουν τα λιανοντούφεκα και γονατίζουν και εξευτελίζουν για τέσσερα χρόνια την υπερφίαλη Βρετανική Αυτοκρατορία. Σαράντα χιλιάδες στρατό παρέταξαν οι Άγγλοι, φυλακίσεις, εξορίες, τρομοκρατία στο νησί.. και όμως έτρεμαν και την σκιά τους!
«Να πούμε ότι ο αγώνας της ΕΟΚΑ είναι ο ηρωικότερος αγώνας της ελληνικής ιστορίας. Ο ηρωισμός σ’ όλες τις δοξασμένες στιγμές της ελληνικής ιστορίας είναι ένας. Και στους άλλους λαούς ο ηρωισμός είναι ένας. Όμως ο ηρωισμός των αγωνιστών της ΕΟΚΑ έχει ειδοποιό διαφορά, γιατί αποτελεί τη συνισταμένη όλων των ηρωισμών της ελληνικής ιστορίας. Ο αγώνας της ΕΟΚΑ είναι ο ελληνικότερος αγώνας της ελληνικής ιστορίας. Σε κανένα άλλο αγώνα δεν έγινε έμπρακτο βίωμα όλη η ιστορία της Ελλάδος. Οι αγωνιστές κατακυρώνουν την ταυτότητά τους, πραγματοποιώντας την ελληνική ιστορία. Κάνουν ό,τι έκαναν οι Έλληνες. Δεν θέλουν να παρεκκλίνουν ούτε κατά «ιώτα εν». Είναι Έλληνες οικουμενικοί. Όλα είναι δικά τους: το «μολών λαβέ», το «ή ταν ή επί τας», ο Παρθενών, η ορθόδοξη πίστη του Χριστού, η Αγία Σοφία, ο δικέφαλος αετός, η ελληνική σημαία, η ελληνική δάφνη, ο εθνικός ύμνος, ο ελληνικός θάνατος.
Γρηγόρης Αυξεντίου, Κυριάκος Μάτσης, Μιχαήλ Καραολής, Μάρκος Δράκος, Στέλιος Μαυρομάτης, Ανδρέας Ζάκος, Μιχαήλ Κουτσόφτας, Ανδρέας Παναγίδης και άλλοι πολλοί ήρωες, δικοί μας Έλληνες της Κύπρου, που κοσμούν το Συναξάρι του Γένους.
Πριν από 29 χρόνια, στην Κύπρο, σέ κάποιο σημείο της «νεκρής ζώνης» πέφτει νεκρός από σφαίρες άνανδρων Τούρκων ένα 26χρονο παλληκάρι, ο Σολωμός Σπύρου Σολωμός. Σκαρφάλωνε άοπλος στον ιστό, για να κατεβάσει το κατοχικό σύμβολο του ψεύδους και του αίματος: την «τουρκοκυπριακή σημαία». Εκεί τον βρήκε το βόλι… Και το ηρωικό ελληνόπουλο – πού είχε ίδιο και τό όνομα και το επίθετο µε τον ποιητή πού έγραψε τον «Ύμνο εις την Ελευθερία»! – πέρασε ελεύθερα στην αθανασία!
Πήγαν μετά από μέρες στον πατέρα του ήρωα, για να του προσφέρουν οικονομική ενίσχυση, εκ μέρους της Βουλής των Ελλήνων. Αρνιόταν πεισματικά, όντας φτωχός μα περήφανος. Πείστηκε, όταν του είπαν πως δεν έπρεπε να προσβάλει τους εκπροσώπους του ελληνικού λαού, γιατί ήθελαν μόνο να τιμήσουν τον ήρωα γιο τους. Μόλις πήρε την επιταγή, την κατέθεσε αμέσως στο Ταμείο Άμυνας της Κύπρου. Όταν τον ρώτησαν, γιατί το έκανε, απάντησε ο λεβεντόγερος. «Τι νόμισαν, ότι θα έτρωγα εγώ από το αίμα του παιδιού μου; Φαντάζεστε να πήγαιναν στον Πιερή Αυξεντίου με μια επιταγή και του λέγαν: «Αυτά είναι για τη θυσία του γιού σου»; Θα τους σκότωνε!»
Τον Μάρτιο του 1957, οι Άγγλοι δολοφόνοι και κατακτητές, καλούν τον Πιερή Αυξεντίου – τον πατέρα του Γρηγόρη Αυξεντίου, του θρυλικού αητού του Μαχαιρά – στις Κεντρικές Φυλακές της Λευκωσίας, για να αναγνωρίσει τον νεκρό γιο του. (Στις 3 Μαρτίου μια ολόκληρη ταξιαρχία πεζικού των Άγγλων – 5.000 στρατιώτες – επί 10 ολόκληρες ώρες έδωσε μάχη με τον 29χρονο υπαρχηγό της ΕΟΚΑ Γρηγόρη Αυξεντίου. Μπροστά στο αλύγιστο θάρρος του, όταν οι Άγγλοι κατάλαβαν ότι δεν μπορούσαν με άλλο τρόπο να τον εξαναγκάσουν να παραδοθεί, τον περιέλουσαν με βενζίνη και τον έκαψαν μέσα στο κρησφύγετό του!). Ο τραγικός πατέρας αντικρίζει αγέρωχα το απανθρακωμένο λείψανο του μοναχογιού του και απαγγέλει τους παρακάτω αυτοσχέδιους στίχους, που κρύβουν όλες τις ηρωικές σελίδες της ελληνικής ιστορίας:
Δεν κλαίω που σε έχασα που σ’ είχα για καμάρι
Κλαίω που δεν έχω άλλο γιο τη θέση σου να πάρει!
Ο Μάτσης, του οποίου προτομή βρίσκεται μπροστά από την Γεωπονική Σχολή του ΑΠΘ, της οποίας υπήρξε φοιτητής, όταν ο περιβόητος εκείνος στρατάρχης των Άγγλων και κυβερνήτης της Κύπρου, ο Χάρντιγκ, του πρόσφερε ένα αμύθητο ποσό για να προδώσει τον Διεγνή, απάντησε: «Ου περί χρημάτων τον αγώνα ποιούμεθα, αλλά περί αρετής!». Έπεσε μαχόμενος στις 19 Νοεμβρίου 1958, στο κρησφύγετο του, στο Δίκωμο.
O 22χρονος Ιάκωβος Πατάτσος, «ο Άγιος του Κυπριακού Αγώνα», γράφει γράμμα στις 8-8-1956 στη μάνα του λίγο πριν οδηγηθεί στην αγχόνη από τους Άγγλους. Επιστολή που μοσχοβολά φιλοπατρία και πίστη ακράδαντη στον Χριστό. Όπως οι ήρωες του ’21, έτσι και της ΕΟΚΑ αγωνίζονταν «για του Χριστού την πίστη την αγία και της πατρίδος την ελευθερία».
«Αγαπημένη μου μητέρα,
Χαίρε! Ευρίσκομαι μεταξύ αγγέλων. Τώρα απολαμβάνω τους κόπους μου. Το πνεύμα μου φτερουγίζει γύρω από τον θρόνο του Κυρίου. Θέλω να χαίρης όπως κι εγώ. Αν κλαις θα λυπούμαι. Τ’ όνομα σου θα γραφή στην ιστορία, γιατί εδέχθης να θυσιασθεί το παιδί σου για την Πατρίδα. Είναι καιρός τώρα να καμαρώσεις το παιδί σου. Ευρίσκεται εκεί ψηλά όπου ψάλλουν οι άγγελοι. Χαίρε, αγαπημένη μου μητέρα. Μη κλαις, για ν’ ακούσης την αγγελική φωνή μου, που ψάλλει Άγιος, Άγιος, Άγιος Κύριος Σαβαώθ. Ψάλε και συ μαζί μου. Ψάλλε, προσεύχου, δόξαζε τον Θεόν σ’ όλη σου την ζωή».
Τον Ανδρέα Παναγίδη, 23 χρονών, πατέρα τριών παιδιών, τον κρέμασαν οι Άγγλοι στις 21 Σεπτεμβρίου 1956. Γράφει στο τελευταίο γράμμα του προς τα παιδιά του: «Σας εύχομαι, αγαπημένα μου παιδιά, να γίνετε καλοί Χριστιανοί και καλοί Έλληνες Κύπριοι. Ακολουθήστε πάντα το δρόμο της αρετής». Την προηγούμενη της εκτέλεσης του γράφει: «Τώρα που ξέρω ότι σε μια μέρα θ’ αντικρίσω την αγχόνη, έχω διπλάσιο θάρρος από πριν. Ο Χριστός είναι πάντα συντροφιά στα κελιά μας. Ο Χριστός μας γεμίζει την καρδιά με αληθινή χαρά. Παρακαλούμε τον Θεό να μας σώσει όχι το σώμα, αλλά την ψυχή».
Όσοι θέλουν να μάθουν τι είναι ηρωισμός, αγάπη αληθινή για την Ελλάδα και πίστη «Άχρι θανάτου» προς τον Χριστό, ας διαβάσουν τις επιστολές των 13 ηρωομαρτύρων που είναι θαμμένοι στην καρδιά της Κύπρου, στα «Φυλακισμένα Μνήματα». Ήταν κατά την διάρκεια του αγώνα ένα μικρό κοιμητήριο στις Κεντρικές Φυλακές της Λευκωσίας, όπου έθαβαν τα απαγχονισμένα παλληκάρια και τις ηγετικές μορφές της Εθνικής Οργάνωσης Κυπρίων Αγωνιστών που σκοτώνονταν σε μάχες. Εκεί οι Άγγλοι κατακτητές βασάνιζαν απάνθρωπα, με την βοήθεια Τούρκων δημίων, τους «τρομοκράτες της ΕΟΚΑ» – όπως ακόμη μέχρι σήμερα τους αποκαλούν, οι αμετανόητοι αποικιοκράτες.
Εκεί, στα «Φυλακισμένα Μνήματα», είναι θαμμένος ο Γρηγόρης Αυξεντίου, ο οποίος υπηρέτησε ως έφεδρος αξιωματικός του ελληνικού στρατού και στο χωριό Ακρίτας του Κιλκίς γύρω στο 1952. Προσπάθησε να μπει στη σχολή Ευελπίδων, αλλά απορρίφθηκε λόγω… ορθογραφίας! Δεν γνώριζε την καθαρεύουσα γλώσσα. Ήξερε άλλη γλώσσα… Δεν φωτίζει με τον λόγο του, αλλά με το κορμί του. Δεν λέει λόγια εμπρηστικά, γίνεται ο ίδιος λαμπάδα. «Βγες έξω, παραδώσου να σωθείς», του φώναζαν 5000 Άγγλοι έξω από το κρησφύγετό του κοντά στη Μονή Μαχαιρά. «Μολών λαβέ» αποκρινόταν. Τον έκαψαν και έγινε ολοκαύτωμα. Και πήρε ο αντρειωμένος το δρόμο προς τη λευτεριά.
Θα πάω μιαν ανηφοριά, θα πάρω σκαλοπάτια
να βρω τα μονοπάτια που παν στη λευτεριά
Είναι στοίχοι του Ευαγόρα Παλληκαρίδη, του 19χρονου μαθητή του Ελληνικού Γυμνασίου της Πάφου, τον οποίο κρέμασαν οι Αγγλοι στις 14 Μαρτίου του 1957.
Σήμερα στα ελληνικά σχολεία δεν περιλαμβάνεται τίποτα από τα παραπάνω. Τα σχολικά βιβλία είναι γεμάτα με συνταγές μαγειρικής και διδάσκουν τον ηρωισμό με κείμενα όπως «η … Σόνια η γάτα» και «όταν μας κήρυξαν τον πόλεμο οι Ιταλοί κρυφτήκαμε στα υπόγεια».
Σήμερα την Ελλάδα κυβερνούν «δειλοί, άβουλοι και μοιραίοι» και την μετατρέπουν σε έναν χώρο «συμπερίληψης» με μουσουλμάνους λαθρομετανάστες.
Τι μας μένει; Να πάμε όλοι μας στους τάφους των ηρώων μας, να κλάψουμε πικρά και να βροντοφωνάξουμε: «Σήκω Ευαγόρα, σήκω Γρηγόρη, σήκω Παύλε, σήκω Μάρκο και Κωνσταντίνε και Νικηφόρε και Λεωνίδα να μας πείτε ελληνική ιστορία».
Δημήτριος Νατσιός
Πρόεδρος της ΝΙΚΗΣ