Ναι, μπήκε στο «ψυγείο»! Όχι για πολύ! Η συμφωνία «Mercosur» τέθηκε προς έλεγχο από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Αλλά υποψιαζόμαστε ότι θα επανέλθει προς διαβούλευση οσονούπω.
Δεν πρόκειται για μια εμπορική συμφωνία! Δεν πρόκειται για «αναγκαίο συμβιβασμό» σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον! Η συμφωνία «MERCOSUR» είναι μια συνειδητή πολιτική επιλογή, και η σημερινή κυβέρνηση φέρει ακέραια την ευθύνη γι’ αυτήν. Οι ευρωβουλευτές της ψήφισαν «ναι», γνωρίζοντας ότι το κόστος δεν θα το πληρώσουν οι ισχυροί της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, που αν μη τι άλλο ίσως είναι οι μόνοι που θα επωφεληθούν, αλλά η ελληνική αγροκτηνοτροφία, εμείς ως καταναλωτές και τελικά, ενδεχομένως και η δημόσια υγεία, σύμφωνα με τις ανησυχίες που η ίδια η ΕΕ «μοιράζεται» μαζί μας με την περίληψη της συμφωνίας …
Το πιάτο που σερβίρεται εδώ και χρόνια παρουσιάζεται καλοστημένο: ελεύθερο εμπόριο, ανάπτυξη, νέες αγορές. Όμως, όπως συμβαίνει συχνά, ό,τι σερβίρεται δεν είναι αυτό που φαίνεται. Γιατί πίσω από το decor και τις υποσχέσεις κρύβεται μια πραγματικότητα που ήδη βιώνουμε – και που με τη MERCOSUR απλώς θεσμοθετείται.
Η Ελλάδα εισάγει αγροδιατροφικά προϊόντα από τις χώρες της MERCOSUR εδώ και περίπου δύο δεκαετίες. Πρόκειται για προϊόντα που αρκετά εξ αυτών, και μάλιστα καίρια, παράγονται και στη χώρα μας. Κι όμως, επιλέγουμε να τα εισάγουμε. Όχι επειδή δεν μπορούμε να τα παράξουμε, αλλά επειδή η πολιτεία έχει εγκαταλείψει τον πρωτογενή τομέα σε έναν άνισο ανταγωνισμό χαμηλότερων προτύπων, χαμηλότερου κόστους και μηδενικής προστασίας. Και φυσικά, κλείνει το μάτι στην αισχροκέρδεια των «ισχυρών».
Η υγεία είναι το πρώτο και πιο κρίσιμο θέμα αυτής της πολιτικής. Στις χώρες της «MERCOSUR» εφαρμόζονται σαφώς λιγότερο αυστηρά υγειονομικά και περιβαλλοντικά πρότυπα από εκείνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Φυτοφάρμακα και ουσίες που στην ΕΕ έχουν απαγορευτεί λόγω σοβαρών επιπτώσεων στη νευροανάπτυξη, την αναπαραγωγική υγεία και το περιβάλλον, εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται. Κι όμως, η Ελλάδα εισάγει αυτά τα προϊόντα εδώ και χρόνια χωρίς να έχει θεσπίσει αυστηρότερα εθνικά φίλτρα, χωρίς ενισχυμένους ελέγχους, χωρίς πραγματική πολιτική βούληση προστασίας του καταναλωτή.
Η «MERCOSUR» δεν έρχεται να διορθώσει αυτή την κατάσταση. Δεν αυστηροποιεί κανόνες, δεν ενισχύει ελέγχους. Απλώς επαναλαμβάνει τα υφιστάμενα, λειτουργώντας περισσότερο ως μηχανισμός καθησυχασμού παρά ουσιαστικής προστασίας. Κι αυτό δεν είναι αμέλεια. Είναι αποδοχή των «διπλών στάνταρ», εις βάρος της δημόσιας υγείας.
Το πιο αποκαλυπτικό ωστόσο στοιχείο αφορά τις ζωοτροφές και είναι συνάμα και εξόχως εκνευριστικό. Από τις χώρες της «MERCOSUR», η Ελλάδα εισάγει ζωοτροφές αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ. Το γεγονός αυτό αποκαλύπτει με ωμό τρόπο την μεγάλη εξάρτηση της ελληνικής κτηνοτροφίας από εξωτερικές αγορές. Αντί να υπάρξει στρατηγική επένδυση στην εγχώρια παραγωγή ζωοτροφών, στην καλλιέργεια πρωτεϊνούχων φυτών, στη σύνδεση φυτικής και ζωικής παραγωγής, επιλέχθηκε, και επιλέγεται κατ’ εξακολούθηση, ο δρόμος της εισαγωγής. Ένας δρόμος που αυξάνει το κόστος, συμπιέζει το εισόδημα των κτηνοτρόφων και εξαλείφει κάθε έννοια διατροφικής αυτάρκειας.
| α/α | ΧΩΡΑ | ΚΛΑΔΟΣ/ΧΡΗΣΗ | ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ | ΑΞΙΑ_ευρώ | ΕΓΧΩΡΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ |
| 1 | ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ | Ζωοτροφές – πρώτη ύλη για κτηνοτροφία (βοοειδή, χοιροτροφία, πτηνοτροφία) | Πίτες και άλλα στερεά υπολείμματα, εξαγωγή του σογιέλαιου | 164.918.609 | ΟΧΙ |
| 2 | ΒΡΑΖΙΛΙΑ | Άμεση κατανάλωση – τρόφιμα, καφεστίαση, μεταποίηση (καβούρδισμα/συσκευασία) | Καφές, έστω και καβουρντισμένος. | 158.943.721 | ΟΧΙ |
| 3 | ΒΡΑΖΙΛΙΑ | Ζωοτροφές & βιομηχανική επεξεργασία (έλαια, πρωτεΐνη σόγιας) | Κουκιά σόγιας, έστω και σπασμένα | 57.107.529 | ΟΧΙ |
| 4 | ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ | Τρόφιμα – επεξεργασία (ξηροί καρποί, βιομηχανία snacks) | Αράπικα φιστίκια όχι ψημένα ούτε αλλιώς παρασκευασμένα. | 20.785.777 | ΜΕΡΙΚΩΣ |
| 5 | ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ | Τρόφιμα – άμεση κατανάλωση & χυμοποίηση | Εσπεριδοειδή, νωπά ή ξερά | 17.143.762 | ΝΑΙ |
| 6 | ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ | Τρόφιμα – κρεοπωλεία, εστίαση, μεταποίηση | Κρέατα βοοειδών, νωπά ή διατηρημένα με απλή ψύξη | 5.554.522 | ΜΕΡΙΚΩΣ |
| 7 | ΠΑΡΑΓΟΥΑΗ | Ζωοτροφές – κτηνοτροφική χρήση | Πίτες και άλλα στερεά υπολείμματα, έστω και σπασμέν. | 4.699.753 | ΟΧΙ |
| 8 | ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ | Τρόφιμα – εστίαση, μαζική κατανάλωση | Κρέατα βοοειδών, κατεψυγμένα | 4.671.722 | ΜΕΡΙΚΩΣ |
| 9 | ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ | Τρόφιμα – εστίαση, μεταποίηση | Μαλακόστρακα, έστω και χωρίς το όστρακό τους | 4.404.338 | ΝΑΙ |
| 10 | ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ | Τρόφιμα – εστίαση, μεταποίηση | Μαλάκια, έστω και χωρισμένα από το κοχύλι τους | 4.363.310 | ΝΑΙ |
| 11 | ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ | Τρόφιμα – άμεση κατανάλωση & επεξεργασία | Φιλέτα και άλλη σάρκα ψαριών (έστω και αλεσμένα) | 1.855.811 | ΝΑΙ |
| 12 | ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ | Τρόφιμα – άμεση κατανάλωση | Χυμοί φρούτων και καρπών (στους οποίους περιλαμβάνονται ο μούστος σταφυλιών και το νερό καρύδας) και χυμοί λαχανικών | 1.427.216 | ΝΑΙ |
| 13 | ΠΑΡΑΓΟΥΑΗ | Ζωοτροφές ή βιομηχανική επεξεργασία | Άλλα σπέρματα και ελαιώδεις καρποί, έστω και σπασμένα | 1.115.007 | ΜΕΡΙΚΩΣ |
| 14 | ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ | Τρόφιμα – άμεση κατανάλωση | Μήλα, αχλάδια και κυδώνια, νωπά | 1.112.593 | ΝΑΙ |
| 15 | ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ | Τρόφιμα – εστίαση & λιανεμπόριο | Ψάρια κατεψυγμένα, με εξαίρεση τα φιλέτα και άλλη σάρκα ψαριών | 1.022.627 | ΝΑΙ |
| 16 | ΒΡΑΖΙΛΙΑ | Ζωοτροφές – έτοιμα μίγματα για εκτροφή | Παρασκευάσματα των τύπων που χρησιμοποιούνται για τη διατροφή των ζώων | 917.082 | ΟΧΙ |
| 17 | ΒΡΑΖΙΛΙΑ | Ζωοτροφές – πρωτεϊνούχα συμπληρώματα | Πίτες και άλλα στερεά υπολείμματα, από την εξαγωγή του σογιέλαιου | 761.340 | ΟΧΙ |
| 18 | ΒΡΑΖΙΛΙΑ | Τρόφιμα – εστίαση | Κρέατα βοοειδών, κατεψυγμένα | 728.677 | ΜΕΡΙΚΩΣ |
| 19 | ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ | Τρόφιμα & μεταποίηση (αλλαντοποιία) | Παραπροϊόντα σφαγίων βρώσιμα, βοοειδών, χοιροειδών, προβατοειδών, αιγοειδών, αλόγων, γαϊδουριών ή μουλαριών | 657.735 | ΝΑΙ |
| 20 | ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ | Τρόφιμα – άμεση κατανάλωση | Όσπρια ξερά, χωρίς λοβό, έστω και ξεφλουδισμένα ή σπασμένα | 604.113 | ΝΑΙ |
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο προκλητική όταν μιλάμε για την εισαγωγή αμνοεριφίων από τις χώρες της «MERCOSUR». Σε μια χώρα με ισχυρή αιγοπροβατοτροφία, με προϊόντα ΠΟΠ και βαθιά πολιτισμική σχέση με το ντόπιο κρέας, η πολιτεία επιτρέπει την αντικατάσταση της εγχώριας παραγωγής με εισαγόμενα προϊόντα αμφίβολων προδιαγραφών. Αυτό δεν είναι απλώς οικονομικό σφάλμα. Είναι άμεση υπονόμευση του Έλληνα παραγωγού και της ίδιας της διατροφικής μας ταυτότητας.
Και εδώ τίθεται το αναπόφευκτο ερώτημα: αυτή είναι η στήριξη της κυβέρνησης στον πρωτογενή τομέα;
Μετά την καταστροφική πλημμύρα Daniel του 2023 που άφησε πίσω της διαλυμένες καλλιέργειες και κτηνοτροφικές μονάδες χωρίς ουσιαστική αποκατάσταση. Μετά την κατασπατάληση και το «φάγωμα» των χρημάτων μέσω του ΟΠΕΚΕΠΕ, που αποδυνάμωσαν την αξιοπιστία και τη χρηματοδοτική στήριξη του αγρότη. Μετά τα ανεπαρκή, ασαφή και μετέωρα πλαίσια στήριξης και προστασίας των προϊόντων ΠΟΠ, που αφήνουν τους παραγωγούς εκτεθειμένους σε ελληνοποιήσεις και αθέμιτο ανταγωνισμό. Μετά από όλα αυτά, η κυβέρνηση έρχεται και συναινεί σε μια συμφωνία που εντείνει τα προβλήματα αντί να τα λύνει.
Η κυβέρνηση είχε και έχει «εργαλεία». Θα μπορούσε να διεκδικήσει αυστηρότερες ποσοστώσεις στις εισαγωγές αγροδιατροφικών προϊόντων, ειδικές ρήτρες προστασίας για ευαίσθητους τομείς, πολιτικές ενίσχυσης της κατανάλωσης εγχώριων προϊόντων. Δεν το έκανε! Και ούτε θα το κάνει! Αντιθέτως, αποδέχθηκε μια συμφωνία που εξυπηρετεί μεγάλες ευρωπαϊκές βιομηχανίες και επενδυτικά συμφέροντα, αφήνοντας την πατρίδα μας, χωρίς ισχυρή μεταποίηση και οργανωμένο πρωτογενή τομέα, πλήρως εκτεθειμένες.
Η «Mercosur» δεν σχεδιάστηκε για τον Έλληνα αγρότη, αλλά για εκείνους που βλέπουν στη Νότια Αμερική μια τεράστια γεωοικονομική ευκαιρία. Η Ελλάδα μπαίνει σε αυτή τη συμφωνία χωρίς στρατηγική, χωρίς προστασία και χωρίς όραμα παραγωγικής ανασυγκρότησης.
| ΕΤΑΙΡΕΙΑ | ΜΑΡΚΑ / ΠΡΟΪΟΝ | ΧΩΡΕΣ Mercosur με ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑ | ΚΛΑΔΟΣ / ΤΟΜΕΑΣ | ΧΩΡΑ ΕΔΡΑΣ (ΕΕ) | ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ / ΠΗΓΕΣ |
| Volkswagen Group | Αυτοκίνητα & κιβώτια | Αργεντινή (Pacheco και Córdoba) | Αυτοκινητοβιομηχανία | Γερμανία | https://www.volkswagen-newsroom.com |
| Mercedes-Benz Group | Φορτηγά & λεωφορεία | Αργεντινή (Virrey del Pino · Zárate νέο εργοστάσιο 2026) | Αυτοκινητοβιομηχανία / εμπορικά οχήματα | Γερμανία | https://en.wikipedia.org/wiki/Mercedes-Benz_Argentina? |
| Stellantis N.V. | Citroën, Fiat, Peugeot | Αργεντινή (El Palomar · Ferreyra) | Αυτοκινητοβιομηχανία | Ολλανδία (έδρα) | https://en.wikipedia.org/wiki/Stellantis_Argentina? |
| Renault (μέσω Renault Argentina) | Αυτοκίνητα | Αργεντινή (Santa Isabel, Córdoba) | Αυτοκινητοβιομηχανία | Γαλλία | https://en.wikipedia.org/wiki/Renault_Argentina? |
| Renault Brasil (Renault Geely do Brasil) | Αυτοκίνητα & κινητήρες | Βραζιλία (Ayrton Senna complex) | Αυτοκινητοβιομηχανία | Γαλλία | https://en.wikipedia.org/wiki/Renault_Geely_do_Brasil? |
| Citroën (PSA Group / Stellantis) | Αυτοκίνητα | Αργεντινή (El Palomar) | Αυτοκινητοβιομηχανία | Γαλλία | https://en.wikipedia.org/wiki/Citro%C3%ABn? |
| Volkswagen do Brasil | Αυτοκίνητα / φορτηγά | Βραζιλία (Resende, Sao Jose dos Pinhais κλπ) | Αυτοκινητοβιομηχανία | Γερμανία | https://www.researchgate.net/figure/The-new-assembly-plants-and-their-locations-in-Brazil_tbl1_237448363 |
Αν υπήρχε «πολιτική βούληση», σήμερα θα μιλούσαμε για παραγωγική και οικονομική βιωσιμότητα, για ανασυγκρότηση υγιών συνεταιρισμών, για ουσιαστική σύνδεση του πρωτογενούς τομέα με τη μεταποίηση και την εγχώρια αγορά. Θα μιλούσαμε για κίνητρα στους νέους αγρότες και για μείωση του κόστους παραγωγής ώστε να είμαστε ανταγωνιστικοί χωρίς εκπτώσεις στην ποιότητα. Αντί γι’ αυτά, επιλέχθηκε η πολιτική των εισαγωγών και της εξάρτησης.
Η συμφωνία «MERCOSUR» λειτουργεί ως καθρέφτης των πραγματικών πολιτικών επιλογών της σημερινής κυβέρνησης. Μέσα από αυτήν αποκαλύπτεται καθαρά ποιους επιλέγει να προστατεύσει και ποιους αφήνει εκτεθειμένους. Η ψήφιση της συμφωνίας δείχνει ότι ο πρωτογενής τομέας, η δημόσια υγεία και η παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας δεν αποτέλεσαν προτεραιότητα. Αντί να τεθούν κόκκινες γραμμές και να διεκδικηθούν χρήσιμα και άκρως απαραίτητα μέτρα ενίσχυσης της αγροκτηνοτροφίας, επιλέχθηκε η συναίνεση σε μια συμφωνία που υπονομεύει την ελληνική αγροκτηνοτροφία. Και φυσικά δεν έχουμε να κάνουμε με έλλειψη γνώσης ή με κάποιον αναγκαστικό συμβιβασμό, αλλά για μια συνειδητή πολιτική επιλογή!
Η κυβέρνηση δεν θα έπρεπε απλώς να ανοίγει την ελληνική αγορά για εισαγόμενα προϊόντα, αλλά θα έπρεπε να διεκδικήσει αγορές στις χώρες της MERCOSUR για τα ελληνικά προϊόντα υψηλής ποιότητας — ειδικά τα ελληνικά ΠΟΠ/ΠΓΕ, τα τυριά, τα ελαιόλαδα, τα κρασιά και τα φρούτα που έχουν αναγνωρισμένη ζήτηση στο εξωτερικό, το ακριβώς αντίθετο δηλαδή. Αντί να λειτουργούμε μόνο ως «αποδέκτες» εισαγωγών, θα μπορούσαμε να σχεδιάσουμε στρατηγική εξωστρέφειας προς ένα οικονομικό μπλοκ με εκατοντάδες εκατομμύρια καταναλωτές.
Για να καταλάβουμε το μέγεθος αυτής της αγοράς, αξίζει να δούμε ένα απλό πλαίσιο του ανθρώπινου δυναμικού στις κύριες χώρες της MERCOSUR:
Χώρα – Πληθυσμός (Πληθυσμός 2025, εκ.)
- Βραζιλία: ~213 εκατομμύρια
- Αργεντινή: ~46 εκατομμύρια
- Παραγουάη: ~7 εκατομμύρια
- Ουρουγουάη: ~3,4 εκατομμύρια
(Πηγή: https://www.worldometers.info/)
Αυτό σημαίνει ότι οι ευκαιρίες από την ποσότητα και την ποικιλία των καταναλωτών στην Mercosur είναι σημαντικά αξιοπρόσεκτες, ειδικά για προϊόντα που έχουν αναγνωρισμένη υπεραξία στην Ευρώπη και μπορούν να ξεχωρίσουν ακόμη και σε ξένες αγορές.
Η κυβέρνηση θα μπορούσε να αξιοποιήσει αυτήν την ανερχόμενη αγορά 270 + εκατομμυρίων ανθρώπων με στοχευμένες συμφωνίες διάθεσης ελληνικών προϊόντων σε μεγάλα σουπερμάρκετ και αλυσίδες που λειτουργούν σε αυτές τις χώρες με ευρωπαϊκά συμφέροντα — όπως για παράδειγμα τις αλυσίδες Carrefour — ώστε να τοποθετηθούν στα ράφια τους ελληνικά προϊόντα με υψηλή διατροφική αξία και δυναμική εξαγωγής. Αντί για αυτό όμως, η πολιτική που επιλέχθηκε ευνοεί τις χώρες με μεγάλες βιομηχανίες και εξαγωγικές δομές, αφήνοντας πίσω τη δυνατότητα η Ελλάδα να γίνει υπολογίσιμος εξαγωγικός παίκτης και όχι απλώς εισαγωγέας.
Χρήστος Κουτσιόπουλος, Νομαρχιακός Υπεύθυνος ΝΙΚΗΣ Λάρισας,
Επικεφαλής Θ.Ο. Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων
Παναγιώτης Λαμπρόπουλος, μέλος Τοπικής Κοινότητας Λάρισας