Όσο η κυβέρνηση παρακολουθεί το γαλλικό ερευνητικό για να πιστοποιήσει τη διπλωματική της επιτυχία, καλό θα ήταν να κοιτάζει και τα τουρκικά λιμάνια. Η Άγκυρα έχει χρησιμοποιήσει επανειλημμένα ερευνητικά πλοία για να μεταφέρει τις διεκδικήσεις της από τις ανακοινώσεις στη θάλασσα. Ο κ. Μητσοτάκης γνωρίζει την πρακτική. Το 2020 ήταν ήδη πρωθυπουργός.
Το ερώτημα είναι συγκεκριμένο. Αν μέσα στις επόμενες εβδομάδες η Τουρκία στείλει δικό της ερευνητικό σε περιοχή ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων που η ίδια διεκδικεί, τι θα κάνει η Αθήνα; Τι έχει προετοιμάσει και τι έχει εξασφαλίσει από εκείνους που σήμερα διευκολύνουν τη συνέχιση των εργασιών του καλωδίου;
Δεν υπάρχει δημοσιοποιημένο στοιχείο που να προαναγγέλλει τέτοια αποστολή. Υπάρχει, όμως, προηγούμενο αρκετά συγκεκριμένο, ώστε η κυβέρνηση να οφείλει απάντηση πριν χρειαστεί να αναζητήσει δικαιολογία.
Στις 10 Αυγούστου 2020, το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών εξηγούσε ότι οι έρευνες του Oruç Reis είχαν ανασταλεί προσωρινά, ύστερα από αίτημα της Γερμανίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ως χειρονομία καλής θέλησης. Κατόπιν, επικαλέστηκε την ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία για να ανακοινώσει την επανέναρξή τους. Κατηγόρησε την Ελλάδα ότι δεν ανταπέδωσε την καλή θέληση, της χρέωσε την ένταση και προειδοποίησε ότι δεν θα επέτρεπε στρατιωτική παρέμβαση εναντίον του πλοίου. Η Άγκυρα είχε έτοιμη και την αποστολή και τον υπεύθυνο για τις συνέπειές της.
Τον Σεπτέμβριο ακολούθησε απόσυρση του ερευνητικού και προοπτική συνομιλιών. Στις 12 Οκτωβρίου το πλοίο απέπλευσε ξανά για έρευνες νότια του Καστελόριζου. Η αποκλιμάκωση είχε διαρκέσει αρκετά ώστε να δημιουργήσει προσδοκίες και λίγο ώστε να τις διαψεύσει. Το Reuters κατέγραψε τότε τη νέα αποστολή, μαζί με την ελληνική καταγγελία περί σοβαρής κλιμάκωσης.
Υπήρχαν ήδη προηγούμενα στην Κύπρο. Το Barbaros εμφανίστηκε τον Οκτώβριο του 2014, με πολεμική συνοδεία, σε περιοχή κυπριακών ενεργειακών δραστηριοτήτων. Το 2019 ακολούθησαν οι αποστολές των γεωτρύπανων Fatih και Yavuz. Οι υποθέσεις έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά, αλλά η μέθοδος επανέρχεται. Όπως έχει καταγραφεί και σε δημοσιεύματα για τις τουρκικές κινήσεις στην κυπριακή ΑΟΖ, η Τουρκία συνοδεύει τη διεκδίκηση με παρουσία και δραστηριότητα, υποχρεώνοντας την άλλη πλευρά να αποφασίσει πώς θα αντιδράσει.
Σήμερα ο τουρκικός Τύπος περιγράφει ήδη τι θεωρεί ότι κέρδισε η Άγκυρα από την υπόθεση του καλωδίου. Η Aydınlık συνδέει τη στάση του τουρκικού Ναυτικού με τη γραπτή επικοινωνία της Γαλλίας και παρουσιάζει την καταγραφή της τουρκικής συγκατάθεσης ως ενίσχυση των θαλάσσιων διεκδικήσεων. Η Sözcü εμφανίζει την Τουρκία να επιτρέπει τις έρευνες και την Ελλάδα να διαμαρτύρεται για την άδεια. Στην τουρκική αφήγηση, η Άγκυρα έχει ήδη καθίσει στην καρέκλα του αρμοδίου.
Η Αθήνα απορρίπτει αυτή την εκδοχή και δηλώνει ότι άδεια έδωσαν μόνο η Ελλάδα και η Κύπρος. Οι εργασίες συνεχίζονται, ενώ η ελληνική πλευρά απάντησε και στις τουρκικές αξιώσεις που διατυπώθηκαν μέσω ασυρμάτου. Η συνέχιση των ερευνών του Abeille Marengo είναι ουσιαστική εξέλιξη. Η Άγκυρα, ωστόσο, επιμένει να την παρουσιάζει ως αποτέλεσμα δικής της συγκατάθεσης, κρατώντας διαθέσιμο ένα επιχείρημα για την επόμενη κίνησή της.
