Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν αφορά μόνο νομικούς, αιρετούς και δημόσιους λειτουργούς. Αφορά κάθε πολίτη που θέλει να ζει σε έναν τόπο με προοπτική.
Γιατί όταν κλείνει ένα σχολείο, όταν μια κοινότητα ερημώνει ή όταν ένας νέος εγκαταλείπει τον τόπο του επειδή δεν βρίσκει σπίτι ή δουλειά, τότε το πρόβλημα δεν είναι μόνο κοινωνικό.
Είναι και θεσμικό.
Έχει η Τοπική Αυτοδιοίκηση τα εργαλεία να δώσει λύσεις; Αυτό είναι το ερώτημα που όφειλε να απαντήσει ο νέος Κώδικας.
Η κυβέρνηση τον παρουσιάζει ως μια μεγάλη μεταρρύθμιση. Κατά τη γνώμη μου, όμως, αφήνει αναπάντητα τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι τοπικές κοινωνίες.
Η Ελλάδα δεν κινδυνεύει επειδή λείπουν οι νόμοι.
Κινδυνεύει επειδή αδειάζουν τα χωριά της, κλείνουν τα σχολεία της, γερνά ο πληθυσμός της και οι νέοι εγκαταλείπουν την περιφέρεια.
Σε αυτή τη συγκυρία θα περίμενε κανείς έναν Κώδικα που θα έδινε περισσότερες αρμοδιότητες στους δήμους, μεγαλύτερη αυτονομία στις κοινότητες και περισσότερα εργαλεία στις τοπικές κοινωνίες.
Αντί γι’ αυτό, διατηρεί τη λογική του συγκεντρωτικού κράτους. Οι αποφάσεις εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το κέντρο, ενώ οι δήμοι καλούνται περισσότερο να εφαρμόζουν πολιτικές παρά να τις διαμορφώνουν.
Και όμως, ποιος γνωρίζει καλύτερα τις ανάγκες ενός χωριού; Το υπουργείο στην Αθήνα ή οι άνθρωποι που ζουν εκεί;
Ποιος μπορεί να αποφασίσει αν χρειάζεται πρώτα ένας παιδικός σταθμός, η αξιοποίηση ενός εγκαταλελειμμένου σχολείου ή κίνητρα για να επιστρέψουν νέες οικογένειες;
Αυτή είναι η ουσία της αποκέντρωσης.
Όχι απλώς μεταφορά διαδικασιών, αλλά μεταφορά αρμοδιοτήτων, ευθύνης και των αναγκαίων πόρων.
Ένα δεύτερο ζήτημα αφορά το νέο εκλογικό σύστημα.
Η κυβέρνηση το παρουσιάζει ως σύγχρονη ευρωπαϊκή επιλογή. Ωστόσο, ακόμη και η Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής επισημαίνει ότι πρόκειται για ένα σύνθετο σύστημα, χωρίς σαφές ευρωπαϊκό πρότυπο αναφοράς.
Το βασικό, όμως, ερώτημα είναι απλό: Γίνεται το σύστημα κατανοητό για τον πολίτη; Κατά την άποψή μου, όχι.
Ο πολίτης δυσκολεύεται να αντιληφθεί πώς η ψήφος του μετατρέπεται σε τελικό αποτέλεσμα. Αντί να επιλέγει απλώς τον καταλληλότερο υποψήφιο, καλείται να κάνει εκλογικούς υπολογισμούς ήδη από την πρώτη Κυριακή.
Ένα εκλογικό σύστημα, όμως, πρέπει να εμπνέει εμπιστοσύνη και διαφάνεια. Όσο πιο δύσκολα γίνεται κατανοητό, τόσο περισσότερο απομακρύνει τον πολίτη.
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση υπήρξε διαχρονικά χώρος συνεργασίας και σύνθεσης.
Η επιτυχία μιας δημοτικής αρχής κρίνεται από το αν κράτησε ανοιχτό ένα σχολείο, αν βελτίωσε την καθημερινότητα των δημοτών και αν έδωσε στους νέους λόγους να παραμείνουν ή να επιστρέψουν στον τόπο τους.
Για τη ΝΙΚΗ, η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν είναι ένας ακόμη διοικητικός θεσμός. Είναι το κύτταρο της εθνικής ανασυγκρότησης.
Από την ισχυρή κοινότητα ξεκινά η αντιμετώπιση του δημογραφικού. Από τον ισχυρό δήμο ξεκινά η αναζωογόνηση της υπαίθρου. Από την πραγματική αποκέντρωση ξεκινά η ανάπτυξη.
Το πραγματικό δίλημμα δεν είναι αν χρειαζόμαστε περισσότερους ή λιγότερους νόμους. Είναι αν εμπιστευόμαστε τις τοπικές κοινωνίες ή αν συνεχίζουμε να πιστεύουμε ότι όλα πρέπει να αποφασίζονται από την κεντρική διοίκηση.
Τάσος Οικονομόπουλος
Βουλευτής Α΄ Ανατολικής Αττικής της ΝΙΚΗΣ