Πέντε χρόνια μετά την έναρξη των μαζικών εμβολιασμών κατά της COVID-19, υπάρχουν άνθρωποι που εξακολουθούν να αναζητούν απαντήσεις για σοβαρά προβλήματα υγείας που εμφάνισαν μετά τον εμβολιασμό τους. Ορισμένοι αντιμετωπίζουν επίμονα συμπτώματα, έχουν υποβληθεί σε επανειλημμένες εξετάσεις και προσπαθούν να διαπιστώσουν τι ακριβώς συνέβη στον οργανισμό τους. Αυτοί οι άνθρωποι χρειάζονται ουσιαστική ιατρική φροντίδα και αξιόπιστη επιστημονική διερεύνηση.
Μια σημαντική εξέλιξη στις Ηνωμένες Πολιτείες επαναφέρει το θέμα στο προσκήνιο και δημιουργεί εύλογες απαιτήσεις από την ελληνική Πολιτεία.
Στις 19 Οκτωβρίου 2026, τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ (NIH) ανακοίνωσαν επίσημα τους στόχους του νέου Vaccinology and Immunology Center, του οποίου η έναρξη σηματοδοτήθηκε στις 5 Οκτωβρίου. Πρόκειται για μια ειδική ερευνητική πρωτοβουλία που θα εξετάσει σοβαρά προβλήματα υγείας τα οποία εμφανίζονται μετά από εμβολιασμούς ή λοιμώξεις.
Οι Αμερικανοί επιστήμονες σχεδιάζουν να μελετήσουν τα συμπτώματα, τους πιθανούς βιολογικούς μηχανισμούς, τους παράγοντες κινδύνου και τις θεραπευτικές επιλογές. Η μελέτη αναμένεται να ξεκινήσει πριν από το τέλος του 2026, με τη συμμετοχή αρχικά μερικών εκατοντάδων ασθενών.
Η πρωτοβουλία αυτή αναγνωρίζει την ανάγκη για οργανωμένη έρευνα σε ανθρώπους που αντιμετωπίζουν σοβαρά και ενδεχομένως μακροχρόνια προβλήματα υγείας. Η επιστημονική διερεύνηση θα αναζητήσει τόσο πιθανές συνδέσεις με τον εμβολιασμό ή τη λοίμωξη όσο και άλλες αιτίες που μπορούν να εξηγήσουν τα συμπτώματα.
Η Ελλάδα οφείλει να αξιοποιήσει αυτή την εξέλιξη και να εξετάσει τι περισσότερο μπορεί να προσφέρει στους δικούς της ασθενείς.
Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων έχει αναγνωρίσει συγκεκριμένες, πολύ σπάνιες σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες από εμβόλια κατά της COVID-19. Σε αυτές περιλαμβάνονται η μυοκαρδίτιδα και η περικαρδίτιδα μετά από εμβόλια mRNA, καθώς και το σύνδρομο θρόμβωσης με θρομβοπενία και το σύνδρομο Guillain-Barré σε σχέση με συγκεκριμένα εμβόλια ιικού φορέα.
Η ύπαρξη αυτών των αναγνωρισμένων κινδύνων επιβάλλει διαρκή επιστημονική παρακολούθηση, σωστή ενημέρωση των πολιτών και έγκαιρη αντιμετώπιση των περιστατικών. Κάθε αναφορά χρειάζεται αξιολόγηση με συγκεκριμένα ιατρικά κριτήρια, καθώς η χρονική εμφάνιση ενός προβλήματος μετά τον εμβολιασμό δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι προκλήθηκε από αυτόν.
Στη χώρα μας λειτουργεί ήδη το σύστημα φαρμακοεπαγρύπνησης του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων, με την υποβολή της γνωστής «Κίτρινης Κάρτας». Μέσω αυτής καταγράφονται οι πιθανολογούμενες ανεπιθύμητες ενέργειες και τα στοιχεία διαβιβάζονται στις αρμόδιες ευρωπαϊκές αρχές.
Στην επίσημη έκθεση του ΕΟΦ για το 2022 καταγράφονται 1.633 αναφορές εικαζόμενων ανεπιθύμητων ενεργειών, από τις οποίες οι 1.344 είχαν χαρακτηριστεί σοβαρές σύμφωνα με τα προβλεπόμενα κριτήρια αναφοράς. Οι αριθμοί αφορούν ύποπτα περιστατικά που υποβλήθηκαν προς αξιολόγηση και δεν αποτελούν αριθμό επιβεβαιωμένων βλαβών από τα εμβόλια.
Τα στοιχεία αυτά πρέπει να συνοδεύονται από συστηματική ενημέρωση για την πορεία και τα αποτελέσματα της αξιολόγησής τους. Το Υπουργείο Υγείας οφείλει να παρουσιάσει επικαιροποιημένα δεδομένα για τα επόμενα έτη, να εξηγήσει πόσες σοβαρές αναφορές διερευνήθηκαν και να γνωστοποιήσει τι διαπιστώθηκε από την εξέτασή τους.
Το ζήτημα έχει ήδη απασχολήσει την ελληνική Δικαιοσύνη και έχει τεθεί από εμένα στη Βουλή.
Στις 6 Μαΐου 2025 κατέθεσα την Ερώτηση 5130 προς τους Υπουργούς Υγείας και Δικαιοσύνης, με αφορμή δικαστική απόφαση που επιδίκασε χρηματική ικανοποίηση 50.000 ευρώ σε πολίτη ο οποίος υπέστη σοβαρή νευρολογική βλάβη μετά τον εμβολιασμό του.
Ζήτησα να διευκρινιστεί ποιος αναλαμβάνει την οικονομική ευθύνη, εάν έχουν κατατεθεί αντίστοιχες αγωγές και με ποιον τρόπο παρακολουθούνται αυτές οι υποθέσεις από τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες.
Η απάντηση του Υπουργείου Δικαιοσύνης στις 29 Μαΐου 2025 αποκάλυψε ένα συγκεκριμένο διοικητικό κενό. Το υφιστάμενο πληροφοριακό σύστημα δικαστικών στατιστικών δεν είχε τη δυνατότητα χωριστής καταγραφής των σχετικών διοικητικών αγωγών και της έκβασής τους.
Χρειάστηκε ειδική αναζήτηση, από την οποία προέκυψε ότι κατά τη διετία 2023–2024 είχαν κατατεθεί δύο αγωγές αποζημίωσης κατά του Δημοσίου για παρενέργειες εμβολιασμών COVID-19, μία στην Καλαμάτα και μία στην Αθήνα.
Η καταγραφή αυτή αφορά αποκλειστικά τις συγκεκριμένες δικαστικές προσφυγές της διετίας. Δεν αποτυπώνει το σύνολο των ανθρώπων που ανέφεραν προβλήματα υγείας ή χρειάστηκαν ιατρική υποστήριξη.
Έκτοτε, έχουν δημοσιοποιηθεί και άλλες σημαντικές δικαστικές κρίσεις.
Η απόφαση 4202/2025 του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών επιδίκασε χρηματική ικανοποίηση 50.000 ευρώ για ηθική βλάβη σε ασθενή που εμφάνισε οξεία διάσπαρτη εγκεφαλομυελίτιδα. Κατά την αξιολόγηση του ΕΟΦ είχε θεωρηθεί πιθανή η συσχέτιση με τον εμβολιασμό. Το δικαστήριο θεμελίωσε την ευθύνη του Δημοσίου στην αρχή της ισότητας ενώπιον των δημοσίων βαρών, που κατοχυρώνεται στο άρθρο 4 παράγραφος 5 του Συντάγματος.
Σε άλλη υπόθεση, με την απόφαση 11407/2025 του Τριμελούς Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών, αναγνωρίστηκε αποζημιωτική ευθύνη του Δημοσίου για τον θάνατο γυναίκας που συνδέθηκε με σοβαρή ανεπιθύμητη ενέργεια μετά από εμβολιασμό με το εμβόλιο της AstraZeneca.
Οι αποφάσεις αυτές αναδεικνύουν τις πραγματικές συνέπειες που μπορούν να έχουν οι σπάνιες σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες στη ζωή των πολιτών και των οικογενειών τους. Αναδεικνύουν επίσης την ανάγκη ύπαρξης μιας σαφούς, προσιτής και αποτελεσματικής διαδικασίας για την εξέταση των σχετικών αξιώσεων.
Είναι απαράδεκτο ένας άνθρωπος με σοβαρή βλάβη στην υγεία του να βρίσκεται αντιμέτωπος με πολυετείς δικαστικές διαδικασίες, υπέρογκα έξοδα και αβεβαιότητα, προκειμένου να διεκδικήσει την αποκατάστασή του.
Η ελληνική Πολιτεία χρειάζεται ένα οργανωμένο πλαίσιο αντιμετώπισης αυτών των περιστατικών.
Προτείνω τη δημιουργία ενός πανελλαδικού δικτύου εξειδικευμένης αξιολόγησης και παρακολούθησης, με τη συμμετοχή πανεπιστημιακών νοσοκομείων, κατάλληλων κλινικών του ΕΣΥ και επιστημόνων από ειδικότητες όπως η καρδιολογία, η νευρολογία, η ανοσολογία και η αιματολογία.
Το δίκτυο θα μπορεί να εξετάζει σύνθετα περιστατικά, να συντονίζει τις απαραίτητες διαγνωστικές εξετάσεις, να παρέχει τεκμηριωμένες ιατρικές κατευθύνσεις και να υποστηρίζει τη μακροχρόνια φροντίδα όσων τη χρειάζονται.
Παράλληλα, απαιτείται ένα επιστημονικό μητρώο σοβαρών περιστατικών, με προστασία των προσωπικών δεδομένων, σαφείς κανόνες πρόσβασης και δυνατότητα παρακολούθησης της πορείας των ασθενών. Η έρευνα πρέπει να περιλαμβάνει τη διερεύνηση εναλλακτικών αιτιών, τη διάκριση των επιπτώσεων της ίδιας της λοίμωξης από πιθανές επιπτώσεις του εμβολιασμού και τη συστηματική αξιολόγηση των ευρημάτων.
Χρειάζεται επίσης να εξεταστεί η δημιουργία ειδικής διοικητικής διαδικασίας αποζημίωσης για τεκμηριωμένες σοβαρές βλάβες, με ανεξάρτητη επιστημονική αξιολόγηση, διαφανή κριτήρια και δικαίωμα προσφυγής. Ένας τέτοιος μηχανισμός θα μπορούσε να περιορίσει τις μακροχρόνιες δικαστικές περιπέτειες και να εξασφαλίσει ταχύτερη υποστήριξη στους δικαιούχους.
Το Υπουργείο Υγείας οφείλει ακόμη να αποσαφηνίσει ποια εξειδικευμένη φροντίδα παρέχεται σήμερα, ποιοι φορείς είναι αρμόδιοι για την παρακολούθηση των ασθενών και εάν υπάρχει οργανωμένη διασύνδεση των κλινικών δεδομένων με το σύστημα φαρμακοεπαγρύπνησης.
Η νέα αμερικανική πρωτοβουλία προσφέρει μια ευκαιρία επιστημονικής συνεργασίας και αξιοποίησης των αποτελεσμάτων που θα προκύψουν. Η Ελλάδα διαθέτει αξιόλογους γιατρούς, ερευνητές και πανεπιστημιακές δομές που μπορούν να συμμετάσχουν σε αντίστοιχες προσπάθειες.
Στην απάντηση που έλαβα από το Υπουργείο Δικαιοσύνης υπήρχε μια λεπτομέρεια που αξίζει να θυμόμαστε, οτι δηλαδή χρειάστηκε ειδική αναζήτηση για να εντοπιστούν οι σχετικές αγωγές, επειδή το πληροφοριακό σύστημα δεν μπορούσε να τις καταγράψει χωριστά.
Σκεφτείτε τώρα έναν άνθρωπο που έχει περάσει μήνες σε νοσοκομεία, που κρατά έναν φάκελο γεμάτο εξετάσεις και γνωματεύσεις, που πληρώνει θεραπείες και προσπαθεί να καταλάβει τι του έχει συμβεί. Πόσες ακόμη πόρτες πρέπει να χτυπήσει μέχρι να βρει κάποιον αρμόδιο να αναλάβει την υπόθεσή του;
Εμείς στη ΝΙΚΗ θέλουμε αυτοί οι άνθρωποι να γνωρίζουν συγκεκριμένα το ποιος θα εξετάσει την περίπτωσή τους, πώς θα εξασφαλίσουν τη θεραπεία που χρειάζονται και με ποια διαδικασία θα διεκδικήσουν αποζημίωση, εφόσον τεκμηριωθεί η βλάβη τους.
Η ελληνική Πολιτεία κατάφερε να καταγράψει με ακρίβεια εκατομμύρια εμβολιασμούς, μέχρι την τελευταία δόση. Οφείλει να επιδείξει την ίδια επιμέλεια στην καταγραφή και διερεύνηση των σοβαρών παρενεργειών και στη φροντίδα των ανθρώπων που τις υπέστησαν.
Αυτή την ευθύνη θα συνεχίσω να υπενθυμίζω στην κυβέρνηση, μέσα και έξω από τη Βουλή.
Ασπασία Κουρουπάκη
Βουλευτής Β1΄ Βόρειου Τομέα
Αθηνών της ΝΙΚΗΣ