Ένα τουρκικό ερευνητικό θα μπορούσε, λοιπόν, να εμφανιστεί στην περιοχή, με την Άγκυρα να επικαλείται την «καλή θέληση» που επέδειξε απέναντι στο γαλλικό πλοίο και να απαιτεί ανάλογη ελληνική συμπεριφορά. Μια τέτοια επίκληση δεν θεμελιώνει δικαιώματα, προσφέρει όμως στους πρόθυμους μεσολαβητές ένα βολικό επιχείρημα για να συστήσουν αυτοσυγκράτηση στην Αθήνα. Θα προστεθεί και η ανάγκη να συνεχιστεί απρόσκοπτα το καλώδιο, ώστε η ελληνική αντίδραση να παρουσιαστεί ως κίνδυνος για το ίδιο το έργο.
Η Τουρκία θα επιχειρήσει τότε να εισπράξει δύο φορές. Τη μία ως εκείνη που δήθεν επέτρεψε τις ελληνικές δραστηριότητες και την άλλη πραγματοποιώντας τις δικές της χωρίς να εμποδιστεί.
Εδώ κρίνεται η στρατηγική της άρνησης, στην ικανότητα να στερείς από τον αντίπαλο την επίτευξη του σκοπού του. Εάν το τουρκικό πλοίο ολοκληρώσει τις έρευνες, η ελληνική διαμαρτυρία θα βρίσκεται στο αρχείο και τα αποτελέσματά τους στα τουρκικά συρτάρια. Νόμιμο τίτλο δεν θα έχει αποκτήσει η Άγκυρα, θα έχει όμως πραγματοποιήσει την ενέργεια που η Αθήνα όφειλε να αποτρέψει. Και στην επόμενη αντιπαράθεση θα επικαλείται όσα ήδη έκανε, φορτώνοντας στην Ελλάδα το κόστος και τον κίνδυνο της ανατροπής τους.
Η Ελλάδα θα διατηρεί έτσι τα δικαιώματά της, ενώ η Τουρκία θα επιδεικνύει τη δυνατότητα να δρα στην περιοχή. Αυτή την απόσταση πρέπει να καλύπτει η διπλωματία, με έγκαιρες συνεννοήσεις, σαφή πολιτική απόφαση και αξιόπιστη αποτροπή. Αν περιμένει πρώτα το τετελεσμένο, θα κληθεί κατόπιν να διαπραγματευτεί τις συνέπειές του.
Γι’ αυτό έχει σημασία τι ακριβώς εξασφάλισε η Αθήνα από το Παρίσι. Η γαλλική επικοινωνία με την Άγκυρα χρησιμοποιείται ως επιχείρημα υπέρ της τουρκικής αρμοδιότητας και η Ελλάδα δικαιούται καθαρές εξηγήσεις. Δικαιούται επίσης να γνωρίζει ποια υποστήριξη θα έχει αν το επόμενο ερευνητικό φέρει τουρκική σημαία. Η διπλωματική ασάφεια μπορεί να βολεύει περισσότερους από έναν, αλλά ο λογαριασμός της δεν μοιράζεται πάντοτε ισόποσα.
Σε αυτά οφείλει να απαντήσει ο κ. Γεραπετρίτης, ενημερώνοντας τους πολιτικούς αρχηγούς. Πώς συνδέθηκε η σημερινή διευθέτηση με την προετοιμασία για μια επόμενη τουρκική ενέργεια, τι συμφωνήθηκε με την Κύπρο και τους εταίρους, ποιες επιλογές έχει η χώρα; Οι Ένοπλες Δυνάμεις χρειάζονται χρόνο και σαφή αποστολή, πριν τους παραδοθεί μια κρίση μαζί με την εντολή να διορθώσουν όσα έμειναν διπλωματικά ανοιχτά. Και η αντιπολίτευση οφείλει να ζητήσει απαντήσεις, χωρίς να δανείσει την υπογραφή της στους κυβερνητικούς πανηγυρισμούς.
Το επόμενο πλοίο μπορεί να είναι τουρκικό. Τότε θα φανεί αν η Ελλάδα χρειάστηκε τόση διπλωματία για να προχωρήσει, ενώ στην Τουρκία αρκούσε να λύσει κάβους. Θα έχει ενδιαφέρον ποιος θα διεκδικεί τότε τα συγχαρητήρια για τη σημερινή «επιτυχία».
Γεώργιος Νικολάκος
Τομεαρχης Επικοινωνίας
Μέλος Βουλευτηρίου της ΝΙΚΗΣ