Η κυβέρνηση επιδιώκει να παρουσιάσει το νέο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Εντύπων Ασφαλείας ως ένα ακόμη βήμα προς τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό του κράτους. Πίσω, όμως, από τα μεγάλα λόγια περί «ψηφιακής μετάβασης» κρύβεται μια πραγματικότητα που κάθε Έλληνας πολίτης οφείλει να γνωρίζει.
Σύμφωνα με τη διακήρυξη του έργου, το Ελληνικό Δημόσιο αναλαμβάνει μια πολυετή οικονομική δέσμευση που ανέρχεται στα 515,4 εκατομμύρια ευρώ, ενώ προβλέπεται ακόμη και δυνατότητα μεταβολής του οικονομικού αντικειμένου μετά την ολοκλήρωση του ανταγωνιστικού διαλόγου. Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα πληροφοριακά έργα που έχουν ποτέ προκηρυχθεί στη χώρα μας.
Το πρώτο εύλογο ερώτημα είναι απλό. Γιατί χρειάζεται ένα νέο πληροφοριακό σύστημα;
Οι νέες ταυτότητες εκδίδονται ήδη από το 2023. Η ίδια η κυβέρνηση διαβεβαίωνε τότε ότι η Ελληνική Αστυνομία διέθετε σύγχρονο και αναβαθμισμένο σύστημα παραγωγής και προσωποποίησης των νέων δελτίων ταυτότητας. Εάν, λοιπόν, το σύστημα ήταν ήδη έτοιμο και λειτουργικό, γιατί σήμερα απαιτείται μια νέα δημόσια δαπάνη που υπερβαίνει το μισό δισεκατομμύριο ευρώ;
Οι πολίτες δεν έχουν λάβει μέχρι σήμερα πειστικές απαντήσεις.
Ποιο ήταν το συνολικό κόστος του συστήματος που λειτουργεί σήμερα;
Πόσο κόστισε ο εξοπλισμός που εγκαταστάθηκε πριν από μόλις λίγα χρόνια;
Ποιο μέρος αυτού του εξοπλισμού θα αντικατασταθεί;
Πόσα ακόμη χρήματα θα χρειαστούν στο μέλλον;
Και κυρίως, γιατί δεν παρουσιάζεται δημόσια μια πλήρης οικονομική αποτίμηση του έργου, ώστε οι φορολογούμενοι να γνωρίζουν πού κατευθύνονται τα χρήματά τους;
Η ΝΙΚΗ δεν είναι αντίθετη στην αξιοποίηση της τεχνολογίας όταν αυτή εξυπηρετεί πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας. Είναι, όμως, αντίθετη στη λογική σύμφωνα με την οποία κάθε πρόβλημα αντιμετωπίζεται με ένα ακόμη πανάκριβο πληροφοριακό σύστημα, χωρίς να προηγείται ουσιαστικός δημόσιος διάλογος και χωρίς να αποδεικνύεται η αναγκαιότητά του.
Αναρωτιόμαστε ποια είναι η ιεράρχηση των προτεραιοτήτων της κυβέρνησης.
Σε μια Ελλάδα όπου χιλιάδες νέα ζευγάρια αδυνατούν να αποκτήσουν κατοικία, όπου η υπογεννητικότητα απειλεί το μέλλον του Έθνους, όπου τα δημόσια νοσοκομεία αντιμετωπίζουν σοβαρές ελλείψεις προσωπικού και εξοπλισμού, όπου οι άνθρωποι με αναπηρία εξακολουθούν να παλεύουν με τη γραφειοκρατία και τις συνεχείς επανεξετάσεις των επιδομάτων τους, η κυβέρνηση επιλέγει να διαθέσει περισσότερα από 515 εκατομμύρια ευρώ για ένα νέο πληροφοριακό σύστημα.
Αξίζει να αναλογιστούμε τι θα μπορούσε να σημαίνει ένα τέτοιο ποσό για την ελληνική κοινωνία. Θα μπορούσε να χρηματοδοτήσει χιλιάδες νέες κοινωνικές κατοικίες για νέες οικογένειες. Θα μπορούσε να ενισχύσει ουσιαστικά τα δημόσια νοσοκομεία με νέο προσωπικό και σύγχρονο εξοπλισμό. Θα μπορούσε να στηρίξει γενναία τις πολύτεκνες οικογένειες και να αποτελέσει πραγματικό εργαλείο αντιμετώπισης του δημογραφικού προβλήματος. Θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά τις παροχές προς τα άτομα με αναπηρία, να χρηματοδοτήσει ειδικά σχολεία, δομές αποκατάστασης και υπηρεσίες φροντίδας.
Αντί γι’ αυτό, η κυβέρνηση επιλέγει να επενδύσει σε ένα ακόμη τεράστιο πληροφοριακό έργο.
Υπάρχει, όμως, και μια δεύτερη διάσταση, εξίσου σημαντική.
Η νέα διακήρυξη δεν αφορά αποκλειστικά την έκδοση των δελτίων ταυτότητας. Περιλαμβάνει τη δημιουργία νέων υποδομών ψηφιακής ταυτοποίησης, υπηρεσιών ηλεκτρονικής αυθεντικοποίησης, ηλεκτρονικών υπογραφών, καθώς και ενός κεντρικού κόμβου διαχείρισης ταυτοτήτων πολιτών, του λεγόμενου Citizen Identity Hub.
Η εξέλιξη της τεχνολογίας μπορεί ασφαλώς να διευκολύνει τον πολίτη. Όμως, όσο αυξάνεται η συγκέντρωση προσωπικών δεδομένων σε ενιαίες ψηφιακές πλατφόρμες, τόσο μεγαλώνει και η ευθύνη της Πολιτείας να αποδεικνύει ότι τα δεδομένα αυτά προστατεύονται αποτελεσματικά και δεν χρησιμοποιούνται πέρα από τον σκοπό για τον οποίο συλλέγονται.
Δεν αρκούν γενικές διαβεβαιώσεις. Οι πολίτες δικαιούνται συγκεκριμένες απαντήσεις. Ποια δεδομένα θα συγκεντρώνονται; Ποια πληροφοριακά συστήματα θα διασυνδεθούν; Ποιοι φορείς θα έχουν πρόσβαση; Ποιες είναι οι ασφαλιστικές δικλείδες έναντι καταχρηστικής χρήσης ή κυβερνοεπιθέσεων;
Πώς διασφαλίζεται ότι στο μέλλον δεν θα δημιουργηθεί ένα υπερσυγκεντρωτικό πληροφοριακό περιβάλλον, στο οποίο ολοένα περισσότερες πτυχές της ζωής του πολίτη θα συνδέονται με μία ενιαία ψηφιακή ταυτότητα;
Αυτές δεν είναι θεωρητικές ανησυχίες. Είναι ερωτήματα που απασχολούν χιλιάδες Έλληνες και τα οποία η κυβέρνηση οφείλει να αντιμετωπίσει με πλήρη διαφάνεια και όχι με χαρακτηρισμούς απέναντι σε όσους εκφράζουν επιφυλάξεις.
Η ΝΙΚΗ πιστεύει ότι η τεχνολογία πρέπει να υπηρετεί τον άνθρωπο και την ελευθερία του. Όχι να δημιουργεί συνθήκες υπερβολικής συγκέντρωσης προσωπικών δεδομένων ούτε να ενισχύει την αίσθηση ότι κάθε δραστηριότητα του πολίτη μπορεί να καταγράφεται και να διασυνδέεται μέσα από ολοένα μεγαλύτερα πληροφοριακά συστήματα. Θεωρούμε ότι θα μπορούσαμε να συνεχίσουμε με τις υπάρχουσες ταυτότητες, οι οποίες δεν προκαλούν τους πολίτες μας ούτε ως προς το κόστος τους ούτε ως προς ζητήματα προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.
Το κράτος οφείλει να είναι αποτελεσματικό, αλλά και διακριτικό. Ισχυρό, αλλά και δημοκρατικά ελεγχόμενο. Ψηφιακό, αλλά πάντοτε με απόλυτο σεβασμό στην ιδιωτική ζωή και στα συνταγματικά δικαιώματα των πολιτών.
Η κυβέρνηση έχει ακόμη μία υποχρέωση.
Να δώσει στη δημοσιότητα το πλήρες οικονομικό αποτύπωμα του έργου, να εξηγήσει γιατί απαιτείται μια νέα επένδυση τέτοιου ύψους ενώ το σημερινό σύστημα λειτουργεί ήδη, να παρουσιάσει αναλυτικά ποια δημόσια περιουσία αξιοποιείται και ποια αντικαθίσταται, καθώς και να αποδείξει ότι κάθε ευρώ των Ελλήνων φορολογουμένων αξιοποιείται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
Για τη ΝΙΚΗ, η πραγματική πρόοδος δεν μετριέται με το μέγεθος των πληροφοριακών συστημάτων ούτε με το ύψος των συμβάσεων. Μετριέται από το κατά πόσο οι πολιτικές επιλογές υπηρετούν τον άνθρωπο, προστατεύουν την ελευθερία του, ενισχύουν την οικογένεια και απαντούν στις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας.
Και σήμερα, περισσότερο από ποτέ, οι Έλληνες έχουν κάθε λόγο να αναρωτηθούν αν 515 εκατομμύρια ευρώ για ένα νέο σύστημα ταυτοποίησης αποτελούν πράγματι την κορυφαία προτεραιότητα της χώρας ή αν η κυβέρνηση έχει χάσει την επαφή της με τα πραγματικά προβλήματα της ελληνικής κοινωνίας.
Ανδρέας Βορύλλας
Βουλευτής Β2΄ Δυτικού Τομέα Αθηνών με τη ΝΙΚΗ