Η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα μπροστά σε ένα ιστορικό σταυροδρόμι. Μετά το Ταμείο Ανάκαμψης, η χώρα μας απορρόφησε τη μεγαλύτερη μεταφορά πόρων στη νεότερη ιστορία της — σχεδόν 90 δισεκατομμύρια ευρώ. Κι όμως, η «ανάπτυξη» που παρουσιάζεται ως επιτυχία παραμένει σε μεγάλο βαθμό επιφανειακή, χωρίς παραγωγικό βάθος και χωρίς θεσμική ανθεκτικότητα.
Η οικονομία μας λειτουργεί περισσότερο ως διανομέας κονδυλίων παρά ως δημιουργός πραγματικής αξίας. Τα ευρωπαϊκά χρήματα δεν αξιοποιήθηκαν ως μοχλός μετασχηματισμού, αλλά συχνά ως εργαλείο συντήρησης ενός παλαιού μοντέλου κρατικοδίαιτης και πελατειακής διαχείρισης. Η παραγωγικότητα παραμένει χαμηλή, η καινοτομία περιορισμένη, ενώ η νέα γενιά επιστημόνων και επαγγελματιών συνεχίζει να αναζητά μέλλον στο εξωτερικό.
Το πρόβλημα —όπως επισημαίνουν και πολλοί σοβαροί αναλυτές— δεν είναι πρωτίστως οικονομικό. Είναι πολιτικό και θεσμικό: δεν λείπουν τα χρήματα· λείπει η ικανότητα του κράτους να τα μετατρέπει σε παραγωγική δύναμη, σε εθνικό πλεονέκτημα, σε ανθεκτικότητα.
Και το σημαντικότερο: η εποχή των άφθονων επιδοτήσεων τελειώνει.
Το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο 2028–2034 προσανατολίζεται στην άμυνα, την τεχνολογία και τη γεωπολιτική αυτονομία. Οι μεταβιβάσεις προς τα κράτη-μέλη θα μειωθούν και η Ελλάδα θα βρεθεί αντιμέτωπη με αυξημένες δημοσιονομικές πιέσεις. Άρα δεν χρειαζόμαστε άλλη «διαχείριση προγραμμάτων». Χρειαζόμαστε μια εθνική στρατηγική μετάβασης: ένα μακρόπνοο σχέδιο παραγωγικής κυριαρχίας και εθνικής ανθεκτικότητας.
Γιατί η πραγματική ανάπτυξη δεν χτίζεται με απορρόφηση. Χτίζεται με παραγωγή.
Τι χρειάζεται η Ελλάδα τώρα
1. Εθνική βιομηχανική πολιτική
Με συγκροτημένο σχέδιο ανάπτυξης της αμυντικής, της ενεργειακής και της αγροδιατροφικής παραγωγής, ώστε να αποκτήσουμε ξανά ικανότητα αυτάρκειας, ανταγωνιστικότητας και γεωοικονομικής ισχύος.
Για παράδειγμα, τα αγροτικά προϊόντα θα καλλιεργούνται με προκαθορισμένο τρόπο και σε προκαθορισμένες ποσότητες, ώστε να επιτυγχάνεται αρχικά ποιοτική και ποσοτική αυτάρκεια και στη συνέχεια επαρκής παραγωγή ποιοτικών εξαγώγιμων προϊόντων. Αυτό μπορεί να εφαρμοστεί και στη βιομηχανία, την κτηνοτροφία, τη μεταποίηση και γενικά σε κάθε τομέα. Το κράτος θα αναπληρώνει άμεσα τις ζημιές από φυσικές καταστροφές, με αξιοποίηση και ευρωπαϊκών κονδυλίων.
2. Τεχνολογική και ψηφιακή κυριαρχία
Δεν μπορεί η χώρα να στηρίζει το μέλλον της σε δεδομένα, υποδομές και αλγορίθμους που ελέγχονται αλλού. Η Ελλάδα χρειάζεται πολιτικές ώστε οι κρίσιμες ψηφιακές υποδομές να υπηρετούν το εθνικό συμφέρον, με συμμετοχή ελληνικών φορέων, ελληνικού επιστημονικού δυναμικού και ελληνικής παραγωγικής βάσης.
3. Δημογραφική ανθεκτικότητα
Με στήριξη της οικογένειας, πραγματικά κίνητρα για την τεκνογονία, επιστροφή νέων επιστημόνων και εργαζομένων που έφυγαν, και προσέλκυση παραγωγικών ανθρώπων που θα ενσωματωθούν στον κοινωνικό και οικονομικό ιστό της χώρας.
Για παράδειγμα, παροχές άδειας και εργασιακής προστασίας των νέων γονέων, ώστε να μπορούν να αναθρέψουν τα παιδιά τους έως την ηλικία των έξι ετών. Άμεση οικονομική στήριξη για κάθε νεογέννητο και κάλυψη των βασικών αναγκών του κατά τα πρώτα τρία έτη ζωής.
4. Θεσμική ανασυγκρότηση του κράτους
Αυτό είναι το κλειδί. Χωρίς σοβαρούς θεσμούς δεν υπάρχει ανάπτυξη με διάρκεια. Χρειαζόμαστε κράτος με λογοδοσία, διαφάνεια, αξιοκρατία και διοίκηση που υπηρετεί τον πολίτη και την εθνική στρατηγική — όχι τον εκάστοτε κομματικό μηχανισμό.
Κομβικές έννοιες για τη θεσμική ανασυγκρότηση είναι η κωδικοποίηση της νομοθεσίας, η συνταγματική κατοχύρωση των αρχών της χρηστής διοίκησης και η πρόβλεψη ουσιαστικής προστασίας των συνταγματικών και ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε όλα τα πεδία λειτουργίας του κράτους. Επίσης, η ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας, η πρόβλεψη συνταγματικού δικαστηρίου ή δικαστηρίου με αυτεπάγγελτη αρμοδιότητα ελέγχου της αντισυνταγματικότητας των νόμων, καθώς και η αποζημίωση του πολίτη για την κακή λειτουργία του κράτους.
Η τεχνολογία θα αξιοποιείται πλήρως στη λειτουργία του κράτους, επιτρέποντας στον πολίτη την πλήρη παρακολούθηση κάθε υπόθεσης (διαφάνεια), τον αντικειμενικό έλεγχο της αποδοτικότητας των υπηρεσιών και των υπαλλήλων, καθώς και την αντικειμενική αξιολόγηση όλων των συνιστωσών.
Ξεκάθαρο δίλλημα
Η Ελλάδα δεν μπορεί να εξαρτά το μέλλον της από αποφάσεις τρίτων. Δεν μπορεί να πορεύεται ως χώρα που επιβιώνει από επιδοτήσεις και «πακέτα» ή ως πεδίο πειραματισμού οικονομικών σχεδίων που σχεδιάζονται έξω από τις δικές της ανάγκες.
Οφείλει να οικοδομήσει ξανά τη δική της παραγωγική βάση, με το κράτος όχι ως γραφειοκράτη, αλλά ως εγγυητή της εθνικής κυριαρχίας και καταλύτη της πραγματικής ανάπτυξης.
Αυτό είναι το αληθινό νόημα μιας εθνικής στρατηγικής ανάπτυξης: να απελευθερώσει τις δημιουργικές δυνάμεις του λαού μας και να διασφαλίσει ότι η Ελλάδα δεν θα ζήσει ποτέ ξανά ως «οικονομικό προτεκτοράτο», αλλά ως κυρίαρχο, παραγωγικό και ανθεκτικό έθνος.
Τάσος Οικονομόπουλος
Βουλευτής Α’ Ανατολικής Αττικής της ΝΙΚΗΣ