Η ετήσια έκθεση του Παρατηρητηρίου Περιφερειακών Πολιτικών για το 2025 αποτελεί κόλαφο για την κυβερνητική πολιτική, αποκαλύπτοντας ότι πίσω από τις επικοινωνιακές βιτρίνες διαμορφώνεται μια Ελλάδα που φτωχοποιείται, περιθωριοποιείται και ερημώνει. Τα στοιχεία καταγράφουν τη δημιουργία μιας «κοινωνίας δύο ταχυτήτων», όπου η πλειονότητα των περιφερειών, πέρα από το έντονο δημογραφικό πρόβλημα, βυθίζεται και σε αναπτυξιακή υστέρηση.
Η πιο ανησυχητική διαπίστωση αφορά την Περιφέρεια Ιονίων Νήσων, όπου ο κίνδυνος φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού εκτινάχθηκε από το 22,3% το 2019 στο αδιανόητο 41,4% το 2024, επιβεβαιώνοντας ότι ο τρόπος διαχείρισης του τουρισμού παράγει συνθήκες κοινωνικής πίεσης για τους μόνιμους κατοίκους. Παράλληλα, η Δυτική Μακεδονία και το Βόρειο Αιγαίο καταγράφουν επιδείνωση των δεικτών φτώχειας (+2,7 και +2,5 μονάδες αντίστοιχα), παρά τις εξαγγελίες περί «δίκαιης μετάβασης» και επενδυτικής στήριξης. Στα Ιόνια Νησιά η ανεργία ανήλθε στο 16,2%, ενώ στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη παραμένει σε διψήφια επίπεδα (11,6%). Στην ίδια περιοχή, η κοινωνική ευαλωτότητα διαμορφώνεται στο 33,8%, χωρίς μεταβολή, στοιχείο που καταδεικνύει τη στασιμότητα στις ακριτικές ζώνες.
Ακόμα χειρότερα, η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων παραμένει «ουραγός» στην Ευρώπη. Με την Ήπειρο και το Βόρειο Αιγαίο να βρίσκονται στις τελευταίες θέσεις της ΕΕ (237η και 241η αντίστοιχα), η απόκλιση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο διευρύνεται. Η Θεσσαλία παραμένει καθηλωμένη στο 53% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, παρά την παραγωγική της ικανότητα, αναδεικνύοντας την έλλειψη κάθε ουσιαστικής στήριξης του πρωτογενούς τομέα. Διαψεύδεται, επιπρόσθετα, κάθε αφήγημα περί δήθεν σύγκλισης. Στο Βόρειο Αιγαίο, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ κατακρημνίστηκε κατά 4.100 ευρώ (-23,8%), από 17.200 σε 13.100 ευρώ. Ακολουθεί η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη με μείωση 1.123 ευρώ (-12,1%), ενώ στο Νότιο Αιγαίο καταγράφεται πτώση 2.800 ευρώ (-11,5%). Τα στοιχεία αυτά αποτυπώνουν τη βαθιά περιφερειακή υστέρηση και την απουσία οποιασδήποτε αναπτυξιακής πολιτικής για τις περιοχές που υστερούν. Ούτε τις συνθήκες του 2008 δεν μπορεί να εξασφαλίσει η σημερινή κυβέρνηση.
Επομένως, ολόκληρη η χώρα διολισθαίνει σε μια κατάσταση παραγωγικής ανισορροπίας, καθώς 11 από τις 13 περιφέρειες βρίσκονται υπό οικονομική και κοινωνική ασφυξία. Η ανάπτυξη που περιορίζεται προκλητικά στο κέντρο της Αθήνας (αγοραστική δύναμη στο 96% του ευρωπαϊκού μέσου όρου), απειλεί τη συνολική συνοχή.
Στη ΝΙΚΗ δεν πιστεύουμε ότι η Περιφέρεια κείται μακράν των Αθηνών. Για την αντιστροφή της πορείας απαιτείται μια διαφορετική στρατηγική:
- Νέα στρατηγική που θα κατευθύνει τους ευρωπαϊκούς πόρους (ΕΣΠΑ, ΤΑΑ, ΕΤΑΑ, πόρους Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας) σε πραγματικές παραγωγικές επενδύσεις στην περιφέρεια
- Ενίσχυση των τοπικών οικονομιών και σχέδιο μείωσης των περιφερειακών ανισοτήτων
- Σύνδεση της παραγωγής στην γεωργία-κτηνοτροφία-αλιεία της περιφέρειας με την μεταποίηση (μονάδες επεξεργασίας, τυποποίησης και εμπορίας)
- Ταχεία ολοκλήρωση υποδομών που βοηθούν πολυεπίπεδα τις τοπικές οικονομίες (επαρχιακοί αυτοκινητόδρομοι, επαρχιακός σιδηρόδρομος, μικροί λιμένες, γέφυρες κλπ) και ψηφιακή σύγκλιση με τις μεγάλες πόλεις της Ελλάδας (διαδίκτυο, τηλεϊατρική, e-gov, e-learning κλπ)
- Χρηματοδότηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων από Συνεταιριστικές Τράπεζες και το Ταμείο Μικροπιστώσεων της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας
- αξιοποίηση κρίσιμων πρώτων υλών του ορυκτού μας πλούτου με τρόπο βιώσιμο, με σεβασμό στο περιβάλλον και εστιάζοντας στην καθετοποιημένη παραγωγή αξίας αντί όγκου εξασφαλίζοντας προστιθέμενη αξία
Αντώνης Καλόγηρος
Ομάδα Οικονομικών ΝΙΚΗ