Την Κυριακή τιμούμε την 113η επέτειο της επικής μάχης του Κιλκίς-Λαχανά, την οποία έδωσε ο Ελληνικός Στρατός κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους. Μια λαμπρή εποποιία, με την οποία απελευθερώθηκε η Μακεδονία μας.
Εκείνο όμως που προκαλεί τη χειρότερη εντύπωση είναι ότι στα σχολικά μας βιβλία απουσιάζει σχεδόν κάθε αναφορά στη μάχη του Κιλκίς. Στη φονικότερη, κρισιμότερη και ενδοξότερη μάχη της νεότερης ελληνικής ιστορίας.
Στο σημερινό βιβλίο Ιστορίας της ΣΤ΄ Δημοτικού αφιερώνονται τέσσερις σελίδες στους Βαλκανικούς Πολέμους, χωρίς να υπάρχει πουθενά η λέξη Κιλκίς. Αναγράφεται μάλιστα, με τρόπο τελείως εσφαλμένο, ότι «ο ελληνικός στρατός κέρδισε σημαντικές νίκες και κατέλαβε την υπόλοιπη Κεντρική και Ανατολική Μακεδονία». Δεν την κατέλαβε. Την απελευθέρωσε. Πρόκειται για ανεπίτρεπτη διατύπωση, ιδίως όταν απευθύνεται σε παιδιά που μαθαίνουν την Ιστορία της πατρίδας τους.
Εις μνήμην των όσων διαδραματίστηκαν εκείνη την εποχή, μεταφέρω ορισμένα αποσπάσματα από ένα εξαιρετικό και σπάνιο βιβλίο. Τιτλοφορείται «Αθάνατη Ελλάς», με υπότιτλο «Επικαί συρράξεις των Ελλήνων και των Βουλγάρων». Συγγραφέας του είναι ο Δ. Καλλίμαχος, εθελοντής ιεροκήρυκας της Ε΄ Μεραρχίας Πεζικού, η οποία αρίστευσε με τον ηρωισμό της στη μάχη του Κιλκίς. Το βιβλίο είναι συγκλονιστικό.
«Ο απέραντος χώρος του θεάτρου της μάχης ωμοίαζε προς μακελλείον. Και όταν αντίκρυσα την φρικιαστικήν εικόνα καμμένων σπαρτών και ψημένων σωμάτων και είδα σκοτωμένους με την λόγχην στα χέρια και με αποκρυσταλλωμένην εις το πρόσωπον την ψυχολογίαν της ορμής και της χαλυβδίνης αποφασιστικότητος, εδάγκασα ασυναισθήτως τα χείλη αποθαυμάζων».
Ο ίδιος περιγράφει και έναν αγγελιαφόρο της Δ΄ Μεραρχίας, ο οποίος στάθηκε και απήγγειλε:
«Στου Κιλκίς την ολόμαυρη ράχη
περπατώντας η Δόξα μονάχη
μελετά τα λαμπρά παλληκάρια
και στην κόμη στεφάνι φορεί
γινωμένο απ’ ολίγα χορτάρια
πούχαν μείνει στην έρημη γη».
Η μάχη διεξήχθη από τις 19 έως τις 21 Ιουνίου 1913, μέσα σε φοβερό καύσωνα. Τα σιταροχώραφα του Κιλκίς, εξαιτίας των οβίδων, πήραν φωτιά. Πολλοί βαριά τραυματισμένοι στρατιώτες μας, ανήμποροι να κινηθούν, κάηκαν ζωντανοί.
Πόσα ήταν τα λαμπρά παλληκάρια που έπεσαν υπέρ πίστεως και πατρίδος; Οι απώλειες έφτασαν τους 8.828 αξιωματικούς και στρατιώτες. Ανάμεσά τους βρίσκονταν εννέα διοικητές ταγμάτων και συνταγμάτων, οι οποίοι προπορεύονταν για να εμψυχώσουν τους μαχητές.
Μεταξύ αυτών ήταν και ο συνταγματάρχης Καμάρας, τον οποίο ο Καλλίμαχος περιγράφει ως «ευσεβή, φιλεύσπλαχνο, αγαθώτατο, ευθύ, ειλικρινή και πράο». Τραυματίστηκε θανάσιμα από βλήμα οβίδας.
«Γονατίζει ο ευγενικός συνταγματάρχης και με το λάμπον ξίφος του ακόμη εις τα χέρια απευθύνει προς τους άνδρας του τον τελευταίον χαιρετισμόν:
– Θάρρος, παιδιά, θάρρος, γενναίοι μου!
Το αίμα τρέχει κρουνηδόν από το τραύμα και ο Καμάρας σωριάζεται. Όταν μετεφέρετο προς τα χειρουργεία, ατενίσας διά τελευταίαν φοράν τους άνδρας του εδάκρυσε και είπε:
– Αχ, που σ’ αφήνω σύνταγμά μου! Σας χαιρετώ καλά μου παλληκάρια και με την ευχή μου όλοι εμπρός να δοξάσετε την τιμημένη μας πατρίδα».
Την ίδια ανδρεία έδειξαν και οι απλοί στρατιώτες. Είναι χαρακτηριστική η σκηνή που περιγράφει ο Καλλίμαχος, όταν στρατιώτης του 22ου Συντάγματος Πεζικού τραυματίζεται στο χέρι και του ζητούν να φύγει για το χειρουργείο.
«- Τι έκανε, λέει; Για μια τσουγκρανιά να φύγω; Το παλιοτόμαρό μου βαστάει ακόμη».
Και συνεχίζει τον αγώνα. Δέχεται δεύτερο βόλι και εξακολουθεί να μάχεται. Το δεύτερο τραύμα γίνεται τρίτο και η μάχη συνεχίζεται. Όταν πλέον δεν μπορούσε να σταθεί άλλο, είπε:
«- Μωρέ, δεν μπορούσα να είχα κι άλλο παλιοτόμαρο, να βγάλω αυτό το τρυπημένο και να βάλω το καινούργιο;».
Με εκείνα τα ηρωικά «παλιοτόμαρα» είναι ραμμένη η γαλανόλευκη.
Η μάχη του Κιλκίς έκρινε την τύχη της Μακεδονίας και, μαζί της, την τύχη ολόκληρης της Ελλάδος. Εκεί χάθηκε ο ανθός του Γένους. Εκεί γράφτηκε με αίμα μια από τις πιο μεγάλες σελίδες της νεότερης ιστορίας μας.
Μια ελάχιστη μνημόσυνη αναφορά στα βιβλία Ιστορίας του Δημοτικού δεν αξίζουν τόσοι ήρωες;
* Δημήτριος Νατσιός
Πρόεδρος Κοινοβουλευτικής Ομάδας ΝΙΚΗ
Βουλευτής Α΄ Θεσσαλονίκης
Δάσκαλος – Θεολόγος – Συγγραφέας