Όσοι έχουν υπηρετήσει στις Ένοπλές Δυνάμεις έχουν μάθει ότι η «πειθαρχία» είναι η βασική αρετή. Τι σημαίνει όμως αυτή η λέξη; Σίγουρα δεν είναι η αυστηρή τήρηση των διαταγών και των νόμων και η τυφλή υπακοή. Η ερμηνεία της δίνεται από την ετυμολογική ανάλυση. Πείθω και αρχή. Άρχω δια της πειθούς. Η πειθαρχία δηλαδή είναι η στρατιωτική τέχνη του να διοικείς (άρχεις) με την πειθώ και όχι με τον φόβο ή τις απειλές. Τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων μπορούν να το καταλάβουν καλύτερα αυτό, αλλά ισχύει και στην πολιτική ζωή, όπου μας έχουμε κατακλυσθεί από αναγκαστικούς νόμους που κανείς δεν καταλαβαίνει ποιον ωφελούν.
Στις 21 Νοε, ανήμερα του εορτασμού των Ενόπλων Δυνάμεων ο κ. Δένδιας κατέθεσε προς δημόσια διαβούλευση ένα νομοσχέδιο με τον τίτλο «Χάρτης Μετάβασης των Ενόπλων Δυνάμεων στη Νέα Εποχή». Και επειδή τίποτα δεν είναι τυχαίο, και μόνο με το όνομα «Νέα Εποχή» αρχίζεις να υποπτεύεσαι διάφορα και να αναρωτιέσαι με ποια εποχή είσαι.
Αν δούμε σε γενικές γραμμές κάποια από τα 298 άρθρα του νομοσχεδίου, εύκολα δικαιολογούμε τις γενικευμένες αντιδράσεις των στρατιωτικών, οι οποίοι έφτασαν να κάνουν πορείες διαμαρτυρίας μπροστά από την Βουλή.
Ξεκινώντας, στο άρθρο 1, διαβάζουμε ότι ο σκοπός του νομοσχεδίου είναι «ο εξορθολογισμός και η βελτίωση του πλαισίου σταδιοδρομίας των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και η ενίσχυση της αξιοκρατίας στην εξέλιξή τους». Εδώ η μαγική λέξη είναι ο εξορθολογισμός που θέλει να δείξει ότι μέχρι τώρα το υφιστάμενο πλαίσιο αξιοκρατίας και εξέλιξης των στελεχών έπασχε.
Σε όλο το νομοσχέδιο υπάρχουν πολλά σοβαρά θέματα που ρυθμίζονται με υπηρεσιακές διαταγές (εξουσιοδοτικές διατάξεις), που σημαίνει θα υπάρχει ευχέρεια για αλλαγές κατά το δοκούν. Θέματα όπως οι οργανικές θέσεις ανά βαθμό, το ύψος των επιδομάτων, ειδικότητες, διαδικασίες αξιολόγησης, ακόμα και επετηρίδες θα μπορούν να τροποποιούνται με αποφάσεις του Υπουργού. Καμιά θεσμική κατοχύρωση, προφανώς για να υπάρχει απόλυτη ελευθερία στον εκάστοτε Υπουργό να κάνει την πολιτική του (εξυπηρετήσεις) χωρίς την δέσμευση νόμων.
Στα άρθρα 32-56 επέρχονται οι αλλαγές με τις περισσότερες αντιδράσεις. Αφορούν την εξέλιξη των υπηρετούντων στελεχών που προέρχονται από τις Σχολές Υπαξιωματικών (πλέον θα ονομάζονται ΑΣΜΥ). Στην πράξη όσα στελέχη αποφοίτησαν από τις ΑΣΜΥ από το 2008 και παλιότερα θα παραμείνουν στον βαθμό που κατέχουν σήμερα μέχρι την αποστρατεία τους. Οι υπόλοιποι και οι νεοεισερχόμενοι δεν θα ξεπεράσουν τον βαθμό του Ανθστή Διοίκησης. Πρόκειται στην πράξη για μία βίαιη και άδικη προσαρμογή σε στελέχη που εισήλθαν αξιοκρατικά στις Ένοπλες Δυνάμεις μέσω πανελληνίων εξετάσεων και μάλιστα με υψηλές βάσεις εισαγωγής και βλέπουν να αλλάζουν δραματικά και προς το χειρότερο, θέματα προαγωγών, υπηρεσιακά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα τους.
Αντίστοιχες διατάξεις προβλέπονται και για τους Επαγγελματίες Οπλίτες (άρθρα 52-63). Οι ΕΠ.ΟΠ που εισήλθαν στις ΕΔ από το 2004 και παλαιότερα θα παραμείνουν στον κατεχόμενο βαθμό και όλοι οι υπόλοιποι σταδιακά θα φτάνουν μέχρι τον βαθμό του Επιλοχία.
Όλοι γνωρίζουμε ότι στην Ελλάδα των μνημονίων οι σπουδές είναι δυσβάσταχτες για τις περισσότερες οικογένειες. Και φυσικά στις Στρατιωτικές σχολές δεν υπάρχει η έννοια της μετεγγραφής λόγω κοινωνικών κριτηρίων. Θα περίμενε κανείς, η Πολιτεία να ενισχύσει τους μαθητές των Στρατιωτικών Σχολών για να μην φτάσουμε να σπουδάζουν μόνο όσοι έχουν οικονομική δυνατότητα. Στο άρθρο 78 όμως, ενώ για τους Μαθητές των ΑΣΕΙ προβλέπεται να λαμβάνουν το 50% του εισαγωγικού μισθού της Μισθολογικής Κατηγορίας Α, δηλαδή 660 ευρώ, οι Μαθητές ΑΣΜΥ θα λαμβάνουν το 24% της αντίστοιχης Μισθολογικής Κατηγορίας Β΄, δηλαδή μόνο 286 ευρώ. Μια κατάφωρη αδικία ή στόχευση,
Επίσης οι όποιες μισθολογικές αυξήσεις δεν είναι εύκολο να υπολογισθούν και μένει να δούμε πώς θα διαμορφωθούν. Εντύπωση πάντως κάνει το γεγονός ότι στο άρθρο 85 εισάγεται η γνωστή μας «προσωπική διαφορά», στην περίπτωση που από τις ρυθμίσεις του νομοσχεδίου προκύψουν τακτικές μηνιαίες αποδοχές χαμηλότερες από αυτές που δικαιούται το στέλεχος την 30ή.9.2025. Στην περίπτωση αυτή η διαφορά διατηρείται ως προσωπική και συμψηφίζεται με οποιαδήποτε μελλοντική αύξηση του βασικού μισθού. Συνεπώς με το νέο μισθολόγιο αναμένεται να υπάρξουν και μειώσεις.
Στα άρθρα 113-70 εισάγονται διατάξεις για την σύσταση και αποστολή της Διακλαδικής Διοίκησης Ακαδημαϊκής Εκπαίδευσης (ΔΙΔΑΕ). Μιας νέας μορφής διοίκησης στην οποία θα υπαχθούν οι Σχολές ΣΕΘΑ, ΑΔΙΣΠΟ, ΣΣΑΣ, ΣΑΝ και όλα τα ΑΣΕΙ και οι ΑΣΜΥ για θέματα ακαδημαϊκής εκπαίδευσης. Στις αρμοδιότητες της νέας Διοίκησης θα είναι η έγκριση της συμμετοχής των ΑΣΕΙ σε ερευνητικά προγράμματα, η παρακολούθηση της έρευνας, καθώς και η διασύνδεση των ΑΣΕΙ με το ΕΛΚΑΚ και με φορείς έρευνας και καινοτομίας των ΕΔ ή της ελεύθερης αγοράς. Επίσης τα ΑΣΕΙ θα μπορούν να διοργανώνουν Προγράμματα Μεταπτυχιακών και Διδακτορικών Σπουδών.
Όλα αυτά ακούγονται θετικά και δημιουργούν την αίσθηση της αναβάθμισης των Στρατιωτικών Σχολών, αλλά υπάρχει ένας μεγάλος κίνδυνος. Οι Σπουδαστές των ΑΣΕΙ θα πρέπει πρωτίστως να εκπαιδευτούν στα στρατιωτικά τους καθήκοντα. Χρειαζόμαστε αξιωματικούς για να επανδρώσουν Μονάδες εκστρατείας, Μοίρες Αεροσκαφών και πολεμικά πλοία και όχι να κάνουν διαλέξεις σε αμφιθέατρα. Επίσης, η εμπλοκή Σπουδαστών ΑΣΕΙ σε ερευνητικά προγράμματα φορέων και ιδιωτών είναι τελείως ασύμβατη με την αποστολή τους.
Μια αποστολή (άρθρο 133) που είτε σκοπίμως, είτε από λάθος, δεν περιλαμβάνει στους στόχους της την διαμόρφωση αξιωματικών με εθνική παιδεία και αγωγή, αλλά μόνο με κοινωνική, πολιτιστική και πολιτική παιδεία και αγωγή. Ευτυχώς που δεν αναφέρεται η συμμαχική αγωγή.
Στα άρθρα 248-256 περιέχονται διατάξεις για την «Θητεία – Ευκαιρία». Και εδώ τίτλος διαφήμιση. Γίνεται λόγος για ανάπτυξη δεξιοτήτων οπλιτών θητείας, για επαγγελματική κατάρτιση και δημιουργία Κέντρων Διά Βίου Μάθησης (ΚΔΒΜ) των ΕΔ, τα οποία θα είναι μια πιστοποιημένη εκπαιδευτική δομή παροχής επιμορφωτικών προγραμμάτων. Κάτι σαν ΙΕΚ δηλαδή. Το πρωτοφανές είναι ότι ως εκπαιδευτές θα μπορούν να είναι και ωρομίσθιο διδακτικό προσωπικό, με σύμβαση εργασίας ιδιωτικού δικαίου ή το έργο να μπορεί να ανατίθεται και σε εταιρείες παροχής υπηρεσιών εκπαίδευσης, κατόπιν διενέργειας σχετικού διαγωνισμού (π.χ. φορείς επιμόρφωσης ενηλίκων). Πραγματικές καινοτομίες και πειραματισμοί με τις οποίες η έννοια της στρατιωτικής εκπαίδευσης για τους οπλίτες θητείας θα ατονήσει τελείως.
Την ίδια ώρα δεν λαμβάνονται καθόλου μέτρα και δεν θεσπίζεται καμιά συνέπεια για τον τεράστιο αριθμό όσων λαμβάνουν απαλλαγή στράτευσης, κυρίως για ψυχολογικούς λόγους. Μία άδικη κατάσταση για όσους υπηρετούν την θητεία τους κανονικά.
Επίσης, για τους ανυπότακτους οι συνέπειες είναι ελάχιστες και παύουν να ισχύουν όταν αυτοί συμπληρώσουν το 45ο έτος της ηλικίας τους (άρθρο 220) ενώ ακόμα και η αύξηση στο χρηματικό πρόστιμο εξαγοράς, μετατίθεται για μετά το 2031 (άρθρο 279). Τελικά κινδυνεύομε να φτάσουμε σε μια κατάσταση που όσοι θέλουν θα πληρώνουν και θα απαλλάσσονται από την υποχρέωση θητείας.
Τέλος, στα άρθρα 269-275 εισάγεται άλλη μια καινοτομία. Η εθελοντική στράτευση γυναικών, η οποία ενδεχομένως να εξελιχθεί σε υποχρεωτική. Εάν δεχθούμε ότι η δημογραφική μας συρρίκνωση αποτελεί την μεγαλύτερη εθνική απειλή, τότε εύλογα θα πρέπει να απορρίψουμε κάθε συζήτηση για συμμετοχή γυναικών στις Ένοπλες Δυνάμεις. Η γυναίκα έχει σημαντική θέση στην οικογένεια, στην εργασία και στην κοινωνία και δεν απαιτείται να ενταχθεί στον Στρατό. Εάν θέλουμε να συνεισφέρει και σε θέματα εθνικής άμυνας μπορούμε να την εντάξουμε σε προγράμματα εκπαίδευσης πολιτικής προστασίας, έτσι ώστε να μπορεί να συνδράμει σε μια κρίση ή πόλεμο όπως παραδοσιακά έπρατταν οι Ελληνίδες όταν απαιτούνταν. Άλλωστε, και αυτό δεν είναι καθόλου υποτιμητικό, η φύση της γυναίκας δεν ταιριάζει με αυτήν ενός πολεμιστή.
Το νομοσχέδιο αυτό εντάσσεται στην περιβόητη agenda2030 του κ. Δένδια με την οποία ήδη επήλθαν σημαντικές αλλαγές στα θέματα των στρατιωτικών νοσοκομείων, την εγχώρια αμυντική βιομηχανία, τις συγχωνεύσεις και το κλείσιμο στρατοπέδων, τις σαρωτικές αποστρατείες αξιωματικών και την συρρίκνωση των θέσεων των Ανωτάτων Αξιωματικών για λόγους εξορθολογισμού. Τώρα σειρά έχουν τα στελέχη των Σχολών Υπαξιωματικών. Τελικά με τι προσωπικό θα στελεχωθούν τα υπερσύγχρονα και πανάκριβα αμυντικά συστήματα που θα προμηθευτούμε; Απασχολεί αυτό την ηγεσία των ΕΔ;
Επί Επταετίας κάθε απόφαση που εξέδιδε η Στρατιωτική Χούντα είχε την κατάληξη «Ἀποφασίζομεν καὶ διατάσομεν». Αυτό δυστυχώς γίνεται τα τελευταία χρόνια από δήθεν «ηγέτες» που έχουν ξεχάσει ότι πρέπει να αποτελούν το παράδειγμα για τους πολίτες και να εμπνέουν την τήρηση των νόμων. Να άρχουν πείθοντας και όχι εξαπατώντας ή απειλώντας. Να πολεμούν τα σκάνδαλα, την διαφθορά, την συγκάλυψη εγκλημάτων, την κομματοκρατία που απομυζεί κάθε οικονομικό πόρο και όχι τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων.
* Ο Ιωάννης Ιντζές είναι Αντιστράτηγος ε.α. απόφοιτος της Σχολής Εθνικής Άμυνας και κάτοχος Μεταπτυχιακού στην «Εφαρμοσμένη Στρατηγική και τη Διεθνή Ασφάλεια». Είναι Διευθυντής του Πολιτικού Γραφείου του Προέδρου της ΝΙΚΗΣ και Επιστημονικός Συνεργάτης στην Βουλή, Υπεύθυνος του Τομέα Εθνικής Άμυνας και αναπληρωματικό μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Εξωτερικής Πολιτικής